मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
Mricchakatikam with Sanskrit-Hindi Commentary
महाराज शूद्रक / पं. जयशंकर लाल त्रिपाठी द्वारा
DevanagariSanskritpublished760 पृष्ठ
पृष्ठ 743, कुल 760 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 743
सुभाषितानि
६५५
गद्यानि
| गद्यानि | पृष्ठाङ्काः |
|---|---|
| रत्नं रत्नेन संगच्छते । | ८० |
| लोके कोऽप्युत्थितः पतति कोऽपि पतितोऽप्युत्तिष्ठते । | ६१३ |
| वीणा हि नामासमुद्रोत्थितं रत्नम् । | १८३ |
| सर्वत्रार्जवं हि शोभते । | ६३३ |
| साहसे श्रीः प्रतिवसति । | २४३ |
| स्वके गेहे कुक्कुरोऽपि तावच्चण्डो भवति । | ६७ |
श्लोकाः
| श्लोकाः | अंकाः | श्लोकाः |
|---|---|---|
| अग्राह्या मूर्धजेष्वेताः स्त्रियो गुणसमन्विताः ।<br>न लताः पल्लवच्छेदमर्हन्त्युपवनोद्भवाः ॥ | ८ | २१ |
| अपण्डितास्ते पुरुषा मता मे ये स्त्रीषु च श्रीषु च विश्वसन्ति ।<br>श्रियो हि कुर्वन्ति तथैव नार्यो भुजङ्गकन्यापरिसर्पणानि ॥ | ४ | १२ |
| अभ्युदयेऽवसाने तथैव रात्रिन्दिवमहतमार्गा ।<br>उद्दामेव किशोरी नियतिः खलु प्रत्येषितुं याति ॥ | १० | १९ |
| अम्भोजिनी लोचनमुद्रणं किं भानावदस्तंगमिते करोति ॥ | १० | १८ |
| अयं च सुरतज्वालः कामाग्निः प्रणयेन्धनः ।<br>नराणां यत्र हूयन्ते यौवनानि धनानि च ॥ | ४ | ११ |
| आत्मभाग्यक्षतद्रव्यः स्त्रीद्रव्येणानुकम्पितः ।<br>अर्थतः पुरुषो नारी या नारी साऽर्थतः पुमान् ॥ | ३ | २८ |
| आलाने गृह्यते हस्ती वाजी वल्गासु गृह्यते ।<br>हृदये गृह्यते नारी यदीदं नास्ति गम्यताम् ॥ | १ | ५० |
| इन्द्रः प्रवाह्यमाणो गोप्रसवः संक्रमश्च ताराणाम् ।<br>सुपुरुषप्राणविपत्तिश्चत्वार इमे न द्रष्टव्याः ॥ | १० | ७ |
| इह सर्वस्वफलिनः कुल-पुत्र-महाद्रुमाः ।<br>निष्फलत्वमलं यान्ति वेश्याविहगभक्षिताः ॥ | ४ | १० |
| एता हसन्ति च रुदन्ति च वित्तहेतोर्विश्वासयन्ति पुरुषं न तु विश्वसन्ति ।<br>तस्मान्नरेण कुलशीलसमन्वितेन वेश्याः श्मशानसुमना इव वर्जनीयाः ॥ | ४ | १४ |
| कांश्चित्तुच्छयति प्रपूरयति वा कांश्चिन्नयत्युन्नतिं<br>कांश्चित्पातविधौ करोति च पुनः कांश्चिन्नयत्युन्नतिम् ।<br>अन्योन्यं प्रतिपक्षसंहतिमिमां लोकस्थितिं बोधय-<br>न्नेष क्रीडति कूपयन्त्रघटिकान्यायप्रसक्तो विधिः ॥ | १० | ६० |