मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

१२] गर्भविन्यासविधानम् ६३
ब्रह्मगर्भमिति प्रोक्तं प्रतिमं तत्स्वरूपकम् । 148
अन्य[था] देवदेवीनां सर्वेषा(र्वासा)मालयादिभिः(षु) ॥ ७५ ॥
तत्तच्चिन्हानि रूपं च स्वर्णलोहेन निर्मितः(तम्) ।
पूर्वद्रव्येण संयुक्तं गर्भमेवं विनिक्षिपेत् ॥ ७६ ॥
(नरगर्भम्)
देवगर्भमिति प्रोक्तं नरगर्भमिहोच्यते । 152
द्विजातीनां च वर्णानां गृहगर्भं यथाक्रमम् ॥ ७७ ॥
पूर्वद्रव्यं तु सर्वेषु तत्तच्चिन्हं च संयुतम् ।
चक्रं च कण्डलं (कमण्डलुं) दण्डं यज्ञसूत्रं च हेमकम् ॥ ७८ ॥
ओङ्कार(रं) निर्मितं हेमं(म्ना) तच्चतुर्दिशि मध्यमे । 156
एवं ब्राह्मणगर्भं स्याद्भूपतीनां च वच्यते ॥ ७९ ॥
ध्व(ग)जं खङ्गं च छत्रं च चामरं च चतुष्टयम् ।
हेम्ननिर्मित्सर्वं च चतुर्दिक्षु विनिक्षिपेत् ॥ ८० ॥
तुलां हेमेन(हेम्ना च) निर्माय मध्यकोष्ठे तु विन्यसेत् । 160
एवं तु वैश्यगर्भं स्यादनुक्तं शास्त्रमार्गवित् ॥ ८१ ॥
लाङ्गलं च युगं [चैव] स्वर्णेन मध्यमं (शूद्रे च) न्यसेत् ।
ब्रह्मरूपं द्विजातीनां भूपानां चेन्द्ररूपकम् ॥ ८२ ॥
विशां वैश्रवणं रूपं शूद्राणां नररूपकम् । 164
एवं तु प्रतिमं प्रोक्तमेतद्गर्भोपरि न्यसेत् ॥ ८३ ॥
गृहगर्भमिति प्रोक्तं ग्रामगर्भमिहोच्यते ।
(ग्रामगर्भम्)
ग्रामादीनां नगरादीनां पुरपत्तनखर्वटे ॥ ८४ ॥
कोष्ठकोलादि सर्वेषां गर्भस्थानमिहोच्यते । 168
स्थिरवास्तुकुक्षिदेशे [तु] चरवास्तु(स्तोस्) तथापि च ॥ ८५ ॥
ग्रामद्वारस्य योगे वा गर्भश्वभ्रं प्रकल्पयेत् ।
पुरुषान्जलिमात्रे तु श्वभ्रन्यासं तु निम्नकम् ॥ ८६ ॥