मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

अध्यायः ६८] मधूच्छिष्टविधानम् ४०६
मधूच्छिष्टं योजयेच्छिल्पी शास्त्रं (स्वतः) कारयेत्क्रमात् ।
यथारूपं तथा ध्यात्वा स्थपत्याज्ञैश्च (ज्ञया) वर्धकी (किः) ॥ १२ ॥
यन्मधूच्छिष्टबिम्बस्य पञ्चवर्णैरलङ्कृतम् ।
चत्रिका (क) बेरमेवोक्तं चलं चाप्यचलं तथा ॥ १३ ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्रदोषो न विद्यते ।
अच्छैः स्फटिकसंयुक्तं लूतभाजनमेव च ॥ १४ ॥ 28
हस्तेन सर्वबिम्बानां ताम्रपत्रेण योजयेत् ।
अथवा पञ्चकानां तु पञ्चमूलेन विन्यसेत् ॥ १५ ॥
नखास्(ख)सर्वेषु पादौ च संयुक्तं तु मृगे(ताम्रे)ण च ।
अथवा शिखशल्यं स्याद् भूषणं च विशेषतः ॥ १६ ॥ 32
स्फटिकैः रत्नसंयुक्तं जीनपात्रेण विन्यसेत् ।
अमू(आम्र)कद्रुमसर्वेषां युक्त्या वर्णं समाश्रितम् ॥ १७ ॥
दारुकीलैश्च बिम्बानां यत्फ(द् ब)लार्थं तु योजयेत् ।
आद्रवद्रव्य[संयुक्तं त]स्माद् दोषमेवं न विद्यते ॥ १८ ॥ 36
सर्वालङ्कारसंयुक्तं बेरं ग्रामप्रदक्षिणम् ।
यजमानादि संवेद्य सेव्यं तत्रार्चनं भवेत् ॥ १९ ॥
तस्माद् देवतार्थं संप्राह्य चान्यग्रामे विलासयेत् ।
पश्चात्तु शिल्पिशालाश्(लां) च बेरमेवं प्रशस्य(विश्य)ते ॥ २० ॥ 40
मानोन्मानप्रमाणेन शोभयेच्छिल्पि(ल्प)वित्तमः ।
द्वित्र्यङ्गुला(लम)धिकं वाथ मधूच्छिष्टेन लेपयेत् ॥ २१ ॥
तदूर्ध्वे मृत्तिकां लेप्य शोषयेत्तद् विचक्षणैः ।
तत् पिण्डमुत्तापयेद्वा मधूच्छिष्टोद्गमैः पुनः ॥ २२ ॥ 44
कर्तुरिच्छा यथा लोहैर्धृतः(तम्) एतत्प्रविश्यति(शस्यते) ।
पूरयेज्जलं संप्रोक्ष्य त्यक्ता तदर्थमृत्तिकः(कम्) ॥ २३ ॥
बिम्बं सर्वाङ्गं संशोध्य श्वेतगन्धा(न्धेना)नुलेपयेत् ।
तत्पीठोपरि संस्थाप्य पुष्पमालै(ल्यै)रलङ्कृतम् ॥ २४ ॥ 48
51