मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

२२८ मृगेन्द्रतन्त्रे । [ १।११
अकृतार्थस्य कृतार्थोऽस्मीति बुद्धिस्तुष्टि-
र्योक्ता, सेयं मिथ्यारूपत्वात् तमोगुणलक्षणा,
सुखरूपतया सात्त्विक्यप्यवगम्यते ॥ ५ ॥
अशक्तिरप्रवृत्तत्वा-
त्तामसी दुःखभावतः ।
राजस्यपि गुणो दृष्टः
कार्ये कारणसंश्रयः ॥ ६ ॥
अप्रवृत्तिरूपा अशक्तिरुक्ता । अतश्चासौ ता-
मसी, दुःखहेतुत्वाच्च राजस्यपि विज्ञेया। यो हि
कार्येऽशक्त्याख्ये दुःखरूपोऽप्रभविष्णुतारूपो
वा गुणोऽस्ति, सोऽवश्यं कारणाश्रयः रजस्तमो-
लक्षणकारणजनित इत्यर्थः ॥ ६ ॥
विपर्ययस्तमोयोनि-
र्मिथ्यारूपतया स च ।
सामान्यमात्रकाभासा-
त्सत्त्वात्मेति विनिश्चितः ॥७॥
विपर्ययस्य मिथ्यारूपत्वात् तमःप्रभवत्वम्।
स च विपर्ययः साधारण्यमात्रप्रथनात्प्रकाश-
रूपः सत्त्वात्मकोऽपि निश्चितः ॥ ७ ॥