पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

१६४ पृथ्वीराजरासौ। [ दसम समय १४
कवित्त ॥ बल प्रचंड बल संड । ज्वाल विकराल काल कल ॥
धर बितंड वाराह । बीर वीरन विदारि पल ॥
हरि हरनक्कि सु अक्खि । वक्खि वर जक्खि विभावस ॥
विधि विधार वीधार । बिदर विकरार झार असि ॥
उद्धारि धरा रक्खि अग्र वर । सुर विकास किय चंद वर ॥
जै जया सबद धुनि सुर चवत । जोरि पानि बंदै सु चिर ॥
छं० ॥ १४४ ॥ रू० ॥ २३ ॥
वृद्धनाराच ॥
परट्ठि प्रान मै सुरांन भांनि अष्पि भज्जयं । कला गुच्छीर नीर तीर आय दैत गज्जयं ॥१४५॥
पयं पताल सीस स्वग्ग अश्व मुष दष्वयं । रटंत वेन भुज्ज गैन रैन नैन रष्पयं ॥१४६॥
भुजाय भाग मेर नाग इंद्र दाग दक्षकूयं । बरन्न धुम्म धुम्मरं, सुरं पुरं सु धुज्जयं ॥१४७॥
पया पुरं धरा धुरं, नरा नरं न रक्ष्यं । इसी अवाह अश्व दाह एक राह दक्ष्यं ॥१४८॥
जुटे जुरं भरे भरं, सुरे सुरं सु वाद्यं । चटे चटं नटे नटं लटे लटं सु साद्यं ॥१४९॥
करंत कूक मान मूक दैत दुष्प मानवं । पगांनि पानि साच्चि कांति खैरु चीरि दानवं ॥१५०॥
करी सु कित्ति दैत देव नीति जीति रक्ष्यं । धयं सु ग्रीव किड्ढरी वकट्टि जीव नक्ष्यं ॥१५१॥
सुरा निसार लिद्ध भार दैत्य मारि धारनं । अये वराह अश्व दाह दैत्य दाह दारुनं ॥
छं० ॥ १५२ ॥ रू० ॥ २४ ॥
२३ पाठान्तर :-मंडि । वितुंग । वितुंड । हरनक्कि । अक्कि । चक्कि । वक्कि । जक्कि । जग्गि ।
षट्रि विधार विद्वार । विधि विधार विद्वार । विकराल । उद्धरि । धारा । रह । शवद । सुरि ।
जोरि । पांनि ॥
२४ पाठान्तर :- परठि प्रंन मैद्य रान । परठि प्रांन मेद्य रांन । भांन । अषि । अंबि । भजयं ।
नार । आइ । देत । गज्जय । गज्र्यं । प्रिथी पताल । पृथी पताल । स्रग । मुप । दपयं । रटंतैतवै-
नभुजनैनंन । वैन । भुजनेन । रैन । नैन । नैन । रपयं । मेर । इद्र । दागभक्तयं । दफयं । वरचं ।
वरन । धुंम । धुम । धुंम्म । धूमर । सुर । स । धुजयं । पयांपुर । रखयं । इसे । दपयं । झुंदै । जुद्दे ।
सुरै सुर । सूरं । स । बाहयं । चटै चट । नटै नटं । लटै । अक । कुक्क । मांन । मुक्क । मुक ।
दैत्य । दुष । साक्षिकांन । चीरे । वीरि । किर्ति । दैव । नीति रषयं । केट्ठरी । बकट्टि । नषयं ।
नंबयं । सुरांन सार । सुरां नसार । धारिनं । औराह । धाह दारुनं ॥