ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

१४८ ललितासहस्रनाम ।
सर्वोपाधिविनिर्मुक्ता सदाशिवपतिव्रता ।
संप्रदायेश्वरी साध्वी गुरुमण्डलरूपिणी ॥ १८९ ॥
इति वा । तदुक्तं कौर्मे विभूतियोगवर्णनावसरे 'सर्वोपनिषदां देवि गुह्योपनिषदुच्यसे'
इति ॥ १८८ ॥ ननु तर्हि शास्त्रद्वयप्रामाण्यात् भेदाभेदप्रसक्तिरिति नाद्वैतं सिध्ये-
दित्यत आह । सर्वैः स्कन्दजनकत्वच्छायातपत्त्वादिभिरुपाधिभिः सखण्डैरखण्डैश्च
धर्मैर्विशिष्य निःशेषेण मुक्ता त्यक्ता धर्मसंबन्धशून्या । ततश्च धर्माणां स्वसंबन्धा-
भाववति भासमानः संबन्धः शुक्तौ रजततादात्म्यमिव मिथ्यैवेति शास्त्रस्य सत्यावे-
दकत्वरूपप्रामाण्यनिर्वाहाय सर्वेषां वेदान्तानामद्वैते पारमार्थिके परब्रह्मणि साक्षा-
त्परंपरया वा तात्पर्यस्य वक्तव्यत्वाद्भेदप्रतिपादकशास्त्रस्य पञ्चषाङ्गुलग्रासावेदकोपरा-
गशास्त्रस्येव व्यावहारिकदृष्ट्यैव प्रवृत्तिरिति न भेदाभेदयोः समकक्ष्यतेति भावः ।
तार्किकप्रसिद्धोपाधिशून्या तादृशसद्धेतुगम्येति वा । नन्वेवंसति त्रिपुरसुन्दर्याः शक्ति-
रूपत्वात्तस्याश्च पराहन्ताधर्मरूपत्वाविशेषेण मिथ्यात्वप्रसङ्ग इत्यत आह—सदेति ।
शिव एव पतिरिति व्रतं नियमः सदा सार्वकालिको यस्याः । शिवस्य पत्नीत्वं
शिववदेव सदातनं कालत्रयाबाध्यमिति यावत् । इतरे तु पदार्थाः कल्पितास्तेषु
धर्मत्वमपि दृश्यत्वाविशेषात्कल्पितमेव । शक्तौ तु धर्मत्वमात्रं कल्पितं नतु शक्ति-
रपि कल्पिता । अतएव सा ब्रह्मकोटिरिति भावः । सदाशिवस्य पतिव्रतेति वा ।
ननु कथमेतदवगम्यते । पराहन्तातिरिक्ता एव धर्माः कल्पिता इति । प्रत्युत विनि-
गमनाविरहेण सर्वेषामेव धर्माणां मिथ्यात्वमेव वा (ऽसत्यत्वमेव) वा स्यादित्यत आह ।
सम्यक् शिष्येभ्यः प्रदीयते इति संप्रदायः । तत्रेश्वरी समर्था समर्थनक्षमा ।
न्यायैः संप्रदायेन चैतदवगम्यत इत्यर्थः । यथा हि निर्धर्मके ब्रह्मणि वियदादयो
धर्माः कल्पिताः वियदाद्यवच्छिन्नेऽपि चैतन्ये पुनःशब्दविषयत्वद्रव्यत्वधर्मत्वादयस्तद-
वच्छिन्नचैतन्येऽपि पुनर्धर्मत्वादयः कल्पितास्तथा धर्मत्वस्यापि धर्मित्वस्येव दृश्यस्य
निर्धर्मकेऽपि ब्रह्मणि सुकल्पत्वादेकस्यैव धर्मधर्मिभावे न्यायेनैव सिद्धे तत्र शिवएव
धर्मी शक्तिरेव धर्म इति तु संप्रदायादवगन्तव्यमिति भावः । ब्रह्मैव शक्यप्रपञ्च-
प्रतियोगित्वेन शक्तिरित्युच्यत इति सांप्रदायिकाः । संप्रदायसंज्ञको मन्त्रार्थोऽपि
योगिनीहृदये दत्तात्रेयसंहितायां च प्रसिद्धः । सच कादिविद्यायामेव स्वरस इति तु वरि-
वस्यारहस्य एवोपपादितमस्माभिः । तदीश्वरीत्यर्थो वा । युक्तं चैतदित्याह । साधु
उचितं । दाहकत्वादिशक्तेर्वह्निधर्मताया एव लोके दर्शनात्पराहन्ताशक्तेर्धर्मत्वमेव
वक्तुमुचितमिति भावः । नपुंसकमिदं नाम । तेन साधुनेदम् इति प्रयोगः । तेन
साध्वी सद्गतिदायिनीत्यनेन न पौनरुक्त्यम् । तस्य धर्मस्य द्वे रूपे इत्याह । ई तुर्यस्व-
रूपमेकाक्षरं कामकलासंज्ञकमिदं नाम । विष्णुपरात्प्रथमस्वररूपादकारात् अस्य
भगिनी ई इति विग्रहे पुंयोगलक्षणे ङीषि 'यस्येतिचे'त्यकारलोपेऽवशिष्टात्प्रत्ययमात्रा-