पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दूहा ॥ प्रति सुंदरि सुंदरतमह, सुंदरि सुभति सनेह ॥
सुंदरि त्रिभुवन पुरुष पहुँ, निज आवन तन गेह ॥
कूं० ॥ ३०३ ॥ रु० ॥ ८५ ॥
पद्धरी ॥ जो कमलननाभि द्रिग कमल पानि । कोमल सु मधुर मधु मधुर वानि ॥
दुति मेघ पीत अंबर सुनंद । धर धरनि धरत सिर मोर चंद ॥ ३०४ ॥
चै वज्र पद्म ध्वज अंकुसीय । गद संष चक्र भृगु लत्त हीय ॥
संग सरै दोह सिसु कर विवाल । आलिज्ज अङ्क वियचरै बाल ॥ ३०५ ॥
तुहि दिष्य ध्यान धरि वधु अकाम । व्रत करहि उमा पुज्जन सुभाम ॥
कूं० ॥ ३०६ ॥ रु० ॥ ८६ ॥
कवित्त ॥ ससिर बाल तप करहि । कमल दङ्खय सु बदन अलि ॥
हेमवंत वन दहिग । दम्झि जल सुप सुप्य मिलि ॥
वर बसंत डुलि पत्त । चित्त डुलत अलि रप्पहि ॥
इक्क पाइ तप करहि । पवन चावदिसि भष्पहि ॥
वरषा रु सरद लग्गिय करद । मरद मैन जग्गै सु तन ॥
सुग्गंधि दिव्य मिष्टह पवन । करहि षेव उमया सु मन ॥
कूं० ॥ ३०७ ॥ रु० ॥ ८७ ॥
सीत सु जल उष्णाव सु (अग्ग*) । पवन वृप्पह घन सुल्लहि ॥
उमया उर उच्चार ! सु डर गुर जन वर भुल्लहि ॥
८५ पाठान्तरः-दौहा । सुंदर । सुंदर । सुभत । सनैह । सुद्रर । सुंदर । त्रिभुअन ।
पुरिष । पहु । पहुं । आवत । गेह ॥
८६ पाठान्तरः-जौ। पांनि । कौमाल । मिष्ट वांनि । दुती । मेघ । अंबस्सु । अं बिर । मौर-
च्चंद । चौ वज्जयचदमध्वज़ अज़सीय । चौ वर्ज । ध्वज । भृगु लत पीय । संग । शंप । सिसि ।
करि विलाल । आलिज्ज अर्वा बयचरै बाल । आज्ज । अब्ज । जुहि । दिपि । ध्यांन । धुर ।
अकांम । पुजन । सु भांम ॥
८७ पाठान्तरः-कवित । सिसिर । कहि । करीह । कर्मल । दफय । दम्झइ । वदन ।
हैमवंत । वन । दग्नि जल सुप मिलि । दम्झि । सुप सुप । वर । वसंत । पत । चिंत । डुलत ।
रपहि । रपंथि । इक । पाय । चावसि । भषहि । बरषा । लगिय । मयन । मैन । जगै । सुगंधि ।
सुगंध । मिष्टांन । पवन । मिष्टान पन । सैव ॥
८८ पाठान्तरः-सीतल । शीत । अगि । अयि । अग्रा । * अधिक पाठ है । बृषह । वन ।
भुलहि । हर । चार । वर । भुलहि । नंदुलं । घृत । मिष्टांन । पांन । हर । मंगै । मयं । हरनह ।