मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

७०] नयनोन्मीलनलक्षणम् ४१७
स्वमूर्त्तिसव्यं चास्ये [ए]व मूलकुम्भं तथोत्तरे ।
अन्य[न्त्]कुम्भानि सर्वाणि धारयेत् परिचारकैः ॥ ४० ॥ ८०
छत्रचामरसंयुक्तं सर्वमङ्गलघोषयैः ।
हर्म्यप्रदक्षिणं कुर्यात्स्वाध्यायघोषयैः सह ॥ ४१ ॥
तद्विम्बं च समाश्रित्य सजलेनाभिषेचयेत् ।
अन्येन सर्वकुम्भानां जलेनोपाङ्गादि पूजयेत् ॥ ४२ ॥ ८४
एवं कुम्भान्परिषिच्य तत्तत्सूत्रं समुच्च(त्स)रेत् ।
नानावस्त्रेण संयुक्तं नानापुष्पैरलंङ्कृतम् ॥ ४३ ॥
गन्धानुलेपना(नमा)लिप्य सर्वाभरणाभूषितम् ।
धूपदीपं ददे(द्या)त् पश्चान्नृत्तगीतादिघोषयैः ॥ ४४ ॥ ८८
मूर्धादिप्राण्यपर्यन्तं मातृका[चा]चरं [च] न्यसेत् ।
पादादिं मूर्ध(ऊर्ध्व)पर्यन्तं पर्यायादि सा(चा)चरं न्यसेत् ॥ ४५ ॥
अष्टत्रिंशत्कलाः सर्वै(र्वाः) तत्तदङ्गानि विन्यसेत् ।
अङ्गपादैः करैर्वक्त्रं करणानि च विन्यसेत् ॥ ४६ ॥ ९२
पश्चात्तु मूलमन्त्रेण समध्यानपरायणम्(णः) ।
आराध्य गन्धपुष्पैश्च धूपदीपं दधे(द्या)त्पुनः ॥ ४७ ॥
पश्चात्तु ताम्बुलादीनि नैवेद्यानि निवेदयेत् ।
ब्राह्मणै(ण)श्चाक्षतैः प्रोक्ष्य कुर्यात्तु स्वस्तिघोषयैः ॥ ४८ ॥ ९६
नृत्तगीतादिमुद्रै(द्वाभि)श्च दर्शयेच्छिल्पिवित्तमः ।
नयनोन्मीलनं प्रोक्तं पश्चाद् ग्रामप्रदक्षिणम् ॥ ४९ ॥
उच्चगोद्वारमेवोक्तमुक्तवद् रेखया लिखेत् ।
प्रतिमां(मा) लोहजं(जा) प्रोक्तं(क्ता) तथा रत्नं तु विन्यसेत् ॥ ५० ॥ १००
शिलालिङ्गं तु बिम्बानां यत्तत्कर्मावसानके ।
स्थापनात्पूर्वकं रत्नं(त्न)विन्यासं कारयेद् बुधः ॥ ५१ ॥
पीठं तस्य च मध्ये तु नवकोष्ठं प्रकल्पयेत् ।
पद्मरागं तु तन्मध्ये वज्रं चेन्द्रवद्(पदे) न्यसेत् ॥ ५२ ॥ १०४
प्रवालं चाग्निकोष्ठे तु महानीलं यमे तथा ।
वैदूर्य न्यसेन्नैर्ऋत्ये मरतकं पश्चिमे तथा ॥ ५३ ॥
52