कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( २४६ )
(b) अकिञ्चनः सन्प्रभवः स सम्पदां
त्रिलोकनाथः पितृसद्मगोचरः
स भीमरूपः शिव इत्युदीर्यते
न सन्ति याथार्थ्यविद् पिनाकिनः
II. Translate the following into English or Hindi.
अद्य प्रभृत्यवनताङ्गि तवास्मि दासः
क्रीतस्तपोभिरिति वादिनि चन्द्रमौलौ
अह्नाय सा नियमजं क्लममुत्ससर्ज
क्लेशः फलेन हि पुनर्नवतां विधत्ते ।
III. Explain the following in Hindi or English.
(a) मनोरथानामगतिर्न विद्यते
(b) द्विषन्तिमन्दाश्चरितं महात्मनाम्
(c) कः करं प्रसारयेत्पन्नगरत्न सूचये ।
IV. Account for the case ending in चन्द्रमौलौ II
(a)
Ans. 1940
I (a) अस्मिन् श्लोके कविः पार्वत्याः तपस्यां वर्णयति ।
शुचौ ग्रीष्मर्तौ शुभिस्मिता विशदमन्दहासा सुमध्यमा
शोभनकटीयुक्ता पार्वती ज्वलतां दीप्तिमतां चतुर्णाम्
हविर्भुजाम् अग्नीनामूमध्यगता सती नेत्रप्रतिघातिनीं
नेत्रे प्रतिहन्तीति तां नेत्रप्रतिघातिनीं प्रभां सौर्यं तेज-
विजित्य अनन्यदृष्टिः न विद्यते अन्यत्रदृष्टिः यस्या सा
अनन्यदृष्टि सती एकाग्रदृष्टिः सवितारम् सूर्यम् ऐक्षत
ददर्श ।