पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

भाषाटीकासमेतम् । (२१३)
लघुपतनकोऽपि वायसः सर्वं तं चित्रग्रीवबन्धमोक्ष-
मवलोक्य विस्मितमना व्यचिन्तयत् । “अहो ! बुद्धि-
रस्य हिरण्यकस्य शक्तिश्च दुर्गसामग्री च तत् ईदृगेव
विधिः विहंगानां बन्धनमोक्षात्मकः । अहं च न
कस्यचित् विश्वसिमि चलप्रकृतिश्च । तथापि एनं
मित्रं करोमि । उक्तञ्च-
लघुपतनक कौआ सम्पूर्ण उस चित्रग्रीवके बन्ध मोक्षणको देख
विस्मितमनसे विचार करने लगा, 'अहो ! इस हिरण्यककी बुद्धि शक्ति और
दुर्गसामग्री देखो इस प्रकार बन्धन मोक्षात्मक विहगोंकी विधि देखो ? मैं किसीका
विश्वास नहीं करता चंचलप्रकृति हूं । तो भी इसको मित्र करूंगा । कहा है-
अपिसम्पूर्णतायुक्तैः कर्त्तव्याः सुहृदो बुधैः ।
नदीशः परिपूर्णोऽपि चन्द्रोदयमपेक्षते ॥ २९ ॥
सम्पूर्णता युक्त होकरभी पंडितोंको सुहृद बनाने चाहिये परिपूर्ण सागरभी
चन्द्रोदयकी अपेक्षा करता है ॥ २९ ॥
एवं सम्प्रधार्य पादपादवतीर्य बिलद्वारमाश्रित्य चित्र-
ग्रीववच्छब्देन हिरण्यकं समाहूतवान् । “एहि एहि भो
हिरण्यक ! एहि” । तच्छब्दं श्रुत्वा हिरण्यको व्यचिन्तयत् ।
"किमन्योऽपि कश्चित् कपोतो बन्धनशेषस्तिष्ठति येन मां
व्याहरति” । आह च,-“भोः को भवान् ?” स आह,-“अहं
लघुपतनको नाम वायसः” । तत् श्रुत्वा विशेषादन्तर्लीनो
हिरण्यक आह,-“भोः ! द्रुतं गम्यतां अस्मात् स्थानात्”
वायस आह-"तव पार्श्वे गुरुकार्येण समागतः, तत् किं
न क्रियते मया सह दर्शनम् ?” हिरण्यक आह,-“न मेऽस्ति
त्वया सह सङ्गमेन प्रयोजनम्” इति । स आह, “भोः ! चित्र-
ग्रीवस्य मया तव सकाशात् पाशमोक्षणं दृष्टं तेन मम महती
प्रीतिः सञ्जाता । तत् कदाचित् ममापि बन्धने जाते तव
पार्श्वात् मुक्तिर्भविष्यति । तत् क्रियतां मया सह मैत्री” ।
हिरण्यक आह.-“अहो ! त्वं भोक्ता । अहं ते भोज्यभूतः। तत्