पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

२४० पृथ्वीराजरासौ । [ दसम समयं ६०
बने ब्रंद पथ्यं । पथे पथ्य हत्थं । चितं किन्न क्रिष्णं । म्रगे तिष्ण दिष्णं ॥ ४४१ ॥
तज्यौ रथ्य भूमी । सिरं रेन भूमी * ॥ बने वल्लि वल्ली । विचित्तं मुरल्ली ॥ ४४२ ॥
धने दीह अज्जं । धने ब्रज्ज मज्जं ॥ धने ब्रज्ज धारी । धने एक सारी ॥ ४४३ ॥
धने गोप लक्की । मुरारी सुरक्की ॥ उडी रेन संभ्रं । दुजं देव मंभ्रं ॥ ४४४ ॥
ब्रषभ्वान पुत्ती । गवं दोदुहत्ती ॥ कुसं भीय चीरं । तनं हेम भीरं ॥ ४४५ ॥
करं हेम दोही । निकहं ससोही ॥ सिरं स्याम सेली । गवं दोह मेली ॥ ४४६ ॥
दिती दिट्ठ लग्गी । उतक्कंठ भग्गी ॥ निघं रंक रासी । लत्ती ब्रज्ज भासी ॥ ४४७ ॥
चरं नस्य मंडं । मनौ हेम डंडं ॥ उठे कंठ लाई । मधू माध पाई ॥ ४४८ ॥
चले नंद गेहं । जसोमत्त जेहं ॥ कहे दुष सुष्षं । जदूनंद रुष्णं ॥ ४४९ ॥
असूधार नंदं । चरंनस्य बंदं ॥ कहे कंस गेहं । सहं भ्रम छेहं ॥ ४५० ॥
उतप्पात पत्ते । ब्रजं लोक जत्त ॥ भई कंस मुज्जं । करे भोग भुज्जं ॥ ४५१ ॥
रथं चार दथ्यौ । गनै गोप सथ्यौ ॥ विजथ्यौ सुमुष्षं । दम्यौ देह दुष्णं ॥ ४५२ ॥
निसा जग्ग कंडी । उठं चंड चंडी ॥ रथं जोति जंतं । वियं बंध मंतं ॥ ४५३ ॥
दधी ग्वाल गल्ली । समं नंद कल्ली ॥ कियौ ग्रीव लत्ती । सनौ चंद पत्ती ॥ ४५४ ॥
करेवा विचारं । निरत्ती † निच्चारं ॥ * * * । * * * ॥ छं० ॥ ४५५ ॥ रू० ॥ १५९ ॥
दूहा ॥ अभिनव विरह विलाप चिय । दिषन नंद कुमार ॥
निरगुन गुन बंध्यौ सकल । मनु पंक्षिय परिचार ॥
॥ छं० ॥ ४५६ ॥ रू० ॥ १६० ॥
लगं । विनं । वनं । वृंद । पयं । पथै । पथ । हथं चित । कीन । किंन्न । कृष्णं । विष्णं । मृगै ।
दिष्ण दिष्ठां । रथ । भूमि । रैन । भूमि । * बूंदीवाली में नहीं है । वनै । वलि । वली । वचित्रं ।
मुरली । धनै । अजं । धनै । व्रज । मंडं । धनै । वज्जं । धनै एक्क । धनै । गोप । लक्की । सुरक्षी ।
रैन । सभ्रं । दैव । वृषं । वृष । भान । दौदुहनी । वीर । तनम । भीर । दौहा । निकटं । ससौही ।
करं । श्याम । सैली । गवं । मैली । दिठि । दित्ठ । उतकंठ । भगी । निघ । व्रज । वृज । चरं
निस्य । मंड । मनौं । हैम । लाइ । मधुं । मधु । पाइ । चलै । येहं । गेहं । जसोमति । जसोमति
जैहं । कहै । सुप दुषं । यदूनंद । रुषं । अंसुधार । नंद । चरनस्य । बंदं । कहै । येहं । गेहं ।
सहभ्रम । छैहं । उतपात । पतै । व्रज । वृजं । लोक । जतै । भइ । संक । मुजं । करै । भोजभुजं
दिष्यौ । दष्यै । गने । सब्बै । संथ्यो । मुष्यौ । मुषं । दम्यो । दैह । सथ्यो । दुषं । जग । उव ।
जोति । बिय । मत । गली । सम । कली । कौयौ । लती । ल्लती । मनौ । पुती । करैवा ।
निरती ॥ † किसी में भी पाठ नहीं है ॥
. १६० पाठान्तरः-दौहा । अभिनिव । विरह । विलापं । दिषत । नद । निरगुण । गुण ।
मनुं । मन ॥