काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

भवितव्यम् । अदद्ध्यङ् । अदद्ध्यञ्चौ । अदद्ध्यञ्च इति । दादिति किम् ।
अलोन्त्यस्य मा भूत् । अमुया । अमुयोः ॥
एत ईद्बहुवचने ॥ ८१ ॥
अदसो दकारादुत्तरस्य एकारस्य ईकारादेशो भवति दकारस्य च मकारः
बहुवचने बहूनामर्थानामुक्तौ । अमी । अमीभिः । अमीभ्यः । अमीषाम् ।
अमीषु । बहुवचनइत्यर्थनिर्देशोऽयं, पारिभाषिकस्य हि बहुवचनस्य ग्रहणे ऽमी
इत्यत्र न स्यात् ॥
वाक्यस्य टेः प्लुत उदात्तः ॥ ८२ ॥
अधिकारोयम् । वाक्यस्य टेरिति प्लुत इति च उदात्त इति च एतत्त्रय-
मप्यधिकृतं वेदितव्यमापादपरिसमाप्ते, र्यदित ऊर्ध्वमनुक्रमिष्यामो वाक्यस्य टेः
प्लुत उदात्त इत्येवं तद्वेदितव्यम् । वक्ष्यति । प्रत्यभिवादेऽशूद्रे । अभिवादये देव-
दत्तोऽहं, भो आयुष्मानेधि देवदत्त ३ । पदाधिकारोनुवर्त्ततएव । वाक्यग्रहणम-
ऽनन्त्यस्य पदस्य प्लुतनिवृत्त्यर्थम् । टिग्रहणं व्यञ्जनान्तस्यापि टेरचः प्लुतो यथा
स्यात् । अग्निचि ३ दिति ॥
प्रत्यभिवादे ऽशूद्रे ॥ ८३ ॥
प्रत्यभिवादो नाम यदत्राभिवाद्यमानो गुरुराशिषं प्रयुङ्क्ते तत्राशूद्रवि-
षये यद्वाक्यं वर्त्तते तस्य टेः प्लुत उदात्तो भवति । अभिवादये देवदत्तोऽहं, भो
आयुष्मानेधि देवदत्त ३ । अशूद्रइति किम् । अभिवादये तुषजकोऽहं, भो
आयुष्मानेधि तुषजक ॥ स्त्रियामपि प्रतिषेधो वक्तव्यः ॥ * ॥ अभिवादये
गार्ग्यहं, भो आयुष्मती भव गार्गि । असूयकेऽपि के चित् प्रतिषेधमिच्छन्ति ।
अभिवादये स्थाल्यहं भोः । आयुष्मानेधि स्थालिन् । यावच्च तस्यासूयकत्वं न
ज्ञायते तावदेव प्रत्यभिवादवाक्यम् । तस्मिंस्त्वसूयकत्वेन निर्ज्ञाते प्रत्यभिवाद
एव नास्ति कुतः प्लुतः तथा चोक्तम्, असूयकस्त्वं जाल्म न त्वं प्रत्यभिवादन-
मर्हसि । भिद्धास्व वृषल स्थालिचिरिति ॥ अभिवादवाक्ये यत् संकीर्त्तितं नाम
गोत्रं वा तद् यत्र प्रत्यभिवादवाक्यान्ते प्रयुज्यते तत्र प्लुत इष्यते ॥ इह न
भवति । देवदत्त कुशल्यसि । देवदत्त आयुष्मानेधीति ॥ भोराजन्यविशां चेति
वक्तव्यम् ॥ * ॥ भो अभिवादये देवदत्तोऽहम्, आयुष्मानेधि देवदत्त भोः ३ ।
आयुष्मानेधि देवदत्त भोः । राजन्य । अभिवादये इन्द्रवर्म्मोऽहं भोः । आयुष्मा-
नेधीन्द्रवर्म्म ३ न् । आयुष्मानेधीन्द्रवर्म्मन् । विश् । अभिवादये इन्द्रपालितोऽहं
भोः । आयुष्मानेधीन्द्रपालित ३ । आयुष्मानेधीन्द्रपालित ॥
दूराद्धूते च ॥ ८४ ॥