सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 352, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 352

भाषाटीकासमेतम् । ( ३३७ )
गृहाभिमुखं प्रायात् । अथ प्रातः यावत् आगत्य पश्यति,
तावत् दीनारं एकं शरावे दृष्टवान् । एवं च प्रतिदिनमे-
काकी समागत्य तस्मै क्षीरं ददाति, एकैकञ्च दीनारं
गृह्णाति । अथ एकस्मिन् दिवसे वल्मीके क्षीरनयनाय पुत्रं
निरूप्य ब्राह्मणो ग्रामान्तरं जगाम । पुत्रोऽपि क्षीरं तत्र
नीत्वा संस्थाप्य च पुनर्गेहं समायातः । दिनान्तरे तत्र गत्वा
दीनारमेकञ्च दृष्ट्वा गृहीत्वा च चिन्तितवान् । "नूनं सौवर्ण-
दीनारपूर्णोऽयं वल्मीकः । तत् एनं हत्वा सर्वमेकवारं ग्रही-
ष्यामि" इत्येवं सम्प्रधार्य अन्येद्युः क्षीरं ददता ब्राह्मणपु-
त्रेण सर्पो लगुडेन शिरसि ताडितः ततः कथमपि दैववशात्
अमुक्तजीवित एव रोषात् तमेव तीव्रविषदशनैः तथा अद-
शत्, यथा सद्यः पञ्चत्वमुपागतः । स्वजनैश्च नातिदूरे
क्षेत्रस्य काष्ठसञ्चयैः संस्कृतः । अथ द्वितीयदिने तस्य पिता
समायातः । स्वजनेभ्यः सुतविनाशकारणं श्रुत्वा तथैव सम-
र्थितवान् । अब्रवीच्च-
किसी स्थानमे हरदत्त नाम ब्राह्मण रहताथा । खेती करते हुए उसको सदा
निष्फल समय बीतता । एक दिन वह ब्राह्मण उष्ण कालके अन्तमे धूपसे घब-
डाया हुआ अपने खेतमे वृक्षकी छायाके नीचे सोया थोडीदूर बंबईके ऊपर
फैलाये हुए बडे फणासे युक्त भीषण सर्पको देखकर विचारने लगा । अवश्यही
यह क्षेत्रकी देवता है मैने यह कभी नहीं पूजी । इस कारण मेरी खेतीका फल
नष्ट होता है । सो इसकी आज मैं पूजा करूंगा ऐसा विचार कहींसे दूध
लाकर सिकोरेमें डालकर वल्मीकके निकट पहुच कर बोला,-"भो ! क्षेत्रपाल
मैंने इतने समयतक न जाना कि तुम यहा रहते हो इससे पूजा न की । सो अब क्षमा
करो ऐसा कह दूध निवेदन कर घरकी ओर आया फिर प्रातःकाल जब आकर देखा तो
एक सुवर्ण मुद्रा सिकोरेमें देखी । तब प्रतिदिन इकला आकर उसको दूध
देता और एक दीनार ग्रहण करता । तब एक दिन वंबईमे क्षीर ले जानेके लिये
पुत्रसे कहकर ब्राह्मण ग्रामान्तरको गया । पुत्रभी क्षीरको वहा लेजाय स्थापन
२२