मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

७] पदविन्यास लक्षणम् २१
प्रत्यक्सूत्रं जलेशे स्यात्सौम्यसूत्रं नृपाह्वयम् ।
देवतागुरुपूजार्थं चान्निकायार्थमेव वा ॥ २७ ॥
यतीनामासना[र्था]यापि भोजनार्थं सनातनम् ।
पैतृकार्थं तु संपूज्य(ज्यं) एवं तु सकलं स्मृतम् ॥ २८ ॥ 56
पैशाचा(पेचकम)ष्टसूत्रेण संयुक्तं तु चतुष्पदम् ।
पैशाचेश(पेचके ईश)पदे स्थाप्य(व्यं) वद्धेश्च वा(ह्वेश्चा)ऽग्निदे(दै)वतम् ॥ २६ ॥
पवनं वायुकोणे तु गगनं चैव नैर्ऋते ।
एवं तद्भू(द्हू)तपूजार्थं स्नपनं स्याज्जनार्थकम् ॥ ३० ॥ 60
महापीठपदे मध्ये ब्राह्मणस्य(ब्रह्मणश्च) चतुष्पदम् ।
तद्बहिः सूत्रदेशेशादापवत्सा(त्सा)र्यकं(कौ) तथा ॥ ३१ ॥
सावित्रं च विवस्वां(स्वन्तं) च इ(चे)न्द्रं चैव तु मित्रकम् ।
रुद्रं चैव(च) भूधरं चैव ए(त्वे)वं प्रदक्षिणं क्रमात् ॥ ३२ ॥ 64
तद्बहिः परितः सूत्रे चैशं चैव जला[द्य]न्तकम् ।
आदित्यं विमृशं चैव कृशानुं विततं(थं) तथा ॥ ३३ ॥
यमं च भृङ्गराजं च पितृसुग्रीवकौ तथा ।
[वरुणं] शोषं मारुतं [चैव] मुख्यसोमादित(तीं)स्तथा ॥ ३४ ॥ 68
पञ्चपञ्चामरान् प्रोक्तं(क्तान्) चैशात्तु पूर्ववत्क्रमात् ।
एवं सूत्रस्थितान्देवान्पदस्थांश्चोपपीठके ॥ ३५ ॥
एतेषामु(पु ङ)क्तसर्वेषु पदेषु द्वयमुच्यते ।
तन्मण्डूकं पदं चैव यं(यत्) तत्परमशायिकम् ॥ ३६ ॥ 72
युग्मं हि निष्फलं प्रोक्तमयुग्मं सकलं तथा ।
एतत्पदद्वयं सर्व(र्वे)वास्तूनां हि सनातनम् ॥ ३७॥
एतत्पदस्थितं(स्थानां) सर्वदेवानां रूपमुच्यते ।
त्रिंशत् [तु] सूत्रसंयुक्तं चाष्टाविंशत्तु सन्धिभिः ॥ ३८ ॥ 76
चतुष्कंश्च षडाधिक्यं त्रिंशत्संयुक्तमेव च ।
षट्कद्वादशसंयुक्तं कर्णे शूलं चतुष्टयम् ॥ ३६ ॥
मध्ये चाष्टकसंयुक्तं सूत्र(त्रं) मण्डूकनामकम् ।
चतुर्दिक्षु चतुःसूत्रं षोडशान्य(शम)त्र सूत्रकम् ॥ ४० ॥ 80