कौषीतकि ब्राह्मण (शाङ्खायन ब्राह्मण - उदय प्रणीत व्याख्या सहित सटीक)

पृष्ठम् ९८

XX, 4, ९-6, ८ कौषीतकिब्राह्मणे 98
वेधस इति मारुतं वृषण्वत्¹ तस्योक्तं ब्राह्मणम् ।९। यज्ञेन वर्धत जातवेदसमिति जातवे-
दसीयम् ।१०। समिधानं सुप्रयसं स्वर्णरमित्युदृत् तस्योक्तं ब्राह्मणम् ।११। अन्तरिक्षलोकं
द्वितीयेनाह्नाप्नुवन्ति³ ।१२। वायुं⁴ देवं देवतानाम् ।१३। आयुरधिभूतं⁵ प्राणमात्मन्
दधते⁶ ।१४ ॥४॥
¹ P. वृष एव ² P. omits ³ ER. omits अह्ना ⁴ L. P. इन्द्रं ⁵ L. P. ओजोऽधि० ⁶ L. P. Here ends Khaṇḍa 3

आयुस्तृतीयमहद्रूपयन्ति ।१। तस्य तान्येव छन्दोरूपाणि यानि तृतीयस्याह्नः ।२।
त्वमग्ने वसूरिहेत्याज्यम् ।३। स्वयं संभृतं वा एतच्छन्दो यद्बृह्तो रूपेण संपद्यते ।४। तान्
रोहिदश्व गिर्वणस्त्रयस्त्रिंशत्तमा वहति ।५। तत्¹ तृतीयस्याह्नो रूपम् ।६। औष्णिहो
वैश्वमनसः प्रउगः ।७। रथन्तरं वै साम सृज्यमानमौष्णिहो वैश्वमनसः प्रउगोऽन्वसृज्यत
।८। तद् रूपेण कर्म समर्थयति ।९। एतद् वा आर्भुकं² कर्म यद् रूपसमृद्धम् ।१०। तंतमिद्
राधसे मह इति मरुत्वतीयस्य प्रतिपत् ।११। तंतमिति निनर्तिः³ ।१२। अन्तस्तृतीयमहः
।१३। नीव वा अन्तं गत्वा नृत्यति ।१४। कद्र्यङ् हि तत इयात् ।१५। त्रय इन्द्रस्य सोमा
इत्यनुचरः ।१६। त्रय इति तत् तृतीयस्याह्नो रूपम् ।१७। प्रैतु ब्रह्मणस्पतिरिति प्रवान्
ब्राह्मणास्पत्यः ।१८। प्र देव्येतु सूनृतेति निनर्तिः³ ।१९। अन्तस्तृतीयमहः ।२०। नीव वा
अन्तं गत्वा नृत्यति ।२१। कद्र्यङ् हि तत इयात् ।२२। तिस्रो मरुत्वतीयानां प्रतिपद-
स्त्रयोऽनुचरास्त्रयो ब्राह्मणास्पत्याः ।२३। त्रयो वा इमे लोकाः ।२४। इमानेव तल्लोका-
नाप्नुवन्ति ।२५। तिष्ठा हरी रथ आ युज्यमानेति मरुत्वतीयम् ।२६। तिष्ठेति स्थितवत्
।२७। तदन्तरूपम् ।२८। अन्तस्तृतीयमहः ।२९। तिष्ठतीव वा अन्तं गत्वा ।३०। कद्र्यङ्
हि तत इयात् ।३१। इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्र वोचमिति निष्केवल्यम् ।३२। तस्य तदे-
वान्तरूपं यद् भूतानुवादह्यन्नहिमन्वपस्ततर्दैति ।३३। यदेतद् भूतमिवाभि ।३४ ॥५॥
¹ L. P. त्रय इति तत्; L. (var.) as here; also omitting तत् ² L. P. आधुकं ³ L. P. निनृत्तिः

उदु ष्य देवः सविता हिरण्ययेति सावित्रम् ।१। घृतेन पाणी अभि पृणुते मख इति
घृतवत् ।२। बहुदेवत्यं वै घृतम् ।३। बहुदेवत्यं तृतीयमहः ।४। तस्माद् घृतवत् ।५। घृतेन
द्यावापृथिवी अभीवृते इति द्यावापृथिवीयं घृतवत् तस्योक्तं ब्राह्मणम् ।६। तक्षन् रथं सुवृतं
विद्मनापस इत्यार्भकम् ।७। तक्षन् हरी इन्द्रवाहा वृषण्वसू इति निनर्तिः¹ ।८। अन्तस्तृतीय-

---

पृष्ठम् ९९

99 अभिप्लवषडहः XX, 6, ९- २७
महः ।९। नीव वा अन्तं गत्वा नृत्यति ।१०। कद्र्यङ् हि तत इयात् ।११। आ नो भद्राः
क्रतवो यन्तु विश्वत इति वैश्वदेवम् ।१२। अप्रायुवो रक्षितारो दिवेदिवे इति निनर्तिः¹
।१३। अन्तस्तृतीयमहः ।१४। नीव वा अन्तं गत्वा नृत्यति ।१५। कद्र्यङ् हि तत इयात्
।१६। वैश्वानराय धिषणाभृतावृध इति वैश्वानरीयम् ।१७। घृतं न पूतमग्नये जनामसीति
घृतवत् तस्योक्तं ब्राह्मणम् ।१८। आ रुद्रास इन्द्रवन्तः सजोषस इति मारुतम् ।१९। तृष्णजे
न दिव उत्सा उदन्यव इति ।२०। दिव इति तदमुष्य लोकस्य रूपम् ।२१। त्वामग्न
ऋतायवः समीधिर इति जातवेदसीयम् ।२२। त्वां त्वामिति सप्रभृति ।२३। यथा वै
सोदर्कमेवं सप्रभृत्यन्तरूपम्² ।२४। अमुंल्लोकं तृतीयेनाह्नाप्नुवन्ति ।२५। आदित्यं देवं
देवतानाम् ।२६। रूपमधिवृतं चक्षुरात्मन् दधते ³चक्षुरात्मन् दधते⁴ ।२७ ॥६॥
¹ L. P. निनृत्तिः ² ER. मवत्यन्तरूपम् ³ P. repeats रूपमधिवृतं ⁴ L. P. Here ends Khaṇḍa 4

इति द्वितीयदशके दशमोऽध्यायः