मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

यहाँ पृष्ठ का पंक्ति-दर-पंक्ति देवनागरी लिप्यन्तरण प्रस्तुत है:

१२२ जगद्धरकृता [ अङ्कः १०
पृ० प०
२४३ १ लवङ्गिका—को वा इमस्सि संपूरिदसव्वप्पआरम-
हूसवे ण परिहाससंपुण्णो होइ । ३ ०देवं महा० ।
५ ०मत्र रमणीयतरं यद्० । ६ ०श्चिरात्तूर्णं० । ०संब-
न्धात्मा मनो० । ८ ०वस्तुवृत्त । ९ ०वचनमार्यायाः ।
११ ०संबन्धान्नन्द० । १२ ०नोपग्रहा० ।

---

मालतीदर्शनेनेति भावः । हे सौहार्दाश्रये, नतेर्विरम । त्वमेव नमस्या यतः ॥२०॥
तदेवाह—वन्द्येत्यादि । त्वमेव संसारस्य नमस्या । एवंविधैर्विलसितैराकाश-
क्रमणरूपैर्वा श्लाघनीयसिद्धित्वं यतः । कीदृशैः । बोधिसत्त्वा जीमूतवाहनादयः ।
तानप्यतिक्रामन्ति तैः । तेषामेकैकजीवनात्त्वया त्वनेकजीवनादतिशय इति भावः ।
यद्वा बोधिसत्त्वो बुद्धविशेषः । तदतिक्रमवर्तिभिः । अनेकपुण्यकारित्वात् । यस्या-
स्तव विजृम्भितं चेष्टितं पूर्वपरिचयेन प्रतिबद्धमङ्कुरितं बीजं कारणं यत्र तत् ।
तद्भूतप्रचुरफलयुक्तं च भवति । तथा च त्वदुपकरणेन कृतार्थास्मीति भावः । अन्य-
दपि कलमाद्यङ्कुररूपं विजृम्भितं पूर्वप्रतिबद्धबीजमुद्भूतप्रचुरफलशालि भवतीति
ध्वनिः ॥ २१ ॥ मालती । अत्र समासादिता प्रापिता । केसरावली बकुल-
माला सैवाभिज्ञानं प्रत्ययचिह्नं हस्तं यस्याः । तथा संधारिता रक्षिता ।
मज्जीवनेनेति भावः । दमयन्तिकालवङ्गिके । अत्र लज्येष्ठा कामन्दकी
यथास्माकं सुप्रसन्ना तथा । यद्वा त्वमपि भवेत्यर्थः । सौदामिनीज्येष्ठत्वादपि भगवत्या
गुरुत्वात्तस्यामत्यादरसूचनम् । यद्वा सौदामिन्या एव भगवतीकनिष्ठत्वेनादर
उक्तः । अपीत्यादि । चिन्तामणिरपि चिन्तारूपं परिश्रममपेक्षते । अचिन्ति-
तप्रदाने चिन्तामणित्वव्याघातादिति भावः । इदं पुनराश्चर्यं मन्ये यदार्थया
सौदामिन्याचिन्तितं कृतमिति । तथा चात्रानुकारोऽपि नेति भावः । अत
एवात्यन्ताश्चर्यम् ॥२२॥ सौदामिनी । नन्दने प्रहर्षो मकरन्दमदयन्तिकानु-
रूपघटनात् । वरगुणानाह—श्लाघ्यानामिति । यदिह त्वयि जामात-
र्यर्थ्यं प्रीतोऽस्मि तेनेयं मदयन्तिका तव प्रीत्यै त्वत्प्रीति कर्तुं भवतः प्रेयसे
मित्राय सुहृदे मकरन्दायाथास्माभिरपि दीयते । पूर्वमनुरागेण दत्ता । प्रीतिहेतुमाह-
सच्चरितानां गुणिनां च गणनीये स्थिते प्रशस्तवंशे । पाठान्तरे ख्यातवंशे । प्रशस्तं
क्षिप्तं व्यसनमशुभं यत्र तत्र । सातिशये प्रत्युत्पन्नमताविति पाठेऽस्मिन्योत्पन्न-
बुद्धौ प्रतिभावतीत्यर्थः ॥ २३ ॥ माधवः । कृतार्थता नृपनन्दनाविरोधात् ।
मालती । आशङ्का विरोधादिविषया । मर्मभेदित्वाच्छल्यम् । लवङ्गिका ।
अत्र श्रीमाधवस्येति प्राकृते पूर्वनिपातानियमत्वात् । फलिता मनोरथाः । एतयो-
रागविशुद्धविवाहादिति भावः । सर्वे इति । भगवति कार्यनिधाने । अत्र
जयेति शेषः । लवङ्गिका । अपि तु सर्वोऽपीत्यर्थः । कामन्दकी । अद्भुत-
मित्यादिनोपगूहनमाह । यदाह—'अद्भुतस्य तु संप्राप्तिर्भवतादुपगूहनम्' ।