काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

॥ काशिका ॥ ४ ॥ ४ ॥ ३७९
यञ्शब्दो निवृत्तः। मधुशब्दान्मयडर्थे यत्प्रत्ययो भवति। मधव्यान् स्तो-
कान्। मधुमयानित्यर्थः ॥
वसोः समूहे च ॥ १४०
वसुशब्दात्समूहे वाच्ये यत्प्रत्ययो भवति चकारान्मयडर्थे च। यथायोगं
समर्थविभक्तिः। वस्यः समूहः। मयडर्थो वा ॥ अक्षरसम्हे छन्दसः स्वार्थेऽ-
यसङ्ख्यानम् ॥ * ॥ ओश्रावयेति चतुरक्षरम्। अस्तु श्रौषडिति चतुरक्षरम्।
यजेति द्वयक्षरम्। ये यजामहइति पञ्चाक्षरम्। द्वयक्षरो वषट्कारः। एष वै
सप्तदशाक्षरश्छन्दस्यः प्रजापतिर्यज्ञो मन्त्रे विहितः। सप्तदशाक्षराण्येष छन्दस्य
इत्यर्थः। छन्दःशब्दादक्षरसमूहे वर्तमानात्स्वार्थे यत्प्रत्ययः॥ वसुशब्दादपि
बहुलक्यः ॥ * ॥ हस्तौ गृहीतस्य बहुभिर्वसव्यैः। वसुभिरित्यर्थः। अग्निरीशे
वसव्यस्य। वसोरीत्यर्थः ॥
नक्षत्राद् घः ॥ १४१ ॥
नक्षत्रशब्दात्तुः प्रत्ययो भवति स्वार्थे। समूहमिति नानुवर्तते। नक्षत्रि-
येभ्यः स्वाहा ॥
सर्वदेवात्तातिल् ॥ १४२ ॥
सर्वदेवशब्दाभ्यां तातिल् प्रत्ययो भवति छन्दसि विषये स्वार्थिकः।
सर्वतातिः। देवतातिः ॥
शिवशमरिष्टस्य करे ॥ १४३ ॥
करोतीति करः प्रत्ययार्थः। तत्सामर्थ्यलभ्या षष्ठी समर्थविभक्तिः।
शिवादिभ्यः शब्देभ्यः षष्ठीसमर्थेभ्यः कर इत्येतस्मिन्नर्थे तातिल् प्रत्ययो भवति।
शिवं करोतीति, शिवतातिः। शंतातिः। अरिष्टतातिः ॥
भावे च ॥ १४४ ॥
भावे चार्थे छन्दसि विषये शिवादिभ्यस्तातिल् प्रत्ययो भवति। शिव-
स्य भावः, शिवतातिः। शंतातिः। अरिष्टतातिः। इतः पूर्वोऽवधिरतः। पर-
मन्यः प्रत्ययो ऽधिक्रियते ॥
इति श्रीजयादित्यविरचितायां काशिकायां वृत्तौ
चतुर्थाध्यायस्य चतुर्थः पादः ॥
समाप्तश्च चतुर्थो ऽध्यायः ॥
॥ शुभम् ॥