मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)
Mrigendra Tantra / Agama with Narayanakantha Vritti
महर्षि मृगेन्द्र (टीकाकार: भट्ट नारायणकण्ठ) द्वारा
पृष्ठ 188, कुल 448 में से
संदर्भ में पढ़ेंसकललोकप्रसिद्धस्मृत्यपह्नवस्तावन्न शक्यः,
स्मृतिश्चैवमुपपद्यते देहस्यासकृत्परिणामित्वेऽपि
एकस्वभावस्तदन्यस्तदर्थसंनिधौ तत्तज्ज्ञानस्या-
न्य एवानुभविता, स एवानुसंधाता स्यादिति ।
अत इत्यस्मात्स्मृत्यन्यथानुपपत्तिलक्षणादपि हे-
तोर्देहादन्यः स्मर्त्तास्तीति । नच वाच्यं कि-
मेभिः परानुमानासहिष्णोर्व्यर्थैर्हेत्वादिभिरि-
ति, यतश्चार्वाकस्यानिच्छोरपि दुर्गतस्य दौर्ग-
त्यमिव बलादेवानुमानं ख्यातिमनुबध्नाति ।
तथाहि तेन प्रत्यक्षैकप्रमाणवादिनापि चतु-
र्महाभूतव्यतिरिक्ततत्त्वान्तरानभ्युपगमे मृत्पा-
षाणादिस्थावरलक्षणा पृथिवी, जलादिश्च सरः-
सरित्समुद्रादिर्नादृष्टस्य गुणभेदेन सर्वं प्रत्य-
क्षेणावगाहितुं शक्यं तस्य प्रतिनियतव्यक्ति-
हेतुत्वेनाशेषजगदन्तर्गतपदार्थविषयान्वयग्रह-
णाक्षमत्वात् । अपिच यत्र काठिन्यं, सा पृ-
थिवी स्थलोपलपर्वतादिवत्, पृथिवीत्वाभावे
काठिन्यस्याभावश्चाबादाविव, यच्च द्रवस्वरूपं,
तज्जलं तैलघृतक्षीरादेरप्युदकत्वादित्याद्यन्वय-
ग्रहणमनुमानाङ्गं कल्पनीयम् । धर्मिणि च