मूलमध्यमककारिका (आचार्य नागार्जुन - चन्द्रकीर्ति प्रणीत प्रसन्नपदा व्याख्या सहित)

xxxi Abbreviations
SDP (सद्धर्म०)—Saddharmapuṇḍarīkasūtra, ed. by N. Dutt; also by Kern
and Nanjio.
SP (सुवर्ण०)—Suvarṇaprabhāsasūtra. ed. by B. Nanjio and H. Idzumi,
Kyoto, Japan, 1931; also by J. Nobel.
SV (सुखा०)—Sukhāvatīvyūha, ed. by Max Müller.
T—Tibetan translation.
T—(followed by number)—Tohoku Catalogue.
TG (तथा०)—Tathāgataguhyasūtra or Guhyasamāja, GOS edn.
TS (तत्त्वसं०)—Tattvasaṁgraha of Śāntarakṣita, GOS edition.
TTP—Taisho Tripiṭaka, Tokyo, 1924-1934.
VCh (वज्र०)—Vajracchedikā, ed. by Max Müller.
(N.B.—Most of the works mentioned above are planned to be
included in the BUDDHIST SANSKRIT TEXTS Series. The list will
be found at the end of the Volume.)

---

नागार्जुनीयं
मध्यमकशास्त्रम् ।
आचार्यचन्द्रकीर्तिविरचितया प्रसन्नपदाख्यव्याख्यया
संवलितम् ।
१
प्रत्ययपरीक्षा नाम प्रथमं प्रकरणम् । B 1
आर्यमञ्जुश्रिये कुमारभूताय नमः ।
योऽन्तर्द्वयावास¹विधूतवासः संबुद्धधीसागरलब्धजन्मा ।
सद्धर्मतोयस्य गभीरभावं यथानुबुद्धं कृपया जगाद ॥ १ ॥
यस्य दर्शनतेजांसि परवादिमतेन्धनम् ।
दहन्त्यद्यापि लोकस्य मानसानि तमांसि च ॥ २ ॥ 5
यस्यासमज्ञानवचःशरौघा निघ्नन्ति निःशेषभवारिसेनाम् । B 2
त्रिधातुरराज्यश्रियमार्दधाना विनेयलोकस्य सदेवकस्य ॥ ३ ॥
नागार्जुनाय प्रणिपत्य तस्मै तत्कारिकाणां विवृतिं करिष्ये ।
उत्तानसत्प्रक्रियवाक्यनद्धां तर्कानिलाव्याकुलितां प्रसन्नाम् ॥ ४ ॥
तत्र 'न स्वतो नापि परतो न द्वाभ्याम्' (१.३) इत्यादि वक्ष्यमाणं शास्त्रम् । तस्य 10
कानि संबन्धाभिधानप्रयोजनानि इति प्रश्ने, मध्यमकावतारविहितविधिना अद्वयज्ञानालंकृतं
महाकरुणोपाय³पुरःसरं प्रथमचित्तोत्पादं तथागतज्ञानोत्पत्तिहेतुमार्दिं कृत्वा यावदाचार्यनागार्जुनस्य B 3
विदिताविपरीतप्रज्ञापारमितानीतेः करुणया परावबोधार्थं शास्त्रप्रणयनम्, इत्येष तावच्छास्त्रस्य
संबन्धः —
यैञ्छास्ति वः क्लेशरिपूनशेषांस्त्रायते दुर्गतिंतो भवाच्च । 15
तच्छासनात्त्राणगुणाच्च शास्त्रमेतद्द्वयं⁴ चान्यमतेषु नास्ति ॥
इति । स्वयमेव चाचार्यो वक्ष्यमाणसकलशास्त्राभिधेयार्थं सप्रयोजनमुपदर्शयन्, तद्विपरीत-
संप्रकाशत्वेन माहात्म्यमुद्भाव्य तत्स्वभावाव्यतिरिक्तवर्तिने परमगुरवे तथागताय शास्त्रप्रणयन-
निमित्तकं प्रणामं कर्तुकाम आह —
१. Mss. योऽन्तर्द्वयावास० for योऽन्तद्वयावास० which is confirmed by T. २. T
सद्धर्मकोषस्य for सद्धर्मतोयस्य. ३. T om. उपाय०. ४. T om. this stanza.