मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

१५] स्तम्बलक्षणम् १०६
स्वर्णसूत्र(चीं) सदंभांशं(भीं) च घृतक्षीरेण योजयेत् ।
धूपदीपं ददे(द्या)त् पश्चाद्गन्धपुष्पैः समर्चयेत् ॥ २०२ ॥ 408
हिमाद्रिरूपं तत्स्तम्भं ध्यात्वा हस्तेन संस्पृशेत् ।
ततोऽधिवासनं कुर्यात्स्तम्भं तद्देशिकोत्तमः ॥ २०३ ॥
पश्चात्सच्चकमुख्यैस्तु स्तम्भमुद्धृत्य हस्ततः ।
वास्तुप्रदक्षिणं कुर्यात्स्वकीयानुचरैः सह ॥ २०४ ॥ 412
सर्वमङ्गलघोषैश्च स्तम्भस्थापनदेशकम् ।
संप्राप्य हस्ततः स्तम्भमवरोह्य च पश्चिमे ॥ २०५ ॥
तत्स्तम्भं पूर्ववदनं(नमा) धारं प्रोक्ष्य संस्थितम् ।
अधिवासितरत्नानि व्याहृत्यावटतः क्षिपेत् ॥ २०६ ॥ 416
मध्ये तु हेमं(म) निक्षिप्य चैन्द्रे ताम्रं विनिक्षिपेत् ।
याम्ये तु चायसं स्थाप्य कांस्यं वा वारुणे न्यसेत् ॥ २०७ ॥
सौम्ये तु रजतं स्थाप्य पुष्प(पद्म)रागं तु मध्यमे ।
पुष्परागमिन्द्रकोष्ठे गोमेदं चाग्निकोष्ठके ॥ २०८ ॥ 420
महानीलं च याम्ये तु मरतकं नैऋते न्यसेत् ।
स्फटिकं वारुणे(ण)कोष्ठे तु प्रवालं वायुकोष्ठके ॥ २०९ ॥
सौम्ये तु मौक्तिकं न्यस्य चेन्द्रनीलं तथैशके ।
तत्स्तम्भं तत्र निक्षिप्य स्थपतिः कर्तृभिः सह ॥ २१० ॥ 424
सर्वमङ्गलघोषैश्च ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनम् ।
अधिवासितकुम्भानि सर्वाण्यादाय शिल्पकः ॥ २११ ॥
वास्तुप्रदक्षिणं कृत्वा स्तम्भं मन्त्राभिषेचयेत् ।
धूपदीपं दधेत्(द्यात्) पश्चाद्वस्त्रमाल्यैर्विभूषितम् ॥ २१२ ॥ 428
गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य नैवेद्यं च निवेदयेत् ।
( मन्त्रः )
[ओँ] स्तम्भ महामेरो वास्तु दद्याद्यश(व्याप्तावच)श्चन्द्रदिवारम्(शै) ॥ २१३ ॥
अन्यैः(न्यान्) स्तम्भै(म्भां)श्च मूर्ध्ना ते धृत्वा रक्षतु चोन्नतम् ।
एतन्मन्त्रं पठित्वा तु कुर्यादनुनयं बुधः ॥ २१४ ॥ 432