कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ११६ )
ENGLISH TRANSLATION — How is it that having aban
doned ornaments, thou hast, in youth, put on a bark-
garment fit for the old age? Say if the night at its
beginning, full of shining moon and stars, is fit to
receive the dawn 44
PURPORT IN SANSKRIT :— एष ते भूषणधारणसमयो न तु
वल्कलधारणस्य, तर्हि, हे पार्वति ! केन कारणेन त्वया भूषणानि
त्यक्त्वा वृद्धावस्थायोग्यं वल्कलधारणं कृतम् ? किं कदाचिदेतद्
भवितुं शक्नोति यच्चन्द्रतारकैः शोभमाना रात्रिःअकाल एव प्रभाते
परिणता भवेत् ? यथा हि रात्रे प्रारम्भ एव शशाङ्कतारका अस्तं
गच्छेयु अरुणांश्चोदय गच्छेदिति असंगतमेवमेव नवे वयसि तव
आभरणानि त्यक्त्वा वल्कलधारणमसंगतम् ॥ ४४ ॥
दिवं यदि प्रार्थयसे वृथाश्रमः
पितुः प्रदेशास्तव देवभूमयः ।
अथोपयन्तारमलं समाधिना
न रत्नमन्विष्यति मृग्यते हि तत् ॥ ४५ ॥
तप प्रयोजनं निराकर्तुमाह । दिवमिति । दिवं स्वर्गं प्रार्थयसे
कामयसे यदि तर्हि श्रम तपश्चरणप्रयास वृथा निष्फलः । यदि
स्वर्गार्थं तप्यसे तत श्रमं मा कार्षी । कुत । तव पितुः हिमवतः
प्रदेशा देवभूमय । स्वर्गपदार्था तत्रत्या इत्यर्थः । अथ उपयन्तारं
वरं प्रार्थयसे तर्हि समाधिना तपसा अलम् । न कर्त्तव्यमित्यर्थ ।
निषेध्यस्य निषेधं प्रति करणात्वात्तृतीया । तथा हि । रत्नम् । कर्तृ ।
न अन्विष्यति न मृगयते । ग्रहीतारमिति शेषः । किन्तु तत् रत्नं
मृग्यते । ग्रहीतृभिरिति शेषः । न हि वरार्थे त्वया तपसि वर्तितव्यं
किन्तु तेनैव त्वदर्थमिति भावः ॥ ४५ ॥