काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

६८२ ॥ काशिका ॥ ७ । २ ॥
प्रतिषेधो यथा बाध्येतेति । चतुर्ग्रहणे हि सति तात्पर्येण स्यन्दिः संनिधापितो
भवति। परस्मैपदेष्वित्येव। वर्तिषीष्ट । वर्तिष्यते। अवर्तिष्यत्। विवर्तिषते। यद्या-
त्मनेपदेन समानपदस्थेभ्यो वृतादिभ्य इडागम इष्यते। अन्यत्र सर्वत्र प्रतिषेधः ।
कृत्यपि हि परस्मैपदलुकि च प्रतिषेधो भवति । विवृत्सिता । विवृत्स त्वमिति * ॥
तासि च कॢपः ॥ ६० ॥
कॢप उत्तरस्य तासेः सकारादेश्चार्द्धधातुकस्य परस्मैपदेषु इडागमो न
भवति । कल्पता । श्वः कल्प्स्यति । अकल्प्स्यत् । चिकलिप्सति । परस्मैपदेष्वि-
त्येव । कल्पितासे । कल्पिषीष्ट । कल्पिष्यते । अकल्पिष्यत । चिकल्पिषते ।
कॢपेरात्मनेपदेन समानपदस्थस्य इडागम इष्यते । अन्यत्र प्रतिषेधः । कृत्यपि
हि परस्मैपदलुकि च प्रतिषेधो भवति । चिकॢप्सिता । चिकॢप्स त्वमिति ॥
अचस्तास्वत्थल्यनिटो नित्यम् ॥ ६१ ॥
तासौ ये नित्यानिटो धातवो ऽजन्तास्तेभ्यस्तासाविव थलीडागमो न
भवति । याता । ययाथ । चेता । चिचेथ । नेता । निनेथ । होता । जुहोथ ।
अच इति किम् । भेत्ता । बिभेदिथ । तास्वदिति किम् । लूत्वा । लुलविथ ।
थलीति किम् । याता । ययिव । ययिम । अनिड्ग्रहणं नित्यमित्यनेन विशे-
षणार्थम् । नित्यग्रहणं किम् । विधोता । विधाविता । विदुधविथ । तासि-
विभावितेटस्थलि नित्यमिहागमो भवति । तास्वदिति वर्तिनिर्देशः किमर्थः ।
तासौ सतस्थलि प्रतिषेधार्थः । यो हि तासावसन्नसत्त्वाच्च नित्यानिट् तस्य
थलि प्रतिषेधो न भवति । जघसिथ । उवयिथ । उत्तरसूत्रेपि तास्वदिति
वर्तते अदादेशो हि घसिर्वजादेशश्च वयिस्तासौ नास्ति ॥
उपदेशेऽत्वतः ॥ ६२ ॥
उपदेशे यो धातुरकारवान् तासौ नित्यानिट् तस्मात्तासाविव थलीडा-
गमो न भवति । पक्ता । पपक्थ । यष्टा । इयष्ठ । शक्ता । शशक्थ । उपदे-
श इति किम् । कर्त्ता चकर्थिथ । ऋत्वत इति किम् । भेत्ता । बिभेदिथ । तप-
रकरणं किम् । राद्धा । रराधिथ । तास्वदित्येव । जिघत्सति । जघसिथ । नित्य-
मनिट इत्येव । शङ्का । शङ्किता । आनशिथ ॥
ऋतो भारद्वाजस्य ॥ ६३ ॥
ऋकारान्ताद्धातोर्भारद्वाजस्याचार्यस्य मतेन तासाविव नित्यानिटस्थलि
इडागमो न भवति । स्मर्त्ता । सस्मर्थ । धर्त्ता । दधर्थ† । सिद्धे सत्यारम्भो

• विवृत्सितुम् विवृत्सितव्यमित्यधिकं पुस्तकान्तरे ।
  † कर्त्ता चकर्थेति पुस्तकान्तरे ऽधिकम् ।