सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 295, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 295

( २८० ) पञ्चतन्त्रम् ।
विधात्रा रचिता या सा ललाटेऽक्षरमालिका ।
न तां मार्जयितुं शक्ताः स्वबुद्ध्याप्यतिपण्डिताः ॥१८४॥”
विधाताने जो अक्षरमाला मस्तकमें लिखदी है पंडित जन उसको अपनी
बुद्धिसे कोई मेट नहीं सकता है ॥ १८४ ॥”
एवं तयोः प्रवदतोः सुहृद्व्यसनसन्तप्तहृदयो मन्थरकः शनैः
शनैः तं प्रदेशमाजगाम । तं दृष्ट्वा लघुपतनको हिरण्यक-
माह-, “अहो ! न शोभनमापतितं” । हिरण्यक आह-
“किं स लुब्धकः समायाति ?” । स आह- “आस्तां तावत्
लुब्धकवार्त्ता । एष मन्थरकः समागच्छति । तत् अनीतिः
अनुष्ठिता अनेन यतो वयमपि अस्य कारणात् नूनं व्यापा-
दनं यास्यामो यदि स पापात्मा लुब्धकः समागमिष्यति,
तदहं तावत् खमुत्पतिष्यामि । त्वं पुनर्बिलं प्रविश्य आ-
त्मानं रक्षिष्यसि । चित्रांगोऽपि वेगेन दिगन्तरं यास्यति ।
एष पुनर्जलचरः स्थले कथं भविष्यति इति व्याकुलोऽस्मि” ।
अत्रान्तरे प्राप्तोऽयं मन्थरकः । हिरण्यक आह- “भद्र ! न
युक्तं अनुष्ठितं भवता, यदत्र समायातः तद् भूयोऽपि द्रुत-
तरं गम्यतां, यावत् असौ लुब्धको न समायाति” । मन्थरक
आह- “भद्र ! किं करोमि ? न शक्नोमि तत्रस्थो मित्रव्यस-
नाग्निदाहं सोढुम् । तेनाहमत्रागतः। अथवा साधु इदमुच्यते ।
इस प्रकार उन दोनोंके कथनमें मित्रके दुःखसे तापित हृदय मन्थरकभी
शनैः २ उस स्थानमें आया । उसे देख लघुपतनक हिरण्यकसे बोला,-
“अहो ! यह अच्छा न हुआ” हिरण्यक बोला,-“क्या वह लुब्धक आया ?” ।
वह बोला- “व्याधेकी बात तो रहने दो । यह मन्थरक आरहा है । सो अनु-
चित किया इसने, हम भी इसके कारणसे अवश्य नाशको प्राप्त होंगे यदि वह
पापात्मा लुब्धक आगया तो । सो मैं तो आकामें उड जाऊंगा, तू बिलमें
प्रवेश कर जायगा, चित्राङ्ग दिशान्तरमें पलायन कर जायगा, इस जलचरकी
स्थलमें क्या दशा होगी इस कारण मैं व्याकुल हो रहाहूं” । इसी समय मन्थरक
प्राप्त हुआ । हिरण्यक बोला-“भद्र आपने अच्छा नहीं किया, जो यहां आगये,