मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

राजाङ्गविधानम् २८१
द्विशताञ्च(सहस्र)हयाः प्रोक्ताः पञ्चा(ञ्च)दशगजास्तथा ।
षाणु(चतु)र्लक्षं च तन्त्रं स्यात्त्रिस्सङ्ख्यवराङ्गनाः ॥ १३ ॥
षण्महिष्यस्तथा प्रोक्ताः पार्ष्णीकाख्यस्य भूपतेः ।
पार्ष्णीकः स्यात्पट्टधरो मण्डलेशश्च पट्टभाक् ॥ १४ ॥ 28
ऽभ्यो(षाम्) नवद्वि(द्री)पादाब्ज(मास्) तत्तत्तन्त्राधिपास्तथा ।
ऽयुतादिबहून्श्वशत(सहस्र)कुञ्जरमेव च ॥ १५ ॥
ऽन्त्रं च शतलक्षं स्यान्महिष्यश्च दशस्व(त)था ।
ऽक्षार्धं वा(व)रवनिता चै(श्रै)वमुक्तं नरेन्द्रके ॥ १६ ॥ 32
रेंद्रे च द्विपादाब्ज(द्वीपादाशा)श्चैककोटितुरङ्गवान् ।
प्रयुतं द्विरदं प्रोक्तं दशकोटिश्च(च) तन्त्रकम् ॥ १७ ॥
शलक्षं मरण्यं(ण्याशं) च महिष्य(प्या)श्च सहस्रकम् ।
प्रधिराजाख्यनृपतेश्चोक्ततन्त्रं पुरातनैः(न्त्राधिपास्तथा) ॥ १८ ॥ 36
मधः(धो) वा.पट्टमहिषे(ष्याम्) चेन्द्रस्य सदृशः प्रभुः ।
तमभूमिपपालेभ्यो नमस्कृत्य पदाम्बुजम् ॥ १९ ॥
न्तावल्लतुरङ्गाश्च तन्द्रा(न्त्रा)दि च वराङ्गनाः ।
अर्बुदं न्यर्बुदं चैव महाशङ्कं(ङ्खं) च पद्मकम् ॥ २० ॥ 40
धिकान्तं परार्धाख्यं च सर्वे तन्त्राः(न्त्राधिपा) प्रकीर्तिताः ।
सप्तद्वि(प्राब्धि)मेखलाभूमि(मेशं) चैकच्छत्रेण पालकम् ॥ २१ ॥
स्मात्तु सार्वभूमाय(भौमाय) चक्रवर्तिरि(र्ती)ति स्मृतम् ॥ २२ ॥
गाम्नायश्चतुरोऽधीत्य विधिवत्षड्दर्शनानां समम् 44
स(सा)मशास्त्रादिसर्वशास्त्रकुशलः स्थिरो धर्मवान् ।
वीरोदात्तगुणो महावितरणैश्वर्यधनाढ्यः प्रभुः
नीतिज्ञो जनरञ्जको जनपदार्थानुपात्र्यार्धवान् ॥ २३ ॥
र्वज्ञो नर(द्विज)पालको शक्र(गुरु)पदाम्भोजद्विरेफः सुरैः(सुखी) 48
शान्तो कीर्तिपरायणश्च रसिको गन्धर्वशास्त्राधिपः ।
ते सर्वगुणाः समस्तनृपतेः साम्यादि चोक्तं बुधैः
एषां चोक्तगुणानि(णाः) नृपतेः सञ्चक्रभूभृताम् ॥ २४ ॥
इति मानसार वास्तुशास्त्रे राजाङ्गविधानं नाम एकचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
35