मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)
Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary
महाकवि भवभूति द्वारा
पृष्ठ 321, कुल 377 में से
संदर्भ में पढ़ेंअङ्कः ५ ] मालतीमाधवटीका । ७३
पृ० पं०
१३७ २ ॰षिणः सैनिकाः इय० । ३ ॰प्रज्ञागतिर्भंग० । ॰म-
न्दकी बः समा० । ५ ॰घण्टादन्यस्य कर्मैतद्भीषणाङ्ग-
तम् । १० ॰बान्धवसमाजसुस्थितां मालतीं विधाय० ।
१४ ॰व्यतिकररणत्कार० । १५ ॰वेगव्युपशमः ।
१३८ १ ॰पिशितपिण्डेषु विलस-० ।
इति श्मशानवर्णनं नाम पञ्चमोऽङ्कः ।
हरणात् ॥ ३३ ॥ कपालकुण्डला । स्त्रीत्वाद्भयेन पलायनेच्छुराह—भगव-
न्निति । अघोरघण्टः । संग्रामादपसरणस्याधर्महेतुतया सात्त्विकतया चाह—
संप्रतीति । पौरुषं पुरुषस्य व्यापारस्तेजो वा । 'पौरुषं पुरुषस्योक्तं भावे क-
र्मणि तेजसि' इति विश्वः । मालती । मालती त्रासावेगातिशयादाह—हा तात,
हा भगवति, इति । माधवः । मालतीरक्षार्थं कापालिको मया हत इत्यमात्यो
जानात्वित्याशयेन मालतीं च कातरां वीक्ष्याह—भवत्विति । बान्धवेत्यादिना
भाविकार्योपयोग उक्तः । अन्यतः कापालिकादन्यदेशं स्वसंमुखमिति यावत् ।
माधवाघोरघण्टौ द्वावप्येकश्लोकेन प्रहारव्यापारमाहतुः—कठोरेत्यादि । हे
पाप, ममासिः खड्गस्तव प्रत्यङ्गं लवशः खण्डं खण्डं सपदीदानीमेव विक्षिपतु ।
कर्दमेष्विव मांसपिण्डेषु निरातङ्को यथारुचि विचरन्सन् । कीदृशः कठिना-
स्थिग्रन्थिघटनेन यो रणत्कारो व्यक्तध्वनिस्तेन मुखरः सशब्दः । कठिनस्नायु-
च्छेदेषु मुहूर्तं कृतवेगोपरमश्च ॥ ३४ ॥
कतीह पञ्चमाङ्के स्फुरन्ति नोद्भटा रसाः ।
मदीयबुद्धिरल्पिका क्व वेद तानशेषतः ॥
प्रासोष्ट यं रत्नधरोऽतिभव्योऽऽतिभव्यरूपो दमयन्तिकापि ।
जगद्धरं तत्कृतटिप्पणेऽङ्कोऽगमन्मनोहारिणि पञ्चमोऽयम् ॥
इति पञ्चमोऽङ्कः ।