मल्लपुराण (ज्येष्ठिमल्ल - प्राचीन भारतीय मल्लविद्या, अखाड़ा व्यायाम व कुश्ती महाग्रन्थ)

अष्टमोऽध्यायः ।
तालाः पञ्चविधा ज्ञेया यथोक्तास्तान् निरूप्यते ।
आत्मतालः परतालः क्रियातालस्तथैव च ॥ १ ॥
समतालः शून्यतालो ज्ञातव्याः संप्रयत्नतः ।
एतान् ज्ञात्वा सदा मल्लो नियुद्धविजयी भवेत् ॥ २ ॥
सर्वदैव हि मल्लानां दृष्टिर्भवति पञ्चधा ।
प्रथमं चित्तदृष्टिश्च^१ चक्षुर्दृष्टिस्तथैव च ॥ ३ ॥
वाक्यदृष्टिः श्रुतिदृष्टी^२ रङ्गदृष्टिस्तथैव च ।
एवं च पञ्चधा दृष्टिर्मल्लानां भवति ध्रुवम् ॥ ४ ॥
अथाङ्गलागाः कथ्यन्ते संख्यया च चतुर्दश ।
यैरङ्गैर्लभ्यते शक्त्या प्राप्यते च महत्फलम् ॥ ५ ॥
जूटके^३ कथ्यते लागः स्कन्धो हस्तेन लाग्यते ।
एकहस्तेन लागश्च द्विहस्तेनैव वा पुनः ॥ ६ ॥
कक्षातलेन लागोऽपि लागो हस्तेन बाहुनाँ^४ ।
पृष्ठलागो वंशलागः कटिलागंस्तथा पुनः ॥ ७ ॥
तथैवोदर्रलागोऽपि लागो निर्मितिपूर्वकः ।
हस्तधारणलागोऽपि लागश्चरणधारणात् ॥ ८ ॥
निराधारोऽपि लागःस्यादिति लागाश्चतुर्दश !
कर्त्तव्यास्तु यथास्थानं यथासमयमेव चैं^७ ॥ ९ ॥
अथ द्वादश स्थानानि कथ्यन्ते मल्लकर्मणि ।
जयस्थानक्रमप्यत्र चतुर्धा परिकीर्तितम् ॥ १० ॥

१ चित्तमदृष्टि P. २ स्तुतिर्दृष्टि P. ३ जूठके P. ४ बाहुतः P. ५ कूटलागे B.
६ तथैवोदरगो P. ७ वक्षे यथायमेव च P.
'१