ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

६० ललितासहस्रनाम ।
शांकरी श्रीकरी साध्वी शरच्चन्द्रनिभानना ।
शान्तोदरी शान्तिमती निराधारा निरञ्जना ॥ ९४ ॥
तत्रैव । ‘अन्तर्लक्ष्यं बहिर्दृष्टिर्निमेषोन्मेषवर्जिता । एषा सा शांभवी मुद्रा सर्वतन्त्रेषु
गोपिते’ति । कल्पसूत्रेषु दीक्षास्तिस्रः शक्तिः शांभवी मान्त्री चेति । विभज्य तल्लक्ष-
णान्युक्तानि देवीभागवते ‘अष्टवर्षा च शांभवी’ति कन्याविशेषस्य नामोक्तं तद्रूपा
वेत्यर्थः । शारदया सरस्वत्या वाग्देवताभिश्च आराध्या, शारदे शरदृतौ वर्षादौ वा
आराध्या । ‘अथ शरत्समाः । संवत्सर’इत्यमरात् । ‘शरत्काले महापूजा क्रियते
या च वार्षिकी’ति मार्कण्डेयपुराणे । वर्षस्यादौ भवा वार्षिकीत्यर्थः । ‘वासन्ते नवरात्रे तु
पूजयेद्रक्तदन्तिका’मिति रुद्रयामलात् । शारदैर्विशारदैः पण्डितैः शालीनाख्याश्रमवि-
शेषशीलैर्वारोध्या । ‘शारदः पीतमुद्गे स्याच्छालीने प्रतिभाविनी’ति मेदिनी । ‘अकारो
वासुदेवः स्यादाकारस्तु पितामह’ इत्यनेकार्थध्वनिमञ्जर्यामभिधानात्ताभ्यामाराध्येत्यक्ष-
रद्वयश्लेषेणार्थे सिद्धे शारदा चासावाराध्येति कर्मधारयो वा । तत्र शारदांशनिरुक्तिः
कालीपुराणे । ‘शरत्काले पुरा यस्मान्नवम्यां बोधिता सुरैः । शारदा सा समाख्याता
पीठे लोके च नामत’ इति । क्षितिमूर्तेः परमशिवस्य शर्व इति संज्ञा । तस्य स्त्रीत्यर्थे
पुंयोगलक्षणे ङीष्यानुगागमः । मङ्गलस्य माता सुकेशी नाम्नीत्यर्थः । तदुक्तं लैङ्गे । ‘चरा-
चराणां भूतानां धाता विश्वंभरात्मकः । शर्व इत्युच्यते देवः सर्वशास्त्रार्थपारगैः ।
विश्वंभरात्मनस्तस्य शर्वस्य परमेष्ठिनः । सुकेशी कथ्यते पत्नी तनुजोऽङ्गारकः स्मृत’
इति । वायवीयेपि । ‘शर्वस्य या तृतीया तु नाम भूमितनुः स्मृता । पत्नी तस्य
सुकेशीति पुत्रश्चाङ्गारको मत’ इति । शर्म सुखं दातुं शीलमस्याः ‘शर्मशातसुखानिचे’-
त्यभिपुराणीयकोशः । ‘सुखं ददाति भक्तेभ्यस्तेनैषा शर्मदायिनी’ति देवीभागवतात्
॥ ९३ ॥ करोतीति करः । पचाद्यच् । ‘कृञो हेतुताच्छील्ये’त्यादिना टो वा । शं
सुखस्य करः । शं करे, यस्य स वा शंकरः तस्य स्त्री शांकरी । तथाच कालिकापुराणे ।
‘प्रतिसर्गादिमध्यान्तमहं शंभुं निराकुलम् । स्त्रीरुपेणानुयास्यामि प्राप्य दक्षादहं तनुम् ।
ततस्तु विष्णुमायां मां योगनिद्रां जगन्मयीम् । शांकरीति स्तुविष्यन्ति रुद्राणीति दिवौ-
कस’ इति । करोतीति करी श्रियः करी श्रीकरी । श्रीकरो विष्णुः । ‘श्रीधरः श्रीकरः
श्रीमानि’ति विष्णुसहस्रनामसु पाठात् । तस्येयं श्रीकरीति वा ॥ अथ परिभाषायां
षट्चत्वारिंशन्नामानि विभजते । राजा चतुर्बलेन्द्रो भूत्वा बलिराग-
मान् द्विदश । गुणगणगौण्यं गणगोमार्गे मार्गे मृगेण भवेत् ॥ ११ ॥ चतु-
रित्येकस्मिन्नर्थे चतुश्चतुरक्षराणि चत्वारि नामानि द्विदश द्विसहिता दश । अर्थत्रयेणै-
तादृशानि नामानि द्वादश । स्पष्टमन्यत् ॥ ११ ॥ साध्वी पतिव्रता । ‘संती साध्वी
पतिव्रते’त्यमरः । कालत्रयेऽपि पत्यन्तरयोगाभावादनितरसाधारणं पातिव्रत्यम् ।
तदुक्तं श्रीमदाचार्यभगवत्पादैः । ‘कलत्रं वैधात्रं कतिकति भजन्ते न कवयः श्रियो