कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( २६ )
CHANGE OF VOICE —तदाननेन प्रसिद्धैः शिरोरुहैः
यथा मधुरेण अभावि, जटाभिरप्येव ( अभावि ) । पङ्कजेन
षट्पदश्रेणिभिरेव न प्रकाश्यते ( किन्तु ) सशैवलासङ्गेनापि
( प्रकाश्यते ) ॥ ९ ॥
HINDI TRANSLATION —उसका मुख जिस प्रकार सजे
हुए केशों से सुन्दर लगता था, उसी प्रकार जटाओं से भी
( लगता था )। कमल केवल भौंरों की पङ्क्तियों से ही नहीं,
अपि तु काई के साथ भी शोभायमान लगता है ॥ ६ ॥
ENGLISH TRANSLATION —As her face looked pretty
by decorated tresses, so it did by matted hair also A
lotus does not look beautiful only by the swarms of
bees, but even by its contact with moss. 9
PURPORT IN SANSKRIT —पूर्वं पार्वती भूषितान् केशान्
दधार यैस्तस्या आननमत्यन्तमशोभत। इदानीं तु तया जटाः
धृताः। परमाभिर्जटाभिस्तस्याः मुखस्य शोभा न्यूना न जाता,
अपि तु पूर्ववदेवाभासत। तथाहि—कमलं केवलं भ्रमराणां पङ्कि-
भिरेव न शोभतेऽपि तु शैवलयोगेऽपि तथैव सुन्दरं भवति। रूप-
वन्त आकारा सर्वथैव शोभाकरा इति तात्पर्यम् ॥ ९ ॥
प्रतिक्षणं सा कृतरोमविक्रियां
व्रताय मौञ्जीं त्रिगुणां बभार याम् ।
अकारि तत्पूर्वनिबद्धया तया
सरागमस्या रसनागुणास्पदम् ॥ १० ॥
प्रतीति । सा देवी प्रतिक्षणं क्षणे क्षणे कृतरोमविक्रियां
पारुष्यात्कृतरोमाञ्चां त्रिगुणां त्रिरावृतां यां मौञ्जीं मुञ्जमयीं मेखलां
व्रताय तपसे बभार। तत्पूर्वनिबद्धया तदेवपूर्व प्रथमं यस्य तत्पूर्व