मनुस्मृति (कुल्लूकभट्ट टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)
Manusmriti with Kulluka Bhatta Tika & Hindi Translation
महर्षि मनु द्वारा
स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)
पृष्ठ 70, कुल 649 में से
संदर्भ में पढ़ें६८ मनुस्मृति ।
नाम-रूप-लिङ्ग की उपबृंहक श्रुतियां—
“अथ यो ह खलु वा वास्य राजसोंऽशोऽसौ स योऽयं
ब्रह्मा, अथ यो ह खलु वा वास्य तामसोंऽशोऽसौ स योऽयं
रुद्रः, अथ यो ह खलु वा वास्य सात्त्विकोंऽशोऽसौ स योऽयं
विष्णुः” इति मैत्रेयोपनिषत् ।
“उमासहायं परमेश्वरं प्रभुं
त्रिलोचनं नीलकण्ठं प्रशान्तम् ।
ध्यात्वा मुनिर्गच्छति भूतयोनिं
समस्तसाक्षिं तमसः परस्तात् ॥”
कैवल्योपनिषत् ।
“स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां
हैमवतीं ताँह् होवाच किमेतद् यक्षमिति ।”
सामवेदीय-तलवकारोपनिषत् ।
“तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् ॥
दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरसितरसे नमः ॥”
नारायणोपनिषत् ।
इत्यादि ।
पदार्थ के उत्पत्ति-स्थिति-संहाररूप अवस्था भेद के अनु-
सार परमेश्वर के ब्रह्मा-विष्णु-रुद्ररूप अवस्था भेद वेद-दृष्टि
१ ‘त्र्यम्बकं यजामहे—’ (य० ३ । ६१) इत्यादि ।
२ ‘नीलग्रीवः—’ (य० १६ । ७) इत्यादि ।
३ ‘या ते रुद्र शिवा तनूः शिवा विश्वाह भेषजी ।
शिवा रुद्रस्य भेषजी तया नो मृड जीवसे ॥’
(य० १६ । ४६)
४ अन्य देवताओं के आकार के विषय में एवंविध मन्त्रलिङ्ग चारो वेद की
मन्त्रसंहिताओं में तथा तैत्तिरीयमन्त्रसंहिता में नहीं प्राप्त होते (एक बार तो
पढ़ देखिये)।