पृथ्वीराजविजय महाकाव्यम् (कवि जयानक - अजमेर चौहान साम्राज्य एवं सम्राट् पृथ्वीराज इतिहास)
Prithvirajavijaya Mahakavya of Jayanaka with Commentary
कश्मीरी कवि जयानक (टीकाकार: जोनरराज) द्वारा
द्वादशः सर्गः . ३०६
उपहूय स पद्मनाभ इ-
त्यवदद्विग्रहराजमन्त्रिणम् ॥
कविपण्डितानां चक्रेण मेलकं(l.11) नमंत्सं पद्मनाभ इत्याहूय विग्रह-
राजामात्यमित्यवदत् ॥ 58.
इदमन्यपरं वचो जगौ
कविता कश्च पपा(l.12)ठ चात्र कः .
कतमश्च विपश्चिदेष यो
निबिडोष्णीषदूरीच्यकुन्तलः ॥
कः कविरिमं श्लोकं कृतवान् कश्चो(l.13)क्तवान् निबिडेनोष्णीषेणादृश्य-
[केशः]········कतमः काश्मीरप्रक्रि[या]········विध्यम् (?)॥ 59.
तमुवाच स योय(l.14) ⏑–
प्रथमे प्रश्नयुगे स एव ते .
यदि सत्यमवैषि मद्द्वच-
श्वरमं पृष्टमहं ब्रवीमि तत् ॥
योयं विपश्चि(l.15)त्स······तव प्रश्नयुगस्योत्तरम् . स एव कविः पा-
ठकश्चेत्यर्थः . यदि मद्द्वचस्सत्यं जानासि तदा कोयं विप(l.16)·········
··· ॥ 60.
इति वादिनमेन–⏑–
–⏑–––⏑–[स] वन्दिनाम् .
क्षणम(l.17)[प्यवृत्त]⏑–⏑–
––––⏑–[मुखा]म्बुजे ॥
तव मुखपद्मेऽसत्यजलकणाः क्षणमपि न तिष्ठे(l.18)न्तीति पृथिवी-
भटः पद्मनाभमवदत् ॥ 61.
1 Ms. नमत्स. See above, p. 305, note 1. 2 Ms. ॰मश्चि॰. 3 Ms. निवि॰.
4 Ms. ॰शङ्कु॰. 5 Ms. कार्यं. 6 Ms. ॰ष्ट॰.
३१० पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
'पृथिवीभटमुक्तवन्तमि-
त्यवदन्मानधरो महत्तमः . '
मिहिरो (l.19) [न्यगुणप्रकाशने]
परदोषावरणे महत्तमः ॥
स मानी महत्तम एवमुक्तवन्तं पृथिवीभटमित्यवदत्(l.20)·········
प्रकाशने सूर्यः परेषां दोषाच्छादने महानन्धकारः . 62.
विबुधश्च कविश्च शारदा-
य - - - - (l.21)[मण्डला¹?]द्वयम् .
निगमागमतीर्थतापस-
प्रथमोद्यागतवाञ्ज[यान]कः ॥
पण्डितः कविश्च तथा नि(l.22)·········[ज]यानकश्च [शारदा]क्षे-
त्रात्कश्मीरमण्डलादागतः ॥ 63.
युगपत्सुसं²(l.23) - - - - -
-
-
- रुदेत्यमुष्य धीः .
अमुनैव सुतेन शारदा
गिरिकन्येव गुहेन नन्दति ॥
सुमन(l.24**83) 64.
[Six lines at the beginning of page missing]
शशिखण्डशिखण्डमण्डनं
प्रति निर्वेदनिवेदनं व्यधात् .
···········(l.7)या पूजया हेतुभूतया चन्द्रावचूडाभूषणं हरं प्रति
बन्दी··············· ॥ 65.
1 Ms. °न्दा°. 2 Ms. °सुप्त°.
- रुदेत्यमुष्य धीः .
-
द्वादशः सर्गः . १ ३११
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ (l.8)धे
प्रभुभक्तिव्यभिचारवान् चेत् ·
परिपूरय तन्मनीषितं
द्रुत ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ·
········हृदयेनाहं यदि न स्वामिभक्तिव्यभिचारसहितस्त-
दा ममाभिलाषं सद्यः पूरयेतीश्वर········(l.10) ॥ 66.
परिपक्वमिहैव तत्क्षणं
भगवत्पूजनकल्पशाखिनः .
कविसूरिसभासभाजनं
फलमास्वादयितुं स निर्ययौ ॥
हरार्चनकल्पवृक्षस्य तत्क्षणं पक्वं फलं कविपण्डितदर्शनं चर्वयितुं स
निर्गतः ॥ 67.
किय(l.12)दाय(?)तिवृत्तवाक्पथ-
स्तमुपश्लोक्य कविर्जयानकः .
स्वपुरीपरिहारकारणं
परिपृष्टो भणितुं प्रचक्रमे .
अतिवृत्तोतिक्रान्तो वाचां पंथो येन . गुणबाहुल्यादिति भावः . तं
स्तुत्वा··········(l.14)हेतुं पृष्टः कथयितुमारब्धवान् ॥ 68.
समपादि पुमान्महामुनिः
किल यस्मै शशिमौ[लिनार्पितम्] .(l.15)
शयनीकरणच्छलाद्गुरोः
पयसां राशिरवत्यधोक्षजः ॥
1 Ms. °र्चायि°. 2 Ms. °वृत्ति°. 3 Ms. पायो. 4 Ms. योस्मै.
३१२ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
किल प्रसिद्धौ पुमान्मनुष्य......(1.16)रूपमन्युनामा संपन्नस्तस्य
महामुनेर्गुरो.........(1.17)रक्षति . हरेणोपमन्यवे यो दत्तः .
उपमन्युर्नारायणस्य दी[क्षागुरुरासीत् ?]........... 69.
. [उप] (1.18) मन्युकुलादपोहितुं
न पटुर्गोत्रपरम्परागतम .
कलिं ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑
⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ (1.19) धनम् ॥
कुलक्रमागतं शिवभक्तिधनमुपमन्युम...........(1.20)स्य स-
न्तातक्रमपर्याप्तत.........हरैर्भक्तिमु.........(1.21)मेण प्राप्त-
तमस्य शिवभक्तिधनम्य............(1.22)स्यां विरोचनस्सूर्य...
............(1.23*) 70.
[Six lines at the beginning of page missing]
...............व निमीलितचक्षु............(1.7)-
............तोषिता शारदा सूर्योदये......चितनेत्रस्य दृ-
र्शन(1.8)- 71.
[⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑]
[क्षणसौस्नातिकरत्नन्]पुरम् .
चरणं च निधा[य]⏑⏑-
⏑⏑- मि ⁴त्रिदिवीकृत(1.9) ⏑ - .
.........गङ्गाजलं तंत्र स्नानेन हेतुना क्षणं सुस्नातं पृच्छद्रत्ननूपुरं
यस्य (1.10)......... 72.
कवितां पथि पङ्किये गिरां-
मसि मां पङ्किभिरुप ⏑ ⏑ - - (1.11)
1 Ms. °स्विौ. 2 Ms. किलि° ? 3 Ms. हरें°. 4 Ms. °मिति°.
5 Ms. °प्रासुल्यम्य°. 6 Ms. °र°.
द्वादशः सर्गः ३१३
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ –
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – नात् ॥
षड्भिर्जन्मभिर्मां संवित्वा षड्विधे प्राकृतादिष(l.12)••••••••••••त-
वांस्तां कवितां मनुष्यरूपस्य हरेर्वक्ष्यमाणदृशा पृथ्वीरा(l 13)[ज]••••••-
••••••त्यर्थः ॥ 73.
पुरुहूतपुराङ्गना पुरा
परिश्रान्ता चिरलास्यलीलया (l.14)
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ –
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – विग्रहा ॥
चिरं नृत्यक्रीडया गन्ता तिलोत्तमाप्सरा गङ्गाया(l.15)•••••• 74.
‿ – ‿ – – ‿ कारविन्दिनी-
हठमेलापधियागतं विदन् .
पुलिनाधि(l.16)[ता] ‿ – ‿ –
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – ॥
पद्मिनी हठेन मेलापधिया वाञ्छया आगतं चन्द्रं जान(l.17)•••
•••वगूढवान्. 75.
दलित‿ – ‿ ‿ – ‿ –
‿ ‿ – – ‿ ‿ (l.18) ‿ – ‿ – .
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ –
रमणं पद्मनस्थितास्मरत् ॥
दलितानां भुक्तानां ••••(l.19)•••••••••••••ली तया भयङ्करं
तथाविधं वीक्ष्य पद्मवने वर्त(l.20)[ना]•••••• 76.
1 Ms. "वास्ताक". 2 M 'धिनो. Can it be "थिन्या ? 3 Ms. "न्द्रा".
. ४० .