नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

तृतीय उच्छ्वासः । ८३
गगनलक्ष्मीमभिसारिकामिवान्धावन्धकारे, राज्ञः संध्यावसरमावेदयत्किं-
नरमिशुनमिदमगायत् ॥ क ॥
'भोगान्भो गाङ्गवीचीविमलितशिरसः प्राप्य शंभोः प्रसादा-
न्मोहान्मोहानभिज्ञाः क्वचिदपि भवत प्राणिनो दर्पभाजः ।
यस्माद्यः स्मार्तविप्रप्रणतिनुतपदः सर्वसंपन्नभोगो
भास्वान्भाः स्वाङ्गभूता अपि स परिहरन्नस्तमेष प्रयाति'॥२२॥
एतदाकर्ण्य नरपतिः सांध्यं विधिमन्वतिष्ठत् ॥ ख ॥
क्रमेण प्रचुरचलच्चाँपकुलकालकान्तिकाशिभिर्बहलंतमःकल्लोलैरा-
लोडिते लोके लोकेश्वरो विहितविकालवेलान्यापारः पारसीकोपनीत-
पारावारपारीणपारावतपत्रिपञ्जरसनाथे विकीर्णवासधूलिनि धूपधूम-
मुचि विचित्रचित्रशालिनि प्रान्तप्रदीपितंदीपदीपिद्विदण्डखण्डिततमसि
सज्जितशय्ये शय्यागृहे गृहीतस्पृहणीयाङ्गरागो रागसागरकल्लोललोच-
नयानया प्रियया प्रियंगुमञ्जर्या अलीककलहकोपकुटिलभ्रमद्भ्रूकूणत-
र्जनजनितस्मितः स्मरविकारकारिकरिकुलकुम्भविव्रमायमाणोत्तुङ्ग-
पीवरकुचकुम्भपीठमारोपितो रजनी मनैषीत् ॥ ग ॥
एवमस्य सकलसंसारसुखपरम्परामनुभवतो यान्ति दिवसाः ॥घ॥
कदाचिच्चारुचामीकराचलचलद्देहाधिदेवतेव बहुधानन्दने सुरुचि-
पश्चिमदिगानने रक्ते जाते । अन्यस्या अपि मुखमीदृग्गुणायामपरकान्तायामनुरा-
गिणमुपरि पतितं पतिमवलोक्येर्ष्यावशाद्रक्तं स्यात् ॥ क ॥
भोगानिति ॥ भोगानित्यनन्तरो भोःशब्द आमन्त्रणे । गाङ्गोर्मिनिर्मलीकृता-
ङ्गस्य शंभोः शिवस्य प्रसादाद् भोगान् प्राप्य भो दर्पभाजः प्राणिनः, मोहात्स-
काशाद् ऊहानभिज्ञा अविमर्शकाः क्वचिदपि विषये मा भवतेति । मायोगेऽपि
सानुबन्धकलाद्विधौ पञ्चमी । यस्माद्धेतोः स्मार्तविप्रैः प्रमाणसमये स्तुतपादपद्मः ।
तथा सर्वसंपत् सकलश्रीको नभोगो वियद्गामी च यो भाखान् रविः । सोऽपि
स्वाङ्गभूता भा दीप्तीः परिहरन् एष भवतां प्रत्यक्षोऽस्तं प्रयाति सर्वे सुलभा दुर्ल-
भाश्च संपन्ना भोगा अस्येत्युक्ताभिहितम् । तस्मादेवंविधस्य महात्मनोऽपि रवेरस्तं
विलोक्य शंभोराराधनादिकार्ये न प्रमदितव्यमित्यर्थः ॥ २२ ॥
कदाचिदिति ॥ बहुधा नन्दयति हर्षयति यस्तस्मिन् । यौवनारम्भे । सुरु
१ 'आवेदयितुम्'. २ 'क्रमेण च'. ३ 'चापकुलकान्ति'. ४ 'बहलतमतमः'.
५ 'दीपप्रदीप'. ६ 'कल्लोललोललोचनया'. ७ 'पीवर'. ८ 'कुलकुम्भकण्ठपीठ'.
९ 'आरोपितकर'