पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

१६८ पृथ्वीराजरासौ । [ दसम समय १८
दटाक वज्जि दोटयं। कला अनेककोटयं॥ नषं बिदारि नष्वंयं। भराकि भंजि भष्वयं॥ १८८॥
उरक्त माज्र अंतयं। भगे भगत्त संतयं। नराधिपन्न देवता। न नागयं न सेवता॥
कूं० ॥ १८० ॥ रू० ॥ ३४ ॥
दूहा ॥ मुनिवर नरहर कथ्य सुनि। भए सकलं मन पंग॥
कैंआन समै नरहर असुर। जुटे जुद्ध जोधंग ॥ कूं० ॥ १८१ ॥ रू० ॥ ३५ ॥
॥ वेली भुजंग * ॥

• • चरनं सरनं सु मित्रं । प्रभा सूर षेवं सु पावं पवित्रं ॥
    तिहूं लोक कौ सोक मेटन्न काजं । धस्यौ रूप अत्युग्र अद्भुत राजं ॥ १८२ ॥
    तिनं तेज तं चास (अति)* आसूर जारे। सुती अर्भ भे गर्भ प्रहीय डारे ॥
    मचा मुद्दितं (अति)* तेज तिं रक्त नैनं । प्रलौकाल (रवि)* कोटी प्रगहंत गैनं ॥ १८३ ॥
    करं कंपितं चंपितं सेस सीसं । गरं गर्जितं तर्जितं ब्रह्म ईसं ॥
    डिगे षंभ ब्रह्मांड दिग्पाल हल्ली । धरा चन्न भारंतु लाजै मतुल्ही ॥ १८४ ॥
    इसौ देष रूपं असूरेस धायौ । ग्रहे भग्गता बीरसो षेत आयौ ॥
    उठ्यौ सज्जि आवद्ध सन्मुष प्रवृत्ते । मनो मत्त दै जुद्ध तथ्यै निष्टत्ते ॥ १८५ ॥
    गयो धाइ दानं भुजं बीच गाढौ । न जुट्यो विकुट्यो भयौ दूरि ठाढौ ॥
    दिषै इंद ब्रह्मा भयौ चास छीयं । गयौ हाथ तैं तथ्य आचिज्ज कीयं ॥ १८६ ॥
    षटाकि। वजि किलरी कल्लरी । दडाक । दटाकि । वज़ि । दौटयं । अनेक । कोटयं । नष ।
    नक्ष्यं । भंज़ि । भक्ष्यं । अरंक्त । आरक्त । आतयं । भगे । भगंत । क्षतयं । नराधिपंत । दैवता ।
    सेवता । मनागयं न सेवता ॥
    ३५ पाठान्तरः-सुनि । न॑रहर । कथन । भयं । मु॑नि । कोंन । कौन । समे । जुद्दै । जोधयं ॥
    ३६ पाठान्तरः-चरन । वरन । सरनं । सुंमित्रं । प्रना । सैव । पावन । लौक । सौक ।
    शोकं । मेटंन । मेटन । प्रति उंग । अदभूत । अदभुत । अद्भुत । राज । विराजं । तिनू । तैज ।
    तन * अधिक पाठ है । असुर । असूरे । जार । सुती । अरभ । भयं । भयं । गरभ । अति दीप
    भारै । अति दिए डार । मुदित । * अधिक पाठ है । तैज । तिन । नैनं । प्रले । * अधिक पाठ
    है । कोट । कोटि । कौट । प्रगटेट । प्रगटंत । प्रगठंत । गेगैनं । कर । कंपितं । कंपित । चपितं ।
    सैस । सीस । गय । गय । गरजितं । तरजित । ब्रह्म । ईस । डिगें । षंड । ब्रहमंड । बृह्मंड ।
    दिगपालं । हली । चरन । लाजै । मतुली । देषतैं । दैष सरू रूप । रूप । असुरेस । असुरैस ।
    गृहे । यहै । बीर । सौ । षैतं । सजि । आवडु । सनमुष । प्रवृत्ते । वरतं । मनौ । मनौं । भत ।
    हुय । दुय । तथ्यै । तथै । तथे । निष्टतै । गृहभो । यहभो । धाय । दांनव । दानव । भुज । बीच ।
    बीचि । न जुम्रा । दूर । दिषे । ब्रह्मा । भयौ । झांस । हथ । तै । तैं । तय । आर्वार्जं । अचि-