मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

कर्तृत्वमधिकारित्वं नियोज्यत्वमिति स्थितम्।
अवस्थात्रितयं तत्रानुष्ठातृत्वं हि कर्तृता॥
अधिकारः स्वकीयत्वबुद्धिमत्त्वं हि कर्मणि।
कार्ये स्वकीयत्वबुद्धिमत्ता तु स्यान्नियोज्यता॥
4 संविचार्यमिदं त्वत्र तत्कार्यं किं क्रियात्मकम्।
उत तद्व्यतिरेकीति, तत्र लोकानुसारतः॥
लिङादिस्तत्र कार्यं चेत्क्रियामेवावबोधयेत्।
समन्वयो नियोज्येन तदानीं नावकल्पते॥
नियोज्यस्य च कार्यं यत्स्वकीयत्वेन बुद्ध्यते।
स्वर्गादिः कामयोगाच्च साध्यत्वेनैव गम्यते॥
क्रिया हि क्षणिकत्वेन न कालान्तरभाविनः।
स्वर्गादेस्साध्यमानस्य न क्षमा जननं प्रति॥
इष्टस्याजनिका सा च नियोज्येन फलार्थिना।
कार्यत्वेन न संबन्धमर्हति क्षणभङ्गिनी॥
तस्मान्नियोज्यसंबन्धसमर्थं विधिवाचिभिः।
कार्यं कालान्तरस्थायि क्रियातो भिन्नमुच्यते॥
क्रियादिभिन्नं यत्कार्यं वेद्यं मानान्तरैर्न तत्।
अतो मानान्तरापूर्वमपूर्वमिति गीयते॥
5 कार्यत्वेन नियोज्यं च स्वात्मनि प्रेरयन्नसौ।
नियोग इति मीमांसानिष्णातैरभिधीयते॥