मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

श्रीभट्टनारायणकण्ठविरचितवृत्त्युपेते । ६९
'त्वन्मतेश्वरविज्ञाननिष्पन्ना अपि मुक्तयः ।
भजन्ते नाविसंवादमम्भसा इव कुष्टयः१ ॥'
इति । ततश्च मोक्षाभावात्तदुपायानाम्
'आत्मा वा अरे ज्ञातव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यः ।' (बृ० उ०)
इत्यादीनामानर्थक्यम् । अपिचास्य परमा-
त्मनश्चेतनाचेतनविश्वोत्पत्तिहेतुत्वे चेतनाचे-
तनत्वं प्राप्तं कार्याणां कारणस्वभावान्वयात् ।
यदाहुः
'तदतद्रूपिणो भावास्तदतद्रूपहेतुजाः ।'
इति । ततश्च विरुद्धयोरन्योन्याभिभवेनैवा-
त्मलाभाद्भावाभावयोरिवैकस्मिन् काले चेतना-
चेतनस्वभावयोः परमात्मनि अवस्थानं नोपप-
द्यते । यथाह तत्रभवान् खेटकनन्दनः
'विरुद्धावेककालस्थौ धर्मावेकाश्रयं गतौ ।
इतरेतरनाशात्तौ कुरुतो लोपमात्मनः ॥' (मो० का० २१)
इति । न चास्यानङ्गत्वात् केनचिदङ्गेन चेत-
नत्वं, केनचिच्चाचेतनत्वं युक्तं, साङ्गत्वाभ्युप-
गमे तु कुसूलादिवत् कार्यत्वात्परमकारणता-
हानिः । किंच यद्यदुपादानकारणं तत्तदचेतनं,
१ जलोपरिकृता रेखाः ।