सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

Mrigendra Tantra / Agama with Narayanakantha Vritti

महर्षि मृगेन्द्र (टीकाकार: भट्ट नारायणकण्ठ) द्वारा

DevanagariSanskritpublished448 पृष्ठ

पृष्ठ 42, कुल 448 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 42

१२ मृगेन्द्रतन्त्रे । [ १।१
नेति क्रियायाः प्रवर्तकं १वचनमाहुः, तदा-
म्नातो धर्मः किमिति नानुष्ठीयते, चोद२नैव हि
धर्मे प्रमाणं प्रमाणमेव चोदना इत्येवमन्ययो-
गायोगव्यवच्छेदेन ततः प्रवर्तमानानामैहि-
कस्यामुत्रिकस्य च फलस्याविसंवादात् । तथा
चोक्तं
‘श्रुतिस्मृत्युदितं धर्ममनुतिष्ठन्हि मानवः ।
इह कीर्तिमवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमां गतिम्॥’(मनुस्मृ०२।९)
इति । तद्विपरीतं तु त्रयीबाह्यं लिङ्गाराधनादि
च यत्, तन्त्रयीबाह्यत्वादेव फल्गुप्रायम् । यदाह
भट्टः
‘तथातिक्रान्तवेदोक्तमर्यादाव्यवहारिणाम् ।
३संवादिष्वपि वाक्येषु नेष्यते मानहेतुता ॥’ (तं० वा० १।३)
मनुरपि
‘या वेदबाह्याः स्मृतयो याश्च काश्चित्कु४दृष्टयः ।
सर्वास्ता निष्फलाः प्रेत्य तमोभूता हि ताः स्मृताः ॥’
(१२।९५)
इत्येवं जैमिनिमतानुसारिणः ॥ ४ ॥
१ वचनं-विधिः । २ विशेष्यसंबद्धः एवकारः अन्ययोगं व्यवच्छिनत्ति ।
यथा पार्थ एव धनुर्धरः पार्थसदृशोऽन्यो धनुर्धरो नास्तीत्यर्थः । एवं
विशेषणसंबद्धः एवकारः अयोगं व्यवच्छिनत्ति । यथा शंखः पाण्डुर एव ।
तद्वदत्रापि चोदनैव हि प्रमाणं, प्रमाणमेव चोदनेति क्रमेण एवकारो विशेष्य-
विशेषणसंबद्धः अन्ययोगायोगौ व्यवच्छिनत्ति । ३ अवश्यभावित्वान्नास्तिका-
दिप्रणीतासंदिग्धार्थेष्वपि चैत्यवन्दनादिवाक्येषु । ४ चार्वाकादिप्रणीतग्रन्थाः ।