काव्यादर्श (महाकवि दण्डी - प्रसादिनी सान्वय हिन्दी व्याख्या सहित)

प्रसादिनीकारका निवेदन २३३
( काव्यादर्श-प्रशंसा )
अहो एतस्य वैमल्यं सुधी-हृदय-रञ्जनम् ।
दण्ड्याचार्यमतेर्गर्भात् प्रसूतस्य विराजते ॥ ४ ॥
(दण्ड्याचार्यस्तुतिः)
भामहो न विधुस्तुल्यः क्षीणः पक्षान्तरे स्थितः ।
सञ्छन्नो मेघमालाभिः शुक्ले पक्षेऽप्यशोभनः ॥ ५ ॥
विसञ्ज उद्धटः सोऽयं काव्ये व्याकरणं श्रयन् ।
दण्डिनि प्रतिपक्षे व भामहं मध्यमं नृपम् ॥ ६ ॥
रीतित्रयप्रभेदेन त्रिविक्रमायते तु यः ।
किं पुनर्बलिनो ह्यस्य सम्मुखे वामनो हि सः ॥ ७ ॥
(टीकाकारका परिचय)
खरकग्रामभूः पुण्या ब्रह्मदत्तबुधप्रसूः ।
विद्याशौर्याढ्यहर्याणे श्रीरोहितकमण्डले ॥ ८ ॥
शिवकरणशर्मख्यविप्रस्यासन् सुताः स्तुताः ।
ब्रह्मण इव वेदार्या विष्णु-माडू यमौ तयोः ॥ ६ ॥
तुलसीराम-रामज्यौ तृतीयस्य सुतास्त्रयः ।
हरिरामारुणो ग्रस्तो मध्येऽह्नो मृत्युराहुणा ॥ १० ॥
अस्ति तस्यात्मजः शास्त्री व्रजनारायणः सुधीः ।
हरिरामानुजः श्रीमान् श्रीनिवासो विदां वरः ॥ ११ ॥
ज्योतिर्विद्भूषणं शैवः पूतात्मा तपसा परम् ।
रामविलासनामास्यास्त्यनुजो दैववित् परः ॥ १२ ॥
मयि स्निग्धाऽस्य भार्या च पूज्या कलावती शुभा ।
कनीयानस्ति पुत्रः श्रीमुरारीलालसञ्ज्ञकः ॥ १३ ॥
विष्णुदत्तस्य शास्त्रेषु नैकेषु व्याकृतौ श्रुतौ ।
कर्मकाण्डे च नाक्षत्रे वेदान्ते प्रथितो बुधः ॥ १४ ॥
बाणाङ्कग्रहभूवर्षे १६६५ वैक्रमेऽशुक्लपक्षतौ ।
ज्येष्ठे प्रार्तजनिर्मेऽभूत् सीतायां श्रीनिवासतः ॥ १५ ॥
भगवती च विद्या च भगिन्यौ पुण्यलक्षणे ।
तारादेवी शुभा भार्या कैशोरात् सङ्गिनी ययौ ॥ १७ ॥
लोकान् दिव्यान् सुखान् भोक्तुमतुष्यन्तीव मानुषे ।
कुसुमाख्या ततश्चोढाऽम्बाऽऽदेशेन शुभोदया ॥ १७ ॥