मूलमध्यमककारिका (आचार्य नागार्जुन - चन्द्रकीर्ति प्रणीत प्रसन्नपदा व्याख्या सहित)

१६६ मध्यमकशास्त्रे [ १९. ६-
न च कश्चन भावोऽस्ति
इति पूर्वं विस्तरेण प्रतिपादितत्वाल्लक्ष्यमाणप्रतिषेधाच्च । यदा चैवं न कश्चिद्भावोऽस्ति
भावतः, तदा -
कुतः कालो भविष्यति ॥ ६ ॥
कालाभावाच्च न सन्ति क्षणलवमुहूर्तादयः कालभेदाः तत्परिणामभूताः, इत्यतः कुतः
परिणामवत्त्वेन कालसिद्धिर्भविष्यति ? तस्मान्नास्त्येव भावानां स्वभावः इति ॥ उक्तं हि भगवता
आर्यहस्तिकक्ष्यसूत्रे -
यदि कोचि धर्माण भवेत्स्वभावः
B 388 तत्रैव गच्छेय जिनः सश्रावको ।
कूटस्थधर्माण सिया न निर्वृती
न निष्प्रपञ्चो भवि जातु पण्डितः ॥ इति ।
तथा -
बुद्धसहस्रशता य अतीता २.
धर्मसहस्रशतानि भणित्वा ।
नैव च धर्म न चाक्षर क्षीणा
नास्ति समुद्रवु तेन अक्षीणा ॥ इति ।
[ समाधिराजसूत्र - ३७.२२ ]
तथो-
उत्पादकाले हि तथागतस्य
मैत्रेयनामा विह यो भविष्यति ।
भविष्यतीयं कनकावृता मही
तस्या इदानीं कुत आगमोऽसौ ॥
३उल्लापनाः कामगुणा हि पञ्च
विश्रामणा मोहन मोषधर्मिणः ।
मध्याह्नकाले हि यथैव ग्रीष्मे
जलं मरीच्यां हि तथैव कामाः ॥
B 389 एकेन कल्पेन भवेद्धि लोको
आकाशभूतो गगनस्वभावो ।
१ T क्षणादयः for क्षणलवमुहूर्तादयः. २ Mss. तथथा for तथा which is based on T.
३. T. om. from उल्लापनाः to the end of the chapter.

---

-१९. १२ ] कालपरीक्षा एकोनविंशतितमं प्रकरणम् । १६७
दाहं विनाशं च पयान्ति भे[भी?]रवः
कुत आगमः कुत्र गतिश्च तेषाम् ॥ इति ॥
तथथा -
पञ्चेमानि भिक्षवः संज्ञामात्रं प्रतिज्ञामात्रं व्यवहारमात्रं संवृतिमात्रं यदुत अतीतोऽध्वा
ऽनागतोऽध्वा आकाशं निर्वाणं पुद्गलश्चेति ॥
॥ इत्याचार्यचन्द्रकीर्तिपादोपरचितायां प्रसन्नपदायां मध्यमकवृत्तौ
कालपरीक्षा नाम एकोनविंशं प्रकरणम् ॥