पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दसम समय ४० ] पृथ्वीराजरासो । २२७
हुँ सान कियौ उन सानच भंग । सह्यौ नहि अव्व तज्यौ हम संग ॥
दुरे अब ही तजि कुंजन सांच । गए कर ही कर छांडहि वांच ॥ ३५८ ॥
चली मिलि पंक्यिनि पुङ्क्त भीर । कुरं कुर रंगिन कोकिल कीर ॥
परी धर मुछ्छि गहै कर एक । तिनं लगि सास उड्यौ उडि केक ॥ ३५६ ॥
चले अँसु धार तरंगिनि बाढि । गहे दह सासति प्रानन काढि ॥
मगं डग चालि गिरै धर धाइ । गहै कर साहिस लेई उठाइ ॥ ३६० ॥
गई जमुना जमुजानिन तीर । करै सब कामिन स्याम सरीर ॥
जु पूतनि रूप धरै तन आप । ग्रहै द्रह कान्हर कान्निय साप ॥ ३६१ ॥
धरै कर पव्यय गोप सहाय । परै जल धार तडित्त निहाय ॥
धरै चिय ध्यान न लगइ नैन । परै पतिपत्तं सुनै सुन बैन ॥ ३६२ ॥
कहंत क्रिपा निधि भक्त सहाय । भए तब आनि प्रगह दिषाय ॥
कियौ फिरि रास जु सुंदर स्याम । बिचं विच कान्ह विचं विच वाम ॥३६३॥
भए अस अंग कलिंद्रिय तीर । छिरक्कत स्याम गहै भुज भीर ॥
करी जल केलि चरित्त सु जानि । लियौ दधि दूध चियानि सुं दान ॥३६४॥
युँ रास विलास अकास प्रसून । अनंदिय अमर अंबुज सून ॥
छं० ॥ ३६५ ॥ रु० ॥ १११ ॥
दूहा ॥ कहिह वाल प्रत्तिय जमुन । रमन केलि जल बाल ॥
मानहुं मदन महीप गुन । कहत फंदन कान्ह ॥ छं० ॥ ३६६॥ रु० ॥ ११२॥
कान्ह । है । मै । मैं । बांन । कीयौ । अब । दुरै । तिजि । माहि । कुंडि । छांडि । कें । कै ।
बांहि । बाहू । चलि । मिलि । पुछत । कुरंग । कुरंनि । कौकिल । मुछि । गहे । गहैं । कैक ।
चलै । अंशुधार । चढि । गहै । दहसति । प्रांनन । काटि । कढि । डगै डग । मगै मग । गिरैं ।
गहैं । गहैं । साहस । लैइ । लेई । गइ । यमुना । यमुनान । यमुनानि । कै । कैं । करें । कांमनि ।
स्याम । पूतना । जू पूतना । यहैं । धरैं । यव्य । गोप । तडित । धरैं । अन । ध्यांन । लगहि ।
लगैइ । लागैइ । नैन । परैं । पितपतां । सुनैं । सुत । बैन । कृपानिधी । भक्ति । दई । आंनि ।
प्रगट दिषाइ । स्योम । बिचि । वांम । भई । कतंद्रीय । छिरकत । स्याम । कैलि । चरित । जांनि ।
लियो । पैं । दूध । पै दांन । यों । याँ । आनंन्दियं । अमर ॥
यह मोतीदाम नामक छंद चार लघुल का होता है उस में बारह वर्ण और सोलह मात्रा
होतीं हैं ॥
११२पाठान्तर :- दौहा । बालि । चाल । प्रतिय । यमुन । कैल । मानहुं । म्यंनहु । दमन ।
कटत । कहना ॥