मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३२८ मानमारे [अध्यायः
तत्पादाधिकमेवं वा पादोनं द्विगुणायतम् ।
द्विगुणान्तं तदायामं घनं युक्त्या च योजयेत् ॥ ८२ ॥ 164
पुरतः पृष्ठतो मध्ये पर्व(दर्प)शं भद्रसंयुक्तम् ।
पार्श्वयोर्वारणां(द्वारं) कुर्यात्(न्त) तस्याधोऽक्षं ससंयुतम् ॥ ८३ ॥
तस्याधो फलकैर्युक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
आयसे नि(चा)र्गलं कुर्याद्योजयेदृजुमेव वा ॥ ८४ ॥ 168
वस्त्रो(वास्तू)र्ध्वं चैकहस्तान्तं दो(दो)लाया फलकान्तकम् ।
तदूर्ध्वं वाजनान्तं स्यान्नि(द)र्गलायाममीरितम् ॥ ८५ ॥
नि(अ)र्गलाग्रे द्वयाग्रं स्यात्फलकावलयान्वितम् ।
दोलाया लक्षणं प्रोक्तं तुलाक्षणमुच्यते ॥ ८६ ॥ 172
हस्तद्वयं समारभ्य त्रित्र्यङ्गुलविवर्धनात् ।
त्रिहस्तान्तं तुलायामं कन्यसाद्युत्तमान्तकम् ॥ ८७ ॥
अस्त्रग्राहाद् भूपादीन्सार्थभौमावसानकम्(कान्) ।
क्रमात्तु नवधा प्रोक्तं त्रिचतुर्मात्रविस्तृतम् ॥ ८८ ॥ 176
मध्ये चाम्रविशाले तु तत्तदंशेन हीनकम् ।
आम्रव्याग्रं क्षयं कुर्यादग्रयोर्बलयान्वितम् ॥ ८९ ॥
दण्डायामं च मानेन मध्यजावा(जिह्वा)यतं तथा ।
दण्डतारं त्रिभागैकं जिह्वामूलविशालकम् ॥ ९० ॥ 180
तदष्टांशैकभागं वा षोडशांशोनमेव वा ।
तत्तदर्धं प्रमाणं वा तत्तज्जी(जि)ह्वाग्रविशालकम् ॥ ९१ ॥
अथवा सूचिनिभं कुर्यात्तन्मूलाग्रक्षयं(य)क्रमात् ।
तदर्धं बहु(वह)लं कुर्यात्तन्मूले छिद्रसंयुक्तम् ॥ ९२ ॥ 184
तत्पुरे(रः) पृष्ठ(पार्श्व)देशे तु कीलयेत्तोरणाङ्घ्रिकम् ।
तस्मात्तत्तोरणोत्सेधं जिह्वापादाधिकं भवेत् ॥ ९३ ॥
तोरणाग्रे तु(ग्रमध्ये) वलयं लम्बानार्थं तु योजयेत् ।
जिह्वायामं(म)समं पत्रं(त्र)विस्तारं परिकीर्तितम् ॥ ९४ ॥ 188
किञ्चिन्निम्न(न्नं) तलं कुर्यात्सुवृत्तार्थाङ्गुलं घनम् ।
तत्समं चास्य चाष्टं वा तत्पत्रैर(चतुश्छिद्रौ)ष्ठकोत्तरे ॥ ९५ ॥