मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)
Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary
महाकवि भवभूति द्वारा
पृष्ठ 345, कुल 377 में से
संदर्भ में पढ़ेंअङ्कः ८ ] मालतीमाधवटीका । ९७
पृ० पं०
९ किंदं । जइ को वि तुमं संप । १० सि-
आलम्भेण वद्धाबेदि तदा तस्स० । १२ ०साक्षिणः
काम० । ७ मङ्गलितेति वा प्रियसखीहस्तोपनी-
तान्या० ।
१९१ ३ ०प्तास्ते त्वथ ०पा । ४ ०सर्वस्वदायी कृत० ।
६ माला । तदो अवहिदा भव । मा दाणिं एसा
सहसज्जेव परहत्थगदा भविस्सदि त्ति ।
१९२ ३ ०णिव्वूढो खु भअ० । ५ ०अम्हहे, पिअ० । ११
०अण्णेहिं महत्तो कल० ।
१९३ २ ०ननु स एवासौ किमित्यवस्था भवति । एका० ।
५ ०लालसस्याहवे । ६ स्फुरत्कर० । १० ०णाम अ-
णाहदा पडिणी० । १३ ०उत्तन्तं कहेध । तुमं० ।
विस्तारः परिणाहः । कुम्भपदेनोन्नतता । कुद्मलपदेन मृदुता । भरशब्देन प्रौढि-
रुक्ता । पाणिपीडनं विवाहः । दीयत इति दायः ॥ ६ ॥ अवलोकिता । अत्र
येनैव मकरन्दस्य मदयन्तिकालाभः कथनीयस्तेनैवेयं प्राप्या । अतस्तमेव तं क-
थयेति गुप्त्या माधवेन सहात्मानं संभावयेत्याशयः । मालती । तथा चाहमेवं क-
थयामीति भावः । अवलोकिता । अत्र श्रूयत इति भावः । मालती ।
अत्र मकरन्दस्य मदयन्तिकाविवाहेनेत्यर्थः । इदं वचनं मालत्या माधवं प्रति ।
माधवः । प्रियं न इति । आलापलाभेनातिप्रियमित्यर्थः । अवलोकिता ।
अत्र निर्व्यूढो निर्वाहं नीतः । खलु निश्चये । संभावना प्रतिष्ठा । मालती । अ-
म्महे विस्मये । लवङ्गिका । अत्राभियोगः अवस्कन्दः । कलहंसः । अत्र पा-
रक्यं परकीयम् । माधवः । स्वागतं कुशलम् । स एव प्रसिद्धपौरुषः । असौ
मकरन्दः । यत्किंचिदिति न गणनीयमित्यर्थः । हरेरित्यादि । हरेः सिंहस्य स
उक्तगुणः कर एव सखा द्वितीयो भवति । विक्रमे कर्तव्ये । नान्यमत्रापेक्षत इ-
त्यर्थः । करः कीदृशः । अतिपराक्रमप्रश्रये सतृष्णः । शब्दायमाननखैः प्रचण्डः ।
स्फुटतः करटस्य गण्डस्थलस्य मध्याच्च्युतेन मदजलेन सिक्तमुखहस्तिराजमस्तक-
स्थितास्थिविदारणे श्रेष्ठवीरः । तथा च सखा मकरन्दः सिंह इव साहसे द्वितीयानपेक्ष
इत्यर्थः । 'काकेभगण्डौ करटौ' इत्यमरः । 'निष्कुहः कोटरे वा ना' इत्यपि
॥ ७ ॥ विक्रान्तस्य धीरस्य प्लुतं गतिविशेषं विकसतः कुर्वतः । प्रत्यनन्तरो
द्वितीयः । मालती । अत्र वाममनिष्ठम् । अवामो दक्षिणः । दक्षिणाक्षिस्पन्दनं