प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)
Prabodhachandrodaya of Krishnamishra with Commentary
कृष्णमिश्र यति द्वारा
पृष्ठ 147, कुल 274 में से
संदर्भ में पढ़ेंतृतीयोऽङ्कः १२६
नास्ति जले नास्ति स्थले, नास्ति गिरिगह्वरेषु नास्ति पाताले ।
सा विष्णुभक्त्या सहिता, वसति हृदये महात्मनाम् ॥ २४ ॥
(णत्थि जले णत्थि थले, णत्थि गिलिगव्व्हलेसु णत्थि पाआले ।
सा विण्णुभत्तिसहिदा, वसदि हिअए महम्माणम् ॥)
करुणा— (सानन्दम्) सखि, दिष्ट्या वर्धसे विष्णुभक्त्या देव्याः
पार्श्ववर्तिनी श्रद्धेति । (सहि दिट्ठिआ वड्ढसि विण्णुभत्तिए देवीए पास्सवरि-
तणी सद्धेत्ति) (शान्तिः हर्षं नाटयति)
भिक्षुः—अथ धर्मस्य कामादपक्रान्तस्य कुत्र प्रवृत्तिः ?
क्षपणकः— (पुनर्गणयित्वा)
नास्ति जले नास्ति वने, नास्ति गिरिह्वरेषु नास्ति पाताले ।
विष्णुभक्त्या सहितो, वसति हृदये महात्मनाम् ॥ २५ ॥
(णत्थि जले णत्थि वणे, णत्थि गिलिगव्व्हलेसु णत्थि पाआले ।
विण्णुभत्तीए सहिदो, वसदि हिअए, महम्माणम् ॥)
कापालिकः—(सविषादम्) अहो महत्कष्टमापतितं महाराजस्य । तथाहि—
नास्तीति० गिरिगह्वरेषु-पर्वतकन्दरासु । विष्णुभक्तिसहिता-विष्णुभक्तिसहचरी
सात्त्विकी श्रद्धा । महात्मनां तपस्विनां भक्तानां हृदये वसतीत्यर्थः ॥ २४ ॥
पार्श्ववर्त्तिनी-समीपस्था ।
कामादपक्रान्तस्य-निष्कामभावेन कृतस्य । प्रवृत्तिः-उपलब्भः ।
नास्तीति० पूर्ववत् । महात्मान एव निष्कामधर्मचारिणोऽतो निष्कामो धर्मस्तेषा-
मेव हृदये स्थातुमर्हतीति भावः ॥ २५ ॥
महत्कष्टम्-अतिदुःखम् ।
न जलमे है, न स्थलमें है, न काननकन्दरामें है, न पातालमे है। वह विष्णुभक्तिके
साथ महात्माओंके हृदयमें वास करती है ॥ २४ ॥
करुणा--(आनन्दसे) सखि, तुम बड़ी भाग्यवती हो, श्रद्धा विष्णुभक्तिकी
पार्श्ववर्त्तिनी है । (शान्ति हर्ष प्रकट करती है)
भिक्षु—और धर्मसे अपक्रान्त कामकी क्या खबर है ?
क्षपणक—(फिर गिनकर)
न स्थलमें है, न जलमें है न काननकन्दरामें है, न पातालमें हैं, विष्णुभक्तिके साथ
महात्माओंके हृदयमें है ॥ २५ ॥
कापालिक—(विषादके साथ) महाराजको महान् कष्ट उपस्थित है, क्योंकि—
१६ प्र० च०