पाटीगणित (श्रीधराचार्य - प्राचीन संस्कृत टीका एवं प्रो. कृपाशंकर शुक्ल सविस्तार व्याख्या)

त्रैराशिकम् ३६
तृतीयोदाहरणम्—
धान्यद्रोणः सार्द्धः कुडवत्रितयं च लभ्यतेऽष्टाभिः ।
खार्यैका द्रोणयुता तत्कियत कथय यदि वेत्सि ॥ २७ ॥
धान्यस्य द्रोणः अर्द्धेन प्रस्थाष्टकेन सहितस्तथा कुडवैस्त्रिभिर्युक्तः अष्टाभिर्यैः कैश्चि-
द्देशनियतैर्व्यावहारिकै रूपैश्चेल्लभ्यते तदा एका¹ खारी द्रोणयुता कियता लभ्यते ।
अत्र धान्यद्रोणो यथोक्तप्रस्थकुडवान्वितो ज्ञातमूल्यत्वात् प्रमाणराशिः । तत्र प्रमाणे-
च्छाराश्योः सवर्णमुपादीयते । द्रोणानां² खारी कार्या, तत्खार्यंश्च³ द्रोणाः ( वा ) कार्याः ।
द्रोणस्य प्रस्थादिसानुबन्धत्वात् प्रतिपत्तिगौरवं स्यात् । खारी तु षोडशगुणा द्रोणाः तावन्त एव,
एकद्रोणाधिकाः सप्तदश, दोणस्य यदि रूपाद्धेन योगं कृत्वा कुडवयोगः क्रिय