निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

दृश्य , जलते हुए अग्नि देव का ‘ रुशत् ’ सुन्दर वर्ण और
‘ पाजः ’ बल ‘ अदर्शि ’ दिखाई दिया । यह भी निगम है
॥ ४ ( १३ ) ॥
( खं० ५ )
निघ०-रिशादसः ॥ ५३ ॥ सुदत्रः ॥५४॥
सुविदत्रः ॥५५॥ आनुषक् ॥५६॥ तुर्वणिः
॥ ५७ ॥ गिर्वणाः ॥ ५८ ॥
निरु०-“ अस्ति हि वः सजात्यं रिशादसो देवासो
अस्त्याप्यम् । ” ( ऋ० सं० ६, २, ३२, ५ )
अस्ति हि वः समानजातितो रेशयदारिणो
देवाः । अस्त्याप्यम् ।
‘आप्यम्’ आप्नोतेः ।
‘सुदत्रः’ कल्याणदानः ।
“ त्वष्टा सुदत्रो विदधातु रायः । ” ( ऋ०सं०
५, ३, २७, २ ) । इत्यपि निगमो भवति ।
‘सुविदत्रः’ कल्याणविद्यः ।
“ आग्ने याहि सुविदत्रेभिरर्वाङ् ” । ( ७,६,
१८, ४ ) । इत्यपि निगमो भवति ।
‘ आनुषक् ’-इति नाम अनुपूर्वस्य अनुषक्तं
भवति ।
“ स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् । ” ( ऋ०सं० ६, ३,