कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ५२ )
मध्यम ( कटिः ) यस्याः सा of beautiful waist ; slender-
waisted ; a graceful woman नेत्रप्रतिघातिनीम् । प्रतिघातिनी
—( प्रति + √हन् + णिनिः + ङीप् ) प्रति हन्तुं शीलमस्या इति
प्रतिघातिनी Dazzling ; repulsing. घातिनी is formed by
adding णिनि to √हन्, ह of which is changed to घ and
न to त । नेत्रयोः प्रतिघातिनी, तां dazzling the eyes. प्रभां—
तेजः lustre ( of the Sun ) विजित्य—having conquered.
The idea is that Parvati became accustomed to fix her
eyes on the Sun. अनन्यदृष्टिः—न अन्यस्मिन् दृष्टिः यस्याः सा
not looking at anything else सवितारं—सुवति इति सविता,
तं the Sun, lit., who impels creatures to action or who
is the producer of things पेक्षत—( √ईक्ष् + लङ् ) gazed
at The penance referred to in this verse is known
as पञ्चाग्निसाधन, which is a very severe type of
asceticism, and means self-mortification by means of
five fires. It is also mentioned in Raghu XIII 41.
‘हविर्भुजां एधवतां चतुर्णां मध्ये ललाटन्तप सप्तसप्तिः । ’
CHANGE OF VOICE :—शुचौ ज्वलतां चतुर्णां हविर्भुजां
मध्यगतया शुचिस्मितया सुमध्यमया नेत्रप्रतिघातिनीं प्रभां विजित्य
अनन्यदृष्ट्या सविता पेक्ष्यत ॥ २० ॥
HINDI TRANSLATION :—ग्रीष्म ऋतु में, जलती हुई चार
अग्नियों के बीच में स्थित, स्वच्छ मुस्कराहट वाली और सुन्दर
कमर वाली (पार्वती) आँखों को चकाचौंध करने वाली (सूर्य
की) चमक को सहकर, और तरफ न देखती हुई सूर्य की ओर
टकटकी लगाये रहती थी ॥ २० ॥
ENGLISH TRANSLATION .—In summer, she, of bright