नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

१९८ नलचम्पूः ।
मवष्टभ्य दूरादेव तुरंगपृष्ठादवातरत् ॥ क ॥
एवमन्योन्यनयनसंपातस्मिताननौ समकालमीषन्नमितमौलिमण्ड-
लौ समसमयप्रसारितभुजौ सरभसमाश्लेषवशविशीर्यमाणहारावलीग-
लन्मुक्ताफलच्छलेनाङ्गेष्वमान्तमिव प्रथमप्रेमामृतनिष्यन्दिविन्दुविसै-
रमुद्विरन्तावन्योन्यमाशिश्रिषतुः ॥ ख ॥
तथाविधे च व्यतिकरे, पँप्रथे प्रेक्षकाणां दक्षिणोत्तरदिक्पालयोर्ध-
र्मराजधनदयोरिव समागमे महानयनोत्सवो हर्षोत्कर्षकलकलश्च ॥ग॥
तदनु पुनः प्रधावितप्रतीहारोपनीतम्, अतिविचित्रत्रिभङ्गिभङ्गो-
त्कीर्णकर्णाटिकारूपरमणीयस्तम्भिकावष्टम्भम्, तज्जृम्भमाणमाणि-
क्यमकरमुखमुक्तमौक्तिकसरैर्विराजितम्, अपूर्वकर्म्मनिर्मितभव्यव्या-
लावलीकीर्णमुखांलंकृतम्, उच्चकाञ्चनसिंहासनद्वितयमुभौ भेजतुः
॥ घ ॥
अन्योन्यकुशलप्रशंसुंखालापव्यतिकरविरामे च विदर्भेश्वरो निषध-
नाथमवादीत् ॥ ङ ॥
'अद्यास्मत्कुलसंततिः सुकृतिनी धन्याद्य दिग्दक्षिणा
पुण्यप्राप्यसमागमातिथिजना जाताः कृतार्थाः श्रियः।
श्लाघ्यं जन्म च जीवितं च निजमप्यद्यैव मन्यामहे
यत्रास्मत्सुकृतोदयेन बहुना यूयं गृहानागताः ॥ १ ॥
इतः प्रभृति च।
आ ब्रह्मावधिविस्तरत्कविगिरो गीर्वाणकर्णातिथेः
कीर्तेः पूर्णकलेन्दुसुन्दररुचो यास्याम्यहं पात्रताम् ।
किं चान्यज्जनितक्लमॊऽप्ययमभूदाकण्ठतृप्तस्य मे
युष्मत्सङ्गसुखामृतेन सफलः संसारचक्रभ्रमः' ॥ २ ॥

सोऽपीति ॥ चर्मनिर्मितं पर्णपूगाद्यास्पदं प्रसेविका स्थगितेति ख्यातिः ॥क॥
तदन्विति ॥ सिंहासनादौ द्युत्तम्भनस्तम्भिकासु पश्चिमभागे त्रिभङ्गिभङ्गेन
स्थानकविशेषवैचित्र्येण स्त्रीरूपमुत्कीर्यते। मौक्तिकसरो मुक्ताहारः । व्यालः सिंहा-
दिहिंस्रसत्त्वम् । तदावली काष्ठदन्तादिनिर्मिता शोभार्थं क्रियते ॥ ख ॥
अद्येति ॥ पुण्यैः प्राप्यः समागमो येषां तथोक्ता अतिथिजना यासु । श्रियां
ह्येतदेव फलम् । यदतिथयः सत्क्रियन्ते ॥ १ ॥
आब्रह्मेति ॥ कविवर्ण्यायाः स्वर्गताया इन्दुशुभ्रायाः कीर्तेः पात्रमहम् ॥ २ ॥
१ 'कुत्रचिन्मकारसहितम्'. २ 'वली'; 'कली'. ३ 'प्रसर'; 'क्वचिन्नास्त्येव'.
४ 'प्रथमप्रेक्ष'. ५ 'भक्ति'. ६ 'द्वय'. ७ 'मुखा'.