मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३६८ भानसारे [अध्यायः ६५ ]
बृहती सप्तांशकं कचान्तरसमायतम् ।
बृहती स्तनसीमान्तं सार्धद्विरष्टमात्रकम् ॥ ८२ ॥ 164
त्रयोदशांशकं चैव कटिसूत्रं तु विस्तृतम् ।
ऊरुमूलं तु निर्गमं च तत्समं तु युगाङ्गुलम् ॥ ८३ ॥
विस्तारं नवांशं स्यात्तत्तत्पिण्डौ सुवृत्तकौ ।
स्तनपीठं द्विमात्रं स्याद् विस्तारं तत्सुवृत्तकम् ॥ ८४ ॥ 168
स्तनपञ्चद्वयस्यान्तं तत्समं चोदयं तथा ।
हिक्का च(काया) हृदयं चै(यस्यै)व निम्नकं च यवं स्मृतम् ॥ ८५ ॥
हिक्कात्(या) स्तनान्तं स्यात् हि(द्वि)काया कचान्तरं तथा ।
सार्धत्रयोदशांशं स्याद् द्वियवं नाभिनिम्नकम् ॥ ॥ ८६ ॥ 172
नाभिप्रदक्षिणावृत्तं मूलवत्कारयेद् बुधैः ।
नाभ्यधः कटिसीमान्तं कुक्षिदीर्घ(दैर्घ्यं) षडङ्गुलम् ॥ ८७ ॥
नाभ्या[द् ] वक्षसीमान्तं वेदमात्रं प्रशस्यते ।
कटितुङ्गा(ङ्गम)र्धसप्तांशं तस्यान्तं मेढ्रमूलकम् ॥ ८८ ॥ 176
मेढ्रपीठस्य विस्तारं चतुर्मात्रं प्रशस्यते ।
तस्मात्तु लिङ्गदीर्घ(दैर्घ्यं) स्याद् द्वादशांशं विधीयते ॥ ८६ ॥
मुष्कायामं द्वयार्थांशं तद्विस्ता ं तथांशकम् ।
लिङ्गावारं शिवांशं स्यात् शे(च्छे)र्धं युक्त्यो न्यसेत् ॥ ६० ॥ 180
तदेवाधिकहीनं वा शोभार्थं चैकमात्रकम् ।
उक्तमानाङ्गकैः सर्वैः त(वैंस्त)त्र दोषो न विद्यते ॥ ६१ ॥
तदूर्ध्वेधिकहीनं चेत्सर्वदोषसमुद्भवम् ।
तस्मात् परिहरेच्छिल्पी प्रतिमानं तु सर्वदा ॥ ६२ ॥ 184
ब्रह्माविष्णु[श्व]रुद्राणां मानयेन्मानवित्तमः ।
अन्येषां चैव देवानां मानं कुर्याच्छुभावहम् ॥ ६३ ॥
एवं तु चोत्तमं पञ्चतालं प्रोक्तं मुनीश्वरैः ॥ ६४ ॥
इति मानमारे वास्तुशास्त्रे प्रतिमानामूत्तमदशतालविधानं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः ॥