काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

SECOND PARICCHHEDA 63
समस्तपाद्यमकम् (v)
अमी नृपा दत्तसमग्रशासनाः
कदाचिदप्यप्रतिबद्धशासनाः ।
कृतागसां मार्गभिदां च शासनाः
पितृक्रमाध्यासिततादृशासनाः ॥ १५ ॥
15. These kings issue commands in full; their
authority is never obstructed; they punish the
guilty and those that commit breach of rules; they
had come to occupy their thrones in hereditary
succession.
15. This verse illustrates समस्तपाद्यमक or repe-
tition of the same set of syllables in all the 4 feet
of the verse at a particular place. Here शासनाः
is repeated at the end of every foot. This verse
describes in general righteous and powerful
kings in occupation of their ancestral throne. दत्तं
समग्रं शासनं यैस्ते दत्तसमग्रशासनाः. अप्रतिबद्धं शासनं येषां ते अप्रतिबद्ध-
शासनाः. कृतं आगः यैस्ते कृतागसः Offenders. मार्गं भिन्दन्तीति मार्गभिदः
Violators of the law. पितृक्रमेण अध्यासितं तादृशं आसनं येषां ते
They have come to the throne in regular succession
from father to son. The metre of this verse is वंशस्थ.
अनन्तरैकान्तरयोरेवं पादान्तयोरपि ।
कृत्स्नं च सर्वपादेषु दुष्करं साधु तादृशम् ॥ १६ ॥
16. A repetition can take place thus at the
end either in adjoining pādas or in alternate pādas.