सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

कान्हड़दे प्रबन्ध (कवि पद्मनाभ - जालोर चौहान वीरगाथा, अलाउद्दीन खिलजी से युद्ध व जौहर इतिहास)

Kanhadade Prabandha of Kavi Padmanabha with Commentary

कवि पद्मनाभ (सम्पादक: प्रो. कान्तिलाल बलदेवराम व्यास) द्वारा

DevanagariHindipublished354 पृष्ठ

द्वितीय खंड ८७
पडइ साद सारही तेदाणा, बोलइ असपति राउ ।
गढ उपल्यूं पेपणूं जे भांजइ आपूं बहुत पसाउ ॥ ११८
मलिक अमादल केरउ बंदउ, नाम हवापु मीर ।
पाटउ बांधी जउ सर नांपइ, तुहि न चूकइ तीर ॥ ११९
सीगिणि तणां वि कोसां मेली प्राणि तीर विछूटउ ।
हस्तक धरि सोलहीनइ वाज्यु, अंगि संसरउ फूटउ ॥ १२०
पडी धरादलि ऊसर भागूं, रोसि चढ्यउ चहूआण ।
सांतल भणइ सारही तेडउ, जेह न चूकइ वाण ॥ १२१
११८ पडइ-पडि B H J L, पाढी C. साद-साट B, सादइ L. तेदाणा-तेडाविया B, केरा H, तेदाणं
K, तेडो L. बोलइ-बोलि B C H J, बोलई D, बोलइ K. राउ-राय B C. उपल्यूं-उपरिल्हूं A, ऊपरिलउं B,
ऊपरितुं C, ऊपरल्युं D, उपल्युं H, ऊपरतुं K, उपरि जे L. पेपणूं-पेपगउं A, पेपणं C, पेपगउ K, पेपन्नो L.
जे भांजइ-जे भाज्जि B, भाजि C, भाजइ D, जे भाजि H, भांगु J, भांजइ K, बांजइ L. आपूं-तस अपुं
A C, आपुं D K, अपु H, तिह आपुं L. बहुत-बहुत C, बुद्दत D, बहुत H, बहूत J, दुहुत L. पसाउ-
पसाय B C.
११९ मलिक अमादल-मादल मलिक A, मलिक उमादल B, मलिक उंमादल C, मलक इमादल H,
मलिफ मादल K, मिलफ भादर L. केरउ-केरूं B, केर C D J, ताणु H, केरउं L. बंदउ-चंदु A, ...B, बंदू D,
नेदु J. नाम-नांमि B, नामि C L, नामि J. हवापु-हयाप A, दवापु H, तेह पुंन J, हवापो K, हमाउ L.
मीर-हमीर A, जे मीर B. B omits vs 119 b. iii qr in A is: जउ पाडउ तउ बंदी शिर नांपइ.
पाटउ-पाढ C D, जु पाटु H, जो पाटउ L. बांधी-बांधीनइ L. जउ-जु C D J, ...H L. सर-शर D J.
नांपइ-नांपि C H J, नापइ K L. तुहि-तहुं A, तुही D, तउही K, सोही L. चूकइ em-चूकूं A, चूकि
C H J, चुकइ D, चूकई L. तीर-नीर D.
१२० सीगिणि-श्रीगणि A H, सीगणि B, छिगणि C, सीगणि J K, सीगण L. तणां-तगा K. वि कोसां-
वि फोसा A, बे कोसां B D, वि पोसां H, बे कोसा K L. मेली-मेलिया B, मेल्या H, मेल्या L. प्राणि-प्राणि
B, प्राणि C D J, प्राण H, प्राणइ K, प्राणिइ L. तीर-बाण B L, बान H. विछूटउ-बिट्ठूं B, बटूटउं C,
विठ्ठदु D, वछूटि H, विछूटि J, विछूटइ K L. हस्तक धरि-हस्तक घरी B, हस्त करि घरी C, हस्ति करी धरी D,
हाते उपरि J, हस्ति करि घरी K, हस्तक घर L. सोलहीनइ-सोलहीइ A, सोलही B H L, सोल्लहीनि C, पात्र
नाचनां J. वाज्यु-वांगू B, वागु C, बाजइ D, वातु H, .. J, वाज्युं K, वाया L. अंगि-अग L. संसरउ-
संसरूं B, संसरु C, संसरं D, संसरु H, संसरां J, संगर K, हुंगरा L. फूटउ-फूटूं B, फुटुं D, फूटि J, फूटइ
K, फूटेइ L.
१२१ पडी-पढीया A, पडि D. धरादलि-धरा L. ऊसर-उसर B C D J K, उप्पर H, तमर L. भागूं-भागु
C D H, जु भागु J, भागउ K L. रोसि-रोस K L. चढ्यउ-चडीउ A, चढिउ B J, चरिउ C, चढयूं D,
पडु H, चढ्या L. चहूआण-चहूयाण A B, चहुभाग D, चहूआण H J, चुनांण K, चहुआन L. सांतल
भणइ em-सातल भणइ A L, सातल भणि B, राउत सातलइ C, सातलई D, सातल भणि H, सातलिं J,
सातिल भणइ K. तेडउ-तेडु B H, तेडिउ C J, जो तेथ्युं D, तेडो L. जेह-जेउ A, जुउ B, तेह C J,
जैअ D H, जे L. चूकइ-चूकि B C H J, बाण-ठाण B, वाण C D J, ठान H, टाणि L.

८८ कान्हडदे प्रबन्ध
रामसीह राउत रोसालउ ततपिण मांगइ बीडउं ।
सांतलसीह प्रतापि तुम्हारइ म्लेछां थाहर फेडउं ॥ १२२
लीउं बाण सींगिणि गुण परठिउ, नापंतां गुण गाज्यउ ।
मीर हवापा कंध विछोडी बीलप पाटइ वाम्यउ ॥ १२३
दीठउ तुरक पडिव सुरताणइ, ततपिण छांडिउं ठाण ।
मरण तणइ भइ सहू को वीहइ, वली आवेस्यइ वाण ॥ १२४
तुरक चडी गढ साहमा आवइ ऊठवणी असवार ।
साम्हा सींगिणि तीर विछूटइ, निरता वहइ नलीयार ॥ १२५
१२२ रामसीह-रामसी B L, रामखीउ H, रामसीह J K. राउत-राउल L. रोसालउ-रोसालु B C D J.
ततपिण-ततखिण A, ततपणि B L, ततक्षण C, ततयिपि J. मांगइ-मागि B C H J, मांगइ K. बीडउं-
बीहं B J, बीडुं C, बिहू D, बीहूँ H, बीडउ K, बीडो L. सांतलसीह-सातल तणइ A L, सांतल तणि B H,
सांतलसीह D, सातिलसीह K. प्रतापि-प्रतापि B, प्रसादि C D, प्रतादि J, प्रशाद K. तुम्हारइ-मारिनइ A,
मारी B, तझारि C, तुम्हारे D J, मांगीनइ H, मारिनई L. J transp as तुझारि प्रसादि. म्लेछां-मलेछं
A, मेट्ठह B, म्लेच्छ C D, मेछां H, मलेछ J, म्लेच्छ L. थाहर-इहाथी C, इहांथु D, ईहांथी J. फेडउं-
फेइ B J, फेडुं C D H, फेडउ K, फेड L.
१२३ लीउं-सीउ B H, लीधुं D, लीऊं J, सीयउ K, लीयो L. बाण-चांग D J K. सींगिणि-सींगणि A B,
सिंगणि C, सीगणि H J K, सीगण L. गुण-करि A B, गग D. परठिउ-परठीउ A, परण्ठड K, परब्भउ L.
नापंतां-नांपंतां A B, नांपता C, लापंता D, नापता L. गुण-गण B D. गाज्यउ-गाज्यु A D, गाजिइ B,
गाजिउ C, गासु H, गाजि J, गाज्यो L. हवापा-हवापां A, हवापु B C H, पुननूं J, हवाबनउ L. कंध-
धंध B C, खंध L. विछोडी-विछूटी A, विछंदी B, वि छांटी H, विछूटइ L. बीलप-बीयक B, बीलकि J,
बीलपउ K, वाणज L. पाटइ-डारइ A, पाटि B C D, पाटिइ H, पाटि J, घाटइ K. वाम्यउ-वाजिउ A,
वामु B C, घाज्यु D H, वाजि J, वाम्यो L.
१२४ दीठउ-दीधु B D. तुरक-सक H. पडिव-पड़इ A, पड्डुं D, पञ्चड K. सुरताणइ em-सुरतांणइ A,
सुरताणिइं B, सुरताणि C J, सुरताणि D, सुरताणि H, सुर्तणइ K, सुरिताणइ L. ततपिण-ततक्षिण A,
ततयिनि B J, ततक्षण C, ततपिंग D. छांडिउं-छोरीउं A, छंडि B, छांडिउ C, छाज्युं D, छेदिउ J, छांण्यउ
K, छाज्योउ L. ठाण-ठाम A K, ठाण B C H J, प्राण L. मरण-मग H. तणइ-तणि B J, तणा D, तणी
H, तने K. भइ-भुई B, भय C J K L, भुंइ D, भुइ H. सहू को-सहूइ A C D, सहू H. वीहइ-वीहि
B H J वली-बाली D, J, वलि K आवेस्यइ em-आवत्ति A H J, विसेपइ C, आवेसि D, आयेसे K,
आवसी L. वाण-चाग A C D H, ए थान J, बाणइ L. J transp as आवत्ति वली.
१२५ तुरक-तरक H चडी-पढी B C, चड्या K. गढ-गडि A. साहमा-सांम्हा A, सांहमा D, साह्मना
H, साम्हा L आवइ-आविइ B, आवि C H J, आपई L उठवणी-उठवणी A C J. असवार-अस्वारइं L.
साम्हा-साहामा B H, साह्मा C J, साद्रा D, साम्ही K. सींगिणि-सींगणि A K, सिगणि C, सिंगिणी D,
सीगणि H J, सागन L विछूटइ-विद्रूटई A, विछूटिइ B, वटूटइ C, वटूटि H, विछूटि J. निरता-नरता C.
वहइ-वहि B, वि C H J, वी L. नलीयार-नलीआर D H, तृतीय़ार J, नलियार K, नल्यार L.

  • द्वितीय खंड ८९
    ऊपरि थिकूं दीवज धाइ, झाडबीड सहू भांजइ ।
    हाड गूड़ मुप करइ काचरां, पडतउ पाहण वाजइ ॥ १२६
    आगिवर्ण ऊडंता आवइ नालइ नांप्या गोला ।
    भूका करइ भीति भांजीनइ, तणपा काढइ डोला ॥ १२७
    यंत्र मगरवी गोला नांपइ, द्रू सांधि सूत्रहार ।
    जिहां पडइ तिहां तरुअर भांजइ, पडतउ करइ संहार ॥ १२८
    पडइ त्रास भटकीयां विछूटइ, नह घूघूइ निफात ।
    बीज तणी परि झलकती दीसइ, जेहवी उलकापात ॥ १२९
    १२६ ऊपरि-ऊपरि B. थिकूं-यकूं A, थकी ते C, थिकुँ DHJ, थका K, थकी L. दीवज-दीधजउ A,
    दीवजु B, दीवज C, दीमजु H, दीबज K, दीवजो L. धाइ-धाई AK, ढाडि C, ढालइ D, आधि H,
    धाइ L. झाडबीड-अंगोअंगि B, झाड CD, कीडदीड K. सहू-...B, सपलंह C, सहूइ DJ, सबि H, सहु
    KL. भांजइ-भाजिइ BL, भाजि CH, भाजि J, भाजइ K. हाडगूड-झाडगूड A, हांडकूड K. सुप-मुख
    BC, मुपि D, सबि J, ...L. करइ-करिइ B, करि GHJ, करई L. काचरां-काचर B, काचिरां J, कांचरां K,
    काचरद L. पडतउ-पडतौ BCL, पडतुं D, पडतु HJ, पडता K. पाहण-पाहने J. वाजइ-घाजिइ B,
    वाजि CH, वांजि J.
    १२७ आगिवर्ण-अग्निवर्णि A, आगइंक्वंण D, आगवरण L. ऊडंता-ऊडंतां BK, ऊडता H, उडंतां L.
    आवइ-आविइ B, दीति CJ, दीसइ DK, आवि H, वाजई L. नालइ-नालि BD, नालि CJ, नाले H,
    नालई K. नांप्या-नापि C, नाप्या D, नाप्यां H, नापइ KL. गोला-गाला L. भूका-मूकिय B, भूला L.
    करइ-करिइ B, करि CHJ. भीति-भींति GL, भींत DK, मीत HJ. भांजीनइ em-भाजीनइ A,
    भाजीनि BCH, भाजीनइ DK, भाजीनि J, भाजीनई L. तणपा-ततक्षण C, तिणचा K, तिणपा L. काढइ-
    फाडइ A, नापि B, काढि CHJ. डोला-डोल D, गोष्ठी H.
    १२८ मगरवी-मगरव्या B, मगरावे D, मगरवे H, मगरवी K. गोला-नापई L. नांपइ-वाजई A, नांपिइ
    B, नांपि CHJ, नोपई D, नायै K, गोला L. ii qr in A is: सहू थाइ खित पंड. द्रू-ह J, घात K.
    सांधि-साधि BL, साधि C, साधई D, सा धाधि H, रचइ K. सूत्रहार-सथूयार B, सूतार C, सूत्रधार D,
    सूहवार H, सूथारि L. जिहां-जिहा L. पडइ-पटि BCHJ. तिहां-तिहा L. तरुअर-तरुयर AB, तहर
    H, तरुअरि L. भांजइ-भाजिइ B, भाजि CH, भाजि J, भाजड K. पडतउ-पडत A, परतु B, पडतु
    CDJ, फिरतु H, फिरितो L. करइ-हुइ AH, वरिइ B, वरि CJ, करई L. संहार-मिंहार ACD, संघार
    B, संधारि L.
    १२९ पडइ-पडि BCJ, पड़इ D, पाइड L. त्रास-...A, प्राय B भटकीयां-त्राटकीया A, भटटीया B,
    भटकीआं H, फटकीयां J, भटकिया K, भटरिया L. विछूटइ-ऊटइ A, मेटाइ B, वटूटि C, विछुटइ D,
    मेड़लाइ H, विटूटि J, मेन्हइ L. नह-नि B, अनइ CD, ...H, अनि J, वलि L घूघूइ-घूपूइ A, घूपूत्रइ D,
    घूपूई K, घूमइ L. निफात-वान C, नशात H, नशति JL. झलकती-झलगति AJ, झलक्त CD,
    झलत K, झलकंती L. दीसइ-दीसई A, दीसि BCH, दीविइ J. जेहवी em-जेह्री A, जेहुनु B, जांण
    CDJ, जेहवा HL, जांण K. उलकापात-उल्कापात BHK, अन्धापात D, ऊलकापात J, उलकापाति L.
    12

९० कान्हड़दे प्रबन्ध
घणे दिहाडे छांडी जासइ, तुरके जोयूं पड़धी ।
मारूए सुरताणी साहण कीधउं पाषाविलषी ॥ १३०
बे कर जोडी करी बीनती, आसापुरी अवधारि ।
सांतल भणइ भांजि तुं संकट, असुर सबे सिंहारि ॥ १३१
हूड पसाउ अंबिका तूठी, दीठउं प्रत्यक्ष रूप ।
बांह धरी दलि जई देपाडिउं, नीद्रिइ पडब्यउ भूप ॥ १३२
दीठां नयन त्रिणि मुष पांचइ, कपिल जटा सुविसाल ।
रुंडमाल दीठी करि तुंवा, दीठउं ब्रह्मकपाल ॥ १३३
जटामुगट मांहि गंगा दीठी, अंगि भसमीअ धूल ।
वाघचंब पांगुरणे दीठां, दीठउं वली त्रिसूल ॥ १३४
१३० घणे-घडे B. दिहाडे-दीहाटे C D. छांडी-छंडी B, छाशी L. जासइ-जासि B C H J, जासिं D,
जासी K, आसिई L. तुरके-तुरकिं D. जोयूं-जोउं A, जाणियं B, जोयुं C D K, जोयु H, जाण्यउ L. पड़धी-
प्रणिइ L. मारूए-मारिए C, मारुए H J, माहंइ L. सुरताणी-सुरताणी A C D K, सुरतांणी H, सलतांणी J,
शुरताणी L. साहण-सांहण A. कीधउं-फीधूं B D J, कीधुं C K, कीधु H, कीपउ L. पाषाविलषी-बांधावलपी
B, पापावलपी C H, पापावीदी D, पांपावीषी J, पाथोरोवी K, बांपलवांपल L.
१३१ बे कर-कर B, वि कर J, बे करि L. करी-करूं A, करू H, करइ L. आसापुरी-आसापुरि A B,
आशापुरी C L, आशापुरी D J, आशापूरी H. अवधारि-अवधारउ H. सांतल-सातल A, सातिल K, सातलि
L. भणइ-भणि B C H J, भणइं D. भांजि-भाजि B C, भेंजि H. तुं-तु B D H. असुर-अशुर D H,
असुरनि J. सबे-सरि J. सिंहारि-सिहारि A, संहारि B, सिंहांरि C, संघारउ H, संघार J, संहार L.
१३२ हूड-हरूउ B, हुउ D K, हणु J, हुउं L. पसाउ-पसाय B C K. तूठी-तूंठी L. दीठउं-दीधू B,
दीठुं D K, दीठं H, दीठूं J, दीठउ L. प्रत्यक्ष-परतपि C, प्रतक्ष D H L, परतिष J, प्रत्यख्य K. बांह-बाहिं
B, बाहि C J, घाहा H. धरी-धरीनई L. दलि-दल B C K L, जि J. जई-जै A D, जइ H, , दल J.
देपाडिउं-देपाडुं D K, देपाडु J, देपाल्याउ L. नीद्रिइ-नींद्रि B, निद्राई C, नींदिं D, नीद्र H, नीद्रि J,
नीदइ K, निद्रां L. पडब्यउ-पुब्बउ A, पुहुत्थु B, पुडिउ C D J, पुडउ H, पडडिउ L.
१३३ In H vs 135 precedes vs 133. दीठां-दीठा B C L. नयन-नदन B D H. त्रिणि-
त्रणि C H J, तुर्ण L. B transp as त्रिणि नयन; H transp as त्रणि नयन; K as त्रिणि नयण; L as
तृर्ण नयण L. मुष-मुख B C, भूप H. पांचइ-पंच A, पंकज B K, पांचि C H J, पांचिइ L. कपिल-किपल
L. जटा-जटी H. सुविसाल-सुविशाल B C D J, सुविसाल H, शुविसाल L. रुंडमाल-मुंडमाल B D,
रुंडमाला C, मुटमाल H, रंडमाल J, गुरजमाल K. दीठी-...B, दीठा K, दीठा L. करि-गलि B. तुंवा-
तुंबा दीठां B, तुबां H, तुंबी J, तूंवां K L. दीठउं-दीठां A B, दीठुं D, दीठउ H K, दीठूं J, दीठा L.
ब्रह्मकपाल-ब्रह्मक्वपाल A C D J K.
१३४ जटामुगट-जटामुकुट B J, जटांगुगट C, जटामूगट D, जटामुक्ट K. मांहि-मांहिं B, माहि H K.
अंगि-अंगज C, अंसि D I, (ख), अंग वि K. भसमीअ-भसमी A, भसम B, परडितं C, भस्मुं D,
भसमअ H K धूल-धूलि A B D, धूंलि C, धुल H, दूल L. वाघचंब-वाघचर्म B L, व्याघ्रचर्म J. पांगुरणे-
पागरणि B C, पागरण D J, पागरने H, पागुरणा L. दीठां-दीठा C, दीठी H, दीसइ L. दीठउं-दीठउ A,
दीठूं B J, दीठुं D K, दीठु H, दीटो L. त्रिसूल-अप त्रिशूल A, त्रिशूल B J, त्रिशल D, प्रसूल H. iii qr
in K is : तंबसूआ भासत्रि त्रिणि केरइ.

Here is the complete and faithful line-by-line transcription of the page:

द्वितीय खंड ८९
॥ दूहा ॥
फिरि करकर विष्थइ, फेरि रहिय फिरि वानि ।
परसनम पंडित टमट, सांतिसि दीसइ सानि ॥ १२५
॥ वस्तु ॥
पाहु चूयौ सुरताण ऊपटइ, छिण घालीयइ घाइ ।
दिहद बात विनासी सांतसि राइह रीसइ पाउ ॥ १२६
इही विनासी पातइ हुंतउ, जुवें तीटं अहियाय ।
छिन संचित कहीइ केतल्लइ, नही मानइ सुरताण ॥ १२७
आसापुरी नमे पाइ लागी, आण्यउ बहुमान ।
सरुप जाणीय सांतसि, तुहि न मूँकइ माण ॥ १२८
१२५ In E vs 125 precedes vs 123, and the order of the lines is in E 125 b
125 a. दूहा—..., E, दु D E J, त्रोटक L. फिरि—फेरी A, फिर B C K, फेरि E, फिरि H, फिरि
L.

९२ कान्हडदे प्रबन्ध
कहइ प्रधान एक परि कीजइ,' अवधारउ सुरताण ।
गढ ऊपरि छइ एक सरोवर, तिणइ करउ विणाण ॥ १३९
लाप विच्यारि गूँणि नइ त्रापड, ढीली थकां अणाव्यां ।
कोट तणी भीति ते छानां, लेई राति मंडाव्यां ॥ १४०
पापी तणी घात सी कीज्यइ, जेहे विणासी गाइ ।
गूंणि ऊपरि यंत्र मंडावी, लेई नांपी जल मांहि ॥ १४१
॥ चउपई ॥
थयुं प्रभात तब तुरणी नारि, गई सरोवरी पाणीहारि ।
आगइ आछउं हूतूं निरवर्ण, दीठउं पाणी लोहीवर्ण ॥ १४२
गाइ तणां मस्तक जलि तरइ, कांठइ कोइ न दांतण करइ ।
पाणी मांहि दोप एवडउ, पाणीहारि भरइ नवि घडउ ॥ १४३

१३९ कहइ-कहि B C D H J. प्रधान-प्रधान D K. कीजइ-कीजिइ B, कीजि H J, कीज्यइ K.
अवधारउ-अवधार B C D J, अवधारो L. सुरताण-सुलताण A, सुरतांग D K, सुरताण H, सुरतांन J,
शुरिताण L. ऊपरि-ऊपरि L. छइ-छि B H J. तिणइ-तीणिइ A, तिहां B, तेणि C, तेणि D, तेणइ H,
तिणि J, तीणई K. करउ-करु B D H, कीजइ C, करिउ J, करो L. विणाण-विणांण D J,
घणाण H, वनाणइ L.
१४० C D omit vs 140. विच्यारि-विचार H K, विचारि L. गूंणि em-गूंणि A H, गूंणि B J,
गूण K L. नइ-...B J, नि H. त्रापड-त्रापटा B, त्रापडां J, त्रपडा K, तापड L. ढीली-दिली K. थकां-
थिअं B H J, थकी K L. अणाव्यां-अणावड A, अणाव्या K, अणावो L. भीति-भीति B, भींत K. छानां-
छांनां A, छाना B J L, छाना H, छानइं K. लेई-लेइ H L. राति-रैन B; राति H, गढहि J, राति L.
मंडाव्यां-मंडाव्या B H, चडाव्या J, मंडाव्य K, मंडावड L.
१४१ पापी तणी-पाणी तणी A, पापीभा तणी C. घात सी-वात किम A B H, सी बात C, सी बांतज D.
कीज्यइ-कहीइं A, कीजिइ B, करीजि C, पीयइ D, कीजि H J, कहीयइ L. जेहे-तेजे C, तिहां J, जेह K L.
विणासी-विनासि K. गाइ-गाई C, गाय D H, गाम L. गूंणि-गुणे C K, गुणी D, गुणि H, गूण L. ऊपरि-
ऊपरिं D, उपरि ता H, ऊपरि तिणि J, उपरि K. C transp as उपरि गुण. यंत्र-ते यंत्र L. मंडावी-
चढावी K, मंडाव्या L. लेई-ले A, लेइ H, ते L. नांपी-नापी L. जल-...J. मांहि-माहि H K L.
१४२ चउपई-जुरै B J, जुपई C D, जूपइ H, चउपही K, चोपई L. थयुं-थउं A, थिउ B, थयु H J,
थ्यु K, थयो L. प्रभात-प्रभाति H L. तब-चर L. तुरणी-तणी H, तरुणी J K. नारि-नारिं B. गई-गइ
H L. सरोवरी-सरोवर C H K L. पाणीहारि-पाणीहारिं B, पांणीहारि D J K. आगइ-आगि B C H J.
आछउं-आटूं B J, आछूं D, अचू H, आछउ K L. हूतूं-हुउं A, हूंनू B, हतुं C D H, हंतू J, इतऊ K,
हुंतो L. निरवर्ण-नीरवर्ण C, निवर्ण D H J, निवाणे K, निर्मल L. दीठउं-दीठूं B J, दीठुं D, दीठउ K L.
पाणी-पाणी K. लोहीवर्ण-लोहीवरण A, लोइयर्ण H.
१४३ गाइ-गाय D J L. तणां-तणा L. मस्तक जलि-मस्त जलि A, जल मस्तकि B, मस्तक जब C,
जल मस्तक H, मस्तक जल J K L. तरइ-तरई A, तरिइ B, तरि C H J, तिरइ K L. कांठइ-काडि D,
काठि C H J. कोइ न-नवि को C, के नवि D H J K. दांतण-दात्तण B H. करइ-करई A, करिइ B, करि
C H J. पाणी-पाणी D J K. मांहि-माहि A D H K L. दोप-देपि C. एवडउ-एवडु B C D J, एवइ H,
एवडो L. पाणीहारि-पाणीदारि D J K, ते पणिहार L. भरइ-भरि B C J, न H, नवि L. नवि-भरि H,
भरइ L. घडउ-पडु B C D H J.

पालि आवी जोइ लोक, हईइ आणइ अतिइ घण सोक ।
पाणी विश्व तणउ आधार, पाणी सबिहुं जीवावणहार ॥ १४४
जे हुइ मोटा राणा राइ, तेहे जल विण पिण न रहाइ ।
सांतल इसूं विमासी करी, तेडी पूछी अंतेउरी ॥ १४५
राणी भणइ विमासउं किस्यूं, अम्हे सवे जमहरि पइसिस्यूं ।
हींदू तणइ मानीइ गाइ, तेह तणउं लोही जल माहि ॥ १४६
जीवतव्यनी आस्था टली, ए पाणी नही पीजइ पली ।
राणी वात विमासी घणी, लिप्या लेप कान्हडदे भणी ॥ १४७
चाहूआंणनउं गिरुडं राज, रूडउं अम्हे भवाडिडं आज ।
राणी बोल इसउ ऊचरिउ, इम जाणेज्यो जमहर करिउ ॥ १४८
१४४ पालि-पालि B D J, पालइ K L. आवी-आवइ L. जोइ-जोई D K, जोवइ L. हईइ-हीइ A H,
हईडई D, हियइ K, हीयइ L. आणइ-आणि B, आंणी D, आणि H J, आंणइ K, आणी L. अतिइ घण-
एवडु B D H J, अति घण C, एवडउ K, एवडो L. C transp as अति घण आणइ. सोक-शोक B C D J L.
पाणी-पाणी A D H J K. विश्व-विस H K L. तणउ-तणु B C D H J. आधार-आधारि L. पाणी-
पांणी J K. सबिहुं-होइ B L, जीव C, हुइ D H, व्हीइ J, हुंई K. जीवावणहार-जीवाधार A, जीवाडनहारि L.
१४५ जे हुइ-जेहे B K, जे होइ C J L, जेह D. मोटा-मोटा छई D. राणा-रांणा A H K. राइ-
राय A B C D H J K. तेहे-तेणि C, तेह D, तेणे J, ते L. विण-विंण D. पिण-पिणु C, पिण D, पांणि L.
न-नयि L. रहाइ-रहाइं A, रहिवाइ B, रहिवाय C J. सांतल-सातस A L, सादलसीय C, सांतलि D,
सातलि H, सांतलसीह J, सातिल K. इसूं-इस्यूं B, ... C J, इसी D H K, इसउं L. विमासी-विमांठी B,
विमासन C D H K, विमासण J. तेडी-तेडे K.
१४६ राणी-राणी A D H J K. भणइ-भणि B C H J. विमासउ-विमासइ A, विसांसु B J, विमासु
C H, विमासुई D. किस्यूं em-कियूं A B, क्सुं C, कस्युं D, कसिउ H, किशूं J, किमुं K, किसउं L.
अम्हे सवे-अम्हे सवेडुं A, सवे अम्हो B, अम्हे सर्व C, अझ सवे J. जमहरि-जमहर D K L. पइसिस्यूं-
पइसस्यूं A D, पिससूं B, पिसमुं C, पयसगु H, पिसतिऊं J, पडिसितुं K, पडससिउं L. हींदू-हींदू B K, हिंदू
C, हींदूं D. तणइ-तणि B C H J, तणीइ L. मानीइ-मांणीइ D J, जे मानि H, मानिई K, मानीयइ L.
गाइ-गाय D L. तणउं em-तणा A, शर्ण B J, तणुं C D, तणू H, तणउ K L. माहि-मांहि B C J, माहिं L.
१४७ जीवतव्यनी-जीवितव्यनी B D, जीब्यतव्यनी J L. आस्था-आश्या A D, आशा B J. ए-एह B.
पाणी-पांणी C D H J K. नही-नहीं B D, न C, पीजि J, नवि K. पीजइ-पीजि B C, पीजई D, नहीं J.
पली-वली A C D H L. iii qr in J is. वात विमासी राणी तणी. राणी-राणी A D K, राणीए C.
विमासी-विमासि B. लिप्या-लप्या C H, नाप्या L. लेप-लेस C. कान्हडदे-कांन्हडदे A J K, काहडदे
B C D, कांहानडदे H.
१४८ चाहूआंणनउं em-चाहूयाणनूं A, चहुयाणनुं B, धहूआणानुं C, अहुआंननूं D, चहुआंणांतु H,
चहआणनूं J, चाहूआंणनउ K, चाहूआगनउ L. गिरुडं-गरुडं A, गरूं B, गिध्रुड H, निरूउं J, गिरूड K L.
रूडउं-रूंई B J, रई C, रुहुं D K, रूद्द H, रूटो L. अम्हे-अमे H, अग्रे J. भवाडिडं-भवाव्युं B, मवाडुं
C, भजाडुं D, भवाई J, भवउ K, भवाडउं L. राणी-राणी A H K, राणीए C, रांणीए D, रांणीई J.
बोल इसउ-इस बोल A, बोलि इशिउ B, वचन इसिउं C, इसुं बोल D, इशिउ बोल H, इतिउ बोल J,
इसउ बोल K, इसउं बोल L. ऊचरिउ-ऊचरीउ A, ऊपरिउ C, उघरू D, ऊचरइ H, उचरिउ J, उचराउ K,
उघरउं L. इम जाणेज्यो-इम जाणज्यो B, जाणूं अम्हे C, इन जाणेज्यो D, इम जानेयो H, ईम जागेजे J,
इम ज्योणेज्यो K, इम जानिजो जे L करिउ-करिउं A, करुं C, वरि H, कराउ K, कई L.

९४ कान्हडदे प्रबन्ध
कान्हडदेनी घरणी हती, तेह भणी लिषी वीनती ।
उमादे नई कमलादेवि, जइतलदे नई भावलदेवि ॥ १४९
इस्यूं कहिउं अम्ह वीतूं जेह, हवइ वीचस्यइ कालि तझ तेह ।
अम्हस्यूं प्रीति आणेज्यो घणी, आणइ जमारइ मोकलावणी ॥ १५०
इसूं कही नवि लाई वार, राणी सवि कस्या सिणगार ।
चंदनकाठ आणीउ घणउ, तिहां परिवार मिलिउ तेह तणउ ॥ १५१
साहस प्रभावि एतली आहि, राणी पइठी जमहर माहि ।
राम राम वाणी उच्चरइ, सजन लोक सवि आंसू पिरइ ॥ १५२
१४९. कान्हडदेनी-चांन्हडदेनी A J, कान्हडदेनि C, कांहानडदेनी H, कान्हडदेनइं L. घरणी-घरणि D,
घरणी H, घणी J. लिषी-लपी B D H J, सुं लिखी C. उमादे-उमादे B J, ऊंमादे D

द्वितीय खंड ९५
॥ दूहा ॥
जल विण को जीवइ नही, जल जीवन जग मांहि।
पदमनाभ पंडित भणइ, जल विण पिण न रहाइ ॥ १५३
॥ राग सिंधूडउ ॥
सात वरसनइ माजनइ, गोरीडां दल घण घाइ ।
गढपति गढरोहइ पडिउ, चउपतमल्ल चहूआण माहि ॥
• ॥ द्रूपद ॥ समीयाणे सुरताणी साहण आबीयां ए ॥ १५४
कुंयरि कोडाली चेटडी, वली मेलावड कवण वलामणि ।
भाईलि मेद देपाडीउ, सरोवरि करिउ विणास ।
एह पाणी नवि पीजीइ, असुरां हवि पूगी आस ॥
समीयाणे०॥ १५५
१५३ दूहा-श्लोक A,...B J. H omits vs 153. i qr in J is: जल बिना किम जीवीइ, जल-
पाणी L. विण-विणे L. जीवइ-जीवि B. नही-नहीं D. जीवन-जीवन C. जग मांहि-जग माहि A L, युग मांहि
K. पदमनाभ-पद्मनाभ B D, पदमनाभि K L. पंडित-पंडित D. भणइ-भणिइ B, भणई D, भणि J. जल-
जलि L. विण-विणु C. पिण-क्षिण A, पिणु C J. रहाइ-रहाई A, रहिवाइ B, रहिवाय C, रहावाय J.
१५४ C omits the entire song, i.e. vss 154-158. सिंधूडउ-सींधूउ B H, सिंधूउ D,
सींधूउ J, सिंधुड K, सिधूडर्ड L. वरसनइ-वरसनि B J, मासनि H. माजनइ-माजनि B, साजनइ D, माझनि
H, सातलि J. गोरीडां-गोरीडा B J, गोरीडी K, गोरडी L. दल-दळि A D J K. घण-...J L. घाइ-घाई A,
घाउ B J, धाय H, धंधाइ L. गढरोहइ-गढरोही B, गढरोहु J, गढरोहउ K, गढरोहो L. पडिउ-रहिउ रे B,
भञ्ज D, भडिउ H, फीड J, कस्यउ K, करयौ L. चउपतमल्ल-चउपमाल A, खुपटमल्ल B, सुपतमल D J,
चुपर्टिमल H, चउपतमल K, थउपतिमल L. चहूआण-चहूपाग A B, चहूआंण H, चहुआंना K. माहि-...
B D L, मांहि H J. द्रूपद-...B D H J L. समीयाणे-सइवाणे A, सेचाणे B, समीआंण D, सइवाणणे H,
सविआंणइ K. सुरताणी-सुरतांणी D H K, शूरिताणी L. साहण-साहण A, दल L. आबीयां-आबीया B J,
आवीआं D, आवट्यां H, आवियां K, आवीयो L. ए-...B, रे K, आकणी L.
१५५ कुंयरि-कुंयरि A, कूंयरि B J, नूअरी H, कुंभारि K, कुंअर L. कोडाली-चोटडी H, चेटाली J.
चेटडी-छूटडी B D H K, छूटडी J, छूटली L. मेलावड-तुलाउ B, मेलावु D H J, सेलावड L. कवण-
कमण D H K. वलामनि-दुला भणि B, वलामनि। समीआणे• आवली: D, वलामणि ॥ द्रूपद J.
भाईलि-भाइल B, भाइलि D K, भइलइ H, भोयल L. मेद-मेदे L. देपाडीउ-देपाडिउ D, देपाडियउ
K, दिपालियो ए L. सरोवरि-सइवरि B, सरोबरें D, सरोबर K, सरोवरा L. करिउ-कीउ A, कीउ J,
कश्चाउ K. विणास-वणास H. K omits 155 c. एह-ए B D H J L. पाणी-पाणि D J. नवि-नहीं B,
नही L. पीजीइ-पीतीई A, पीजियइ ए D, पीजउि H, पीजिणि J, पीज्यई L. असुरां-असुर B, अगूरे
D H J, असुरह L. हवि-हिव B D, इइ L. पूगी-पुगी D K. समीयाणे-सइवाणे• A, सेश B, रमी•
D,...H, सविआणे K, समीयाणि शूरितानी दल आवीया L.

९६ कान्हडदे प्रबन्ध
जल विण पिण किम जीवीइ, जे जल जीवन जग माहि।
जिणि दिनि जल नवि पामीइ, तिणि दिनि देहडी कुरुमाइ ॥
समीयाणे० ॥ १५६
पिंड प्राण हुई पाहुणा, दोइ दिवस पांच कंई सात ।
सांतल कहइ सुणि सुंदरी, हिव हुई ति सचराचरि बात ॥
समीयाणे० ॥ १५७
सांतल तणी अंतेउरी, नारिंगदे निरवाणि।
पावकि प्रेमादे चडी, सई दलि सुणीउ सुरताणि ॥
समीयाणे० ॥ १५८
॥ चउपई ॥
अवधि एतलइ पहुतउ काल, ग्यउ आकाशि धूम विकराल ।
सातल भणइ गुरज मोकलउ, पातिसाह कहसि हूं भलउ ॥ १५९
१५६ विण-विणिइ L. विण-सिण A L. विन्न-...D, नवि J. जीवीइ-जीवीई A, जीविई K, जीवीयइ L.
जे-...B H L, दै D J. जीवन-जिवन D. जग-जुग H, युग K. माहि-मांहि B H J L. जिणि-जिण A K,
जीणि B, जेणि H, जिणइ L. दिनि-दिनि D, दिन H E L. पामीइ-पांमीई A D, पांमीइ J, पांमई K,
पामीयइ L. तिणि-तीनइ A, तेणइ D, तिण H K. दिनि-दिनि रे A, दिनी D, दिन रे H L, दिन K. देहंडी-
देहटली K. कुरुमाइ-कुरमाइ B L, करमाइ D, करमाय H, फुरमाय J, कुमलाइ K. समीयाणे-सइवाणे
A, सेवाणे० B, समी० D,...H, सवियो K.
१५७ पिंड-पडि A, प्यंड H, पिड K, पिंडइ L. प्राण-प्रांण D H J K. हुई-हुई A D K, हि H, होई
J. प्राहुणा-परहुंना D, पाहुंना H, परहुणु J, परहुणा K. दोइ-दे A B J, दो D,...L. पांच-पंच L. कई-
कि B H J, कई D. सात-सांत D, साति L सांतल-सातल B L, सातिल K. कहइ-कहि B D H J. सुणि-
संणि D, सण H, सुणु J, सुणउ L. सुंदरी-सुंदरी A B, सूदरी H, सूंदरी दे J, इंदरी L. हिव-हवि
D H J,...L. हुई ति-हुईनी A, होइ B, हुइ ती D, हुइ ति H,...J, हुईली K, होशी L. सचराचरि-देसाउरि
D K, सूचराचरि H, देसाउरि होइ J, सघले L. समीयाणे-सइवाणे० A, सेमाणे B, समी० D,...H, सिवियं K.
१५८ सांतल तणी-सातलनी A, सै साटनी B, सातिल तणी K, सातल तणी L. अंतेउरी-अंतेउरी दे J.
नारिंगदे-रांणी भारिंगदे D, नारंगदे H, राणी नारिगदे J, रांणीनदे K. निरवाणि-निरवांण D, निरवाणि
H J K. पावकि-पूर्वाक B, पावकी D, पावक L. प्रेमादे-प्रेमादे J, प्रेमदा H. चडी-चडी रे B, चडि H, चढी
J, वढी L सई दलि-सइ दलि A, नि मुखि B, सि दलि H, दीसि दलि J, सइ दल L. सुणीउं-सुणी B D K,
सूणीउ H, . J, शुणी L सुरताणि-सुरताण H, सुरताण J, सुरताणि K, शुरिताणि L. समीयाणे-...A H,
सेवाणे B, समी० D, सविया० K.
१५९ चउपई-तुपै B J, चुपई C, चूपई D,.. H, चोपई L. अवधि-अविधि H, अवध L. एतलइ
पहुतउ-एतति पहुतु B, पुहती एतन्हि C, पुहुत एतु D, एतल पुहुतु H, पुहुत एतलि J, पहुतु एतलइ K,
एतलइ पुहती L. काल-बालि C K ग्यउ-गिउ B, गयु C, गई D L, गौ H, गै J, गयउ K. आकाशि धूम-
धूम आख C, आराति धूम H, आकास धूम J, आबाश धूम K, आकास धूम L. विकराल-विराल D,
बिमराल H. सातल भणइ-सातल भणि B C H J, सातली भ D, सानिल भणइ K. गुरज-गरज C, गुर्जी
D, गर्ज H मोकलउ-मोकल्ह B, मोरलु C D H J, मोकल्ये K, मोरलउ L. पातिसाह-पातसाह A B C D,
पातशाह J, पातिमाहि L. कहसि-सि B, कहिमि C D J, वहिस H, कहसी K, कहिस्यइ L. हूं-हूँ B C J,
हु H. भलउ-सभलउ A, भलु B C H J, भलूँ D.

द्वितीय खंड ५७
इम जाणे साचइ अहिनाणि, मइ नवि मारिउ निश्चइ जाणि।
पातिसाहि इम कहावी वात, सांतलनइ आपउं गूजरात ॥ १६०
जु अम्ह आवी सांतल मिलइ, भरण तणउ भय निश्चइ टलइ।
आपुं प्राण नवि मूकूं माण, लाजइ साप तणी चहूआण ॥ १६१
लोक उतारीया करी उपाय, राउत सवे पडाऊ थाइ!
पहिलं पूज्या सालिग्राम, हंईई धरिउं रामनं नाम ॥ १६२
करी सनान ऊगव्या वाल, कंठि घरी तुलसिनी माल।
राउत संवे एकमना भया, चाली कटक तोरकइ गया ॥ १६३
कटक मांहि तेजी पापरीया, हाथी आणि साम्हा धरीया।
आंब्यउ पातिसाह सई दलई, हिंदू तुरक वे टोले मिलई ॥ १६४
१६० इम-ईम D. जाणे-जाणे A D H K, जांणि J. साचइ-साचि B H J, साचुं C, सहूज L.
अहिनाणि-अहिनाण C, अहिनांणि H J K, सहिनाण L. मइ-मि C, मइं D, नि J, म L. नवि-निवि L.
मारिउ-मारिउं D, मारउड K L. निश्चइ जाणि-निधि जाणि A, निधि जांणि B D, निति जाणि C, निथउ
जाणइ H, निस्यइं जाणि J, निधइ जांणि K. पातिसाहि-पातसाहि A D, पातशाह B J, पातसाहिं; C,
सातसाह H, पातिसाइ K. इम-...C J L, ईम D. सांतलनइ-सान्तलनइ A, सांतलनि B C, सांतलनई D,
सातलनि H, सांतलनि J, सातिलनइ K, सातलदनइ L. आपउं-आपुं B J, आपुं C D K, आपू H, अरपु L.
गूजरात-गुजराति C L, गुजरात H, गुजरात K.
१६१ जु-जउ K, जइ L. अम्ह-अम्हनि A, अम्हा H, मुझ L. सांतल-सातल A H, सातिल K L.
मिलइ-मिलई A L, मिलिइ B, मलि C H. तणउ-तणु B C D H, ...J. भय-भय तु J. निश्चइ-निथई A,
निध B, निर्दि C D, निथय H, निस्यई J, तेहनइ L. टलइ-टलई A, टलिइ B, टलि C H. आपुं-आपूं
B D J, आपू H, आयु L. प्राण-थान B, प्राण D J. नवि-न B D H J K L. मूकूं-मूंर्क B J, मूंई D L,
मूकू H, मुंऊं K. माण-माण D J K. लाजइ-लाजि B H J, लाज L. साप-सापि B, साक J. चहूआण-
चहुयाण A B, वाहूण D, चहूअण H J, चाहूण I₁(ख), चहुआन K. C reads as 161 b: पातसाह
सणी कहाव्युं सार मिलियुं पाडे ऊचावी धार.
१६२ उतारीया-उतरिया B, उतारा C D J, उतारीआ H, उतरा K L. उपाय-ऊपाय C D, उपाइ
K, पगाउं L. पडाऊ थाइ-पडाऊ थाई A, पन्ना उअय C, पडाऊ थाय D, पटाउ थाय J, पटिया उधाइ K,
कथा सनान L. पहिलं-पहिलूं C, पहिली K, पहिलउ L. पूज्या-पूनी A, पूजा H. सालिग्राम-शालिग्राम
B K, सानिग्राम H J. हंईई-दीई A, हँयदि B, दरदं D, दैइ H, हीअदि J, हीई K, मुप L. धरिउं-
भर्यु D, धरिउ H, धरो K, उचरह L. रामनं-रामनूं B H, रामनुं C D, रामनं J, रामनउ K, तिहा
हरिनउ L. नाम-नांम B D J.
१६३ करी-करीय L. सनान-सनान A D H J, स्नान C. ऊगव्या-ऊगवीया B, ऊगवीआ C D J.
बाल-चालिठ L. कंठि-कंठ K L. घरी-टवी B, धरि D. तुलसिनी-दलसीनी D, तुल्सीधी K. एकमना-
इकमना L. घाली-चालि D, बली H. कटक-फूटकि B D H, चुपट J. तोरकइ-तूरकइ A, तुरकनि B,
दुरक माहि C, तोरके H K, घाए J, प्रह समइं L. गया-गयां L.
१६४ कटक-. .L. मांहि-माहि A D, माहिं B, माहे L. तेजी-तेजी ते L. पापरीया-पादशा B C D K,
पापरीथा H, पापरीया J. हाथी आणि-हाथी आणी A H J, तिहां हाथी C D. साम्हा-सांम्हा A, साहाना B H,
साम्हा जई C, जो साम्हा D, साहमा J, साह्मा K. धरीया-धरिया B J, धरया C D K, घरीआ H. आंब्यउ-
आविउ B D, आव्यु C J, अव्यु H, आव्यो L. पातिसाह-पादसाह A B C D H J, पतिसाहि L. सई-सह
13

५८ कान्हडदे प्रबन्ध
ऊछ्यां लोह न लाभइ पार, राउत भला करइ हथीयार ।
जिस्यूं युद्ध रावण नइ राम, जिसउं देव असुर संग्राम ॥ १६५
हींदू सवे एकमना भिडइ, पोसाता पायक रिण पडइ ।
त्रिणि पुहर दल सामहउ भिड्यउ, घणे घाए सांतल रिण पड्यउ ॥ १६६
साहस प्रभावि एतली आहि, राउत भिडी रह्या रिण माहि ।
सांतल तणउं रुधिर सुरताणि वांचउं बीरायतन वपाणि ॥ १६७
पदमनाभ पंडिति मति कही, बीजा पंड समापति हुई ॥ १६८
A H, सि B, सि J. दलह--दलिइं A B D, दलि C J. हींदू-हीदू A H J L, हिंदू C. तुरक--तरक C H.
भै--त्रि H J. रोले-मोटा A L, टोले D, टोलि H J, लोहे K. मिलइ--भिडई A L, मिलिइ B, मलि C,
मिलई D, मिलि H J.
१६५ ऊछ्यां-छटियां A, उडिया B, ऊछ्यु D, ऊष्याउ K, ऊछ्यो L. लाभइ--लाभि B C H J. पार--
पारि L. भला--भलां C, भेलां H. करइ--करि B C H J, करई D. हथीयार--हथीआर C H J, हथियार K,
हथियारि L. जिस्यूं-जिसूं A, जिमुं C H, जिस्युं D, यतियां J, जिसउ K, जिसडं L. युद्ध-युष A C D L, जूष H,
शुद्ध K. रावण नई--रामण नइ A L, रावण नि B C D H J, रावण नै K. राम--रांम A D H J K. जिसडं-
जिसु B, तिसुं C, जिम D J, जिसिडं H, तिसउ K. देव असुर--देवासुरि A, युध असुरां C, वासुदेव असुर D J,
देवासुर H, जिम वासुदेव I1(ख), असुर सातिल K, देव असुरा L. संग्राम-संग्रामि A, संग्राम D H.
१६६ हींदू-हींदू B D, हिंदु C. सवे--सवि D H J K, सवइ L. भिडइ-भडिइ B, भडि C, भडई D,
भडइ H, भिडि J, भिडई L. पोसाता--पोस्ता K, पातिसाहि L. रिण-रणि B C D, रण H. पडइ-पडई A,
पडिइ B, पदि C H, पुडई L. ii qr in J is: पायक सवि पोसाता पडि. L omits vs 166 b. त्रिणि-
त्रिण A, त्रणि C H. पुहर--पहुर A, पुहुर J, प्रहर K. सामहउ em-सांम्हां A, साहमु B D H, सांमु
C, सांहमूं J, सांम्हउ K. भिड्यउ--भिड्यां A, भिडिओ B, भडिउ C, भड्यु D, भडुउं H, भिडतं J.
घणे--घणि C, घणा J. घाए-धाइ B K, घाय D, योधशुं J. सांतल--सातिल K. रिण-रणि B C D, रण H,
...J. पड्यउ-पडिउ A B C J, पड्यु D, पडिडं H.
१६७ साहस--साहण H. प्रभावि-प्रभावि B D, प्रभावइ K, प्रभाविइ L. आहि--आंहि D. भिडी-भडी
B C D H J. रह्या--रहीया A, रहिया B H J. रिण--रण B C D H J. माहि--माहि B C D J L. सांतल--
सातल A, साति K. तणउं--तणु B, तर्मु C D, तणूं H J, तणउ K, राणउ L. रुधिर--रुधिर L. सुरताणि--
सुलतानि B, सुलतांणि C, सुरताणि D J, सूरतांगि H, सुरतांग K, सुरिताणि L. वांचउं--पढवी B, वांदिउं
C H J, वाधु D, बांधउ K, बंधउ L. बीरायतन--बीरातन A C, राउत तणू B, बीरायत H I1(ख), बीरायतनि
J, बीरायतन L. वपाणि--वपाण B, वाणि D, निखांणि H, विपाणि K. C interpolates the follow-
ing line after vs 167 : सती सइ च्यार पाचज हुई असुराणि तिहा जयतज भई.
१६८ पदमनाभ--पद्मनाभ B D, पद्मनाभि K L. पंडिति--पंडित B C H J K L, पंडिता D. मति--इम
C K. कही--कहइ K. बीजा--भीजो K L. पंड--खंड C J, पेंड K. समापति--समाप्ति A, समाफ्त L. हुई--
हुई D, यह हुइ H, हुई K.
Note--The colophons of the second khaṇḍa are :
इति द्वितीय पंड समाप्तं ॥ A; ...... B, इति श्री कान्हडदे द्वितीय खंड समाप्तः द्वितीयमज्ये अलावदीन पातसाहि
भाउर मलिक मोकल्या ते समीआणे गढरोहु करिड सांतलजी चहुंआन भडी भागु पातसाहि समीआणे गढ लीधु
बीजि पंडि १५८ गाथा ॥ C; इति कान्हडदे चतुर्थखंड द्वितिय खंड स्मातं ॥२॥ D; इति द्वीतीअ पंड समाप्तत ॥ H;
इति श्री द्वितीय पड समाप्तत ॥ J; इति द्विती पंड समाप्ततः K; इति राजा श्री कान्हउदे द्वितीय षंड समाप्तः ॥ L.

तृतीय खंड
॥ चउपाई ॥
त्रीजा खंड तणउ प्रारंभ, बोलइ पद्मनाभ कवि वंभ ।
समीयाणे चडीउ सुरताण, जिहां हूंतउ सांतल चहूआण ॥ १
लीधउ गढ आणीउ अभिमान, कान्हड भणी मोकल्या प्रधान ।
पातसाहि एहयूं कहावीउं, एक दुरग मइं प्राणइ लीउ ॥ २
कइ अम्ह आवी करइ सिलाम, कइ प्राणइ छंडाविसुं ठाम ।
ग्या प्रधान सिरि धरीय पसाउ, जई भेटिउ संभरिनउ राउ ॥ ३
१ चडपई-... A B C D H J L. त्रीजा-त्रीजउ L. पंड-खंड C, पंड K. तणउ-तणु B C H J, तणं
D. प्रारंभ-आरंभ D K, आरंभन L. बोलइ-बोलि B C H J. पद्मनाभ-पद्मनाभि A, पदमनाभ C H J,
पदमनाभि K. समीयाणे-सेवाणे B, समीआणे C, सनीयाणे D, समीअंणि H, समिआणे K. चडीउ-चडीउ C J,
चध्यउ K, चडिउ L. सुरताण-सुरतांन H, सुरतांग J K, शूरिताणि L. जिहां-जिहां D, याहां J, जिहा L.
हूंतउ em-हूंंत A, हुतु B, हुतु C D H, हूंंतु J, हुतउ K, हुंतो L. सांतल-सातुल A L, सातिल K.
चहूभाण-चहूवान A B, चहूभांग H J, चहुआण K, चहुआण L.
२ लीधउ-लीधु B C H J, लीपुं D. आणीउ em-आंणीउ A, आनि B, आणिउ C H, आंण्युं D, आंनिउ J,
आंन्यउ K, आण्यउ L. अभिमान-अभिमांन A C D H J K. कान्हड-कान्हडदे A, कन्ह B C L, काहांन
H J, कांह्द K. मोकल्या-मोकलिउ B, मोकल्यु D, पाठव्या H, मूक्यउ K. प्रधान-प्रधान D H, परधांन J K.
पातसाहि-पातसाह A B H, पातशाह J, पातिसाह K, पानिसाहि L. एहयूं-एहूं A, एहवुं B C H J,
एहवउ K L. कहावीउं-कहावीउ A, काहावीउं B, कहाविउं C D, सु कहाविउं H, कहावीकं J, कहा-
विसुं K, कहिउं L. एक दुरग-एक दुर्घ B D K L, ए गढ C, एक दुर्ग H, प्राणि दुर्ध J. मइं-मइ A L,
मिं B, मिअ C, मि H J. प्राणइ-प्राणि B, पराणि C, प्राणि D, प्राणि H, आ J, प्रांणइ K. लीउ-लीडे D H,
लियउ K, लीयो L.
३ कइ-कि B C J. अम्ह-अम्हि L. करइ-करे A B D H J, सरे C, करउ L. सिलाम-सलाम B C L,
सिलांम D J K, सलांम H. कइ- कि B C J. प्राणइ-त्राणि A B C, भ्राति D H J, प्रांणइ K. छंडाविसुं-
छंडाविउं A, छंडालुं B L, छंडाव्योस C, छंडाविउ H, छंडाविति J, छंडाविस K. ठाम-ठांम B J, ठामि L.
ग्या-गया B C D H J K L. प्रधान-प्रधान D H J K. सिरि-मनि B, शिरि C, सरि D H, दार J, सिर K,
शिर L. धरीय-धरी B J K L, घरीउ C D, घरीआ H. पसाउ-पसाय C H, फरमांन J. जई-जइ H K.
भेटिउ-भेटिउं H, भेड्यउ K. संभरिनउ-सांभरिनउ A, संभरितु B, संभरिनु C, सींभरतुं D, संभर H, सोना-
गिरि J, संभरिनउ K. राउ-राय B C, न्नाउ H, छाहान J. iv qr in L is: कान्हडदे राउ दीधउ मान.

१०० कान्हडदे प्रबन्ध
आव्या सुरताणी परधान, सभा सहित राइ दीधूं मान।
तब प्रधान पूछ्या चहूआण, किस्यूं वचन कहाव्यूं सुरताण ॥ ४
इस्यूं प्रधान कहइ तिणि समइ, सुरताणी दल कुण आंगमइ।
जास तणउ भूतलि भडवांय, जिणि वसि कीधा राणा राय ॥ ५
॥ दूहा ॥
पद्मनाभ पंडित भणइ, जिह तूठउ जगदीस।
तास तंडोवडि हुई किसी, अंगि न आणउ रीस ॥ ६
॥ चउपई ॥
जास तणइ तेजी लंप आठ, जास तणइ घरि गयवर थाट।
जास तणइ नवनिधि भंडारि, जेह भिंडतां नवि आंवई हारि ॥ ७
४ सुरवाणी-सुरताणी D J, सुरतांणी H. परधान-प्रधान A D H, प्रघानु O, परधांन J K. सभा-
सभां H, सुभा K. सहित-माहि. A, निंद्रे D, सथ H. राइ-राई B C, राय D J K. दीधूं-दीउं A, दीधु C D,
दीनु H, दीधा K. मान-मांन A D H J. 4a in L is: शुभा सहित राड बीधीउ मान पूछया राउत घाली
सान. प्रधान-प्रधानी B, प्रधांन D H J K. पूछ्या-पूछइ A, पुछिया B, पूछि J. चहूआण-चहूयाण A B,
चहू आणि C J, चहुआण D H, चहुआंग K. किस्यूं वचन-कियूं वचन A, वचन किस्यू B, किसिउं वचन C,
सिस्युं वचन D, कसि H, किस्यूं वचन J, किम्ये बचनं K, किसउं वचन L. कहाव्यूं-यहाविउं A H L, कहायुं B,
वाहाविउं C, बहाव्यूं D, बोल्या J, कहाव्यउ K. सुरताण-शुरताण A, सुरतांणि C, सुरतांणि D, कहु सुरतांग
H, सुरिताण K, शूरिताण L.
५ इस्यूं-इसूं A, अमुं C, दस्युं D, इसुउ H, वलतू J, इसुं K. प्रधान-प्रधांन D H J K. कहइ-वहइ A,
कहि B C D H J, कथ्यउ K. तिणि-तीणइ A, तेणि B C D. समइ-समई A, समिइ B, सनि C H J.
सुरताणी-मुलताणी A, सुरतांणी C D K, सूरतोणी H, सुलतोणी J. दल कुण-कुन दल A, दल वुंन B D.
आंगमइ-आगमई A, अगिमि B, आगमि C, अंगमंई D, ओगमि H J. 5a in L reads: इमिस बर्चन
षइइ प्रधान शूरिताणि दल योजा पान. जास-जस C, जाणु L. तणउ-तणु B C H, तणे D, तणि J.
भूतलि-भूतलें D. भडवांय-भडवाड D H, भडिवाउ K L. जिणि-जिंण A, जीणि B, जेणि C D. वसि-
सेन C, आण J, वशि L. कीधा-फराव्या C, मनाव्या J. राणा राय-राय C J, रांणां राउ D, रांणो राय H,
राणा राड K O interpolates the following verse after vs 5:
जेहनी आन मानि देविंद जेह घलि धूजइ ताराचंद्र । रायरांणा सवि सेवा करि मेघार्टबर छत्रज धरि ॥
६ C D J omit vs 6. दूहा- ...H. पद्मनाभ-पदमनाभ H, पदमनाभि K, पद्मनाभि L. भणइ-पढइ
A, भणिइ B, भणि H. जिह-जिहि A, जेह B H. तूठउ-वहु B, रुठउ K. तास-ताणु L. तंडोवडि-तटोवड
L. हुई-फो H, हुई K. किसी-भिही H, रिसु K. आणउ-आणु B H.
७ चउपई-दिव चउपई A, चुरै B, ...C D H J, चौपई L. जास-तास A B L, जाणुं D. तणइ-तणि
B C H J, तगई L. छप आठ-आठ लाप D, सक्ष आठ H L. तणइ-तणि B C H J, तणिइ D, तणई L.
घरि-...C D H J K L. गयवर-गयमर B H, गर्ववरला C J, गीमरनु D, गइवर घरि K, गइवरि घरिं L.
थाट-ठाठ B C D H J, घाटि L. जास-जासु D K, जाणु L. तणइ-तणि B C H J, तणिइ L. नव-निष
A, निधि-मधि D H. भंडारि-भेदार A B C D H J, भंडर K, भडार L. जेह-जै C H, ...J. भिंडतां-
भडतां B C, भर्डतां D H, भडतां जेह J, भिडंतो L. नवि आंवइ-नावइ बलि A, नवि आंवि B C, नावइ D K,
भापि H, न आवि J. हारि-हरि K, हार L.
C interpolates the following additional verse after 7:
लेहनि द्रम्पतणी नही मणा कटक कोप संप्रामि पणा । हाथी अश्व ऊंट नही पार अश्वपति रायराणां रापार ॥

: तृतीय खंड. १०१
। तेह सरिसु हठ नवि मांडीइ, कीजइ मेल वेढि छांडीइ ।
९४ ।। एहवूं वचन कहिउं सुरताणि, मइं समीयाणउ लीधउ प्राणि ॥ ८
। तीणिइ परि सोनिगिरि ल्योस, हिव मन भणिसि माहुरु दोस ।
९५ बोलइ राउ, सुणउ प्रधान, थोडइ वलि मोटउं अभिमान ॥ ९
। सांतलि सुरताणी दल दलिउं, सात वरस समीयाणे रलिउं ।
९६ ।। पातसाहनइ एवडी आहि, पल वावरिउं सहस पल माहि ॥ १०
। सरवरि जल पीधउ पोपटइ, जोच मान केतलउं घटइ ।
९७ ॥ कान्ह बोल मुपि बोलइ इस्यूं, समीयाणइ पुरपारथ कियूं ॥ ११
८ तेह-विह A, ते B D. सरिसु-सरिसू D, सरि H, सरीसु J, सरिसउ K. हठ-वेडि J, नवि L. नवि-
हठि L. मांडीइ-मांडीइ C D, मंडीइ H, माटीइ K, मांगीइ L. कीजइ-दीजि B C H J. मेल-मेलि L.
वेढि-हठ A, हठि L. छांडीइ-छंडीइ C D, छडीइ H, छाडियइ K, छंडीयह L. एहवूं-एह-A, एहवुं B C, H,
एहवु D, एहा K, इविउ L. वचन-वच D. कहिउं-कह्युं B, कहुं D, कहिउं H, कह्या K, बहिउ L. सुरताणि-
सुरतांगि C D J, सुरताणि H, सुरतंणि K, सुरिताणि L. मइं-मइ A H K, ...B C, मि J. समीयाणउ-सैषाणा
गढ B, समीआणु C, समीयाणु D, संइवाणा H, समीयाणू J. लीधउ-लीधा B H, लीधु C, लीधुं. D, लीधूं J,
लीधो K. प्राणि-सपराणि C, प्राणि D J K, पराणि H. iv qr in L is: एक गढ लीधउ सवलइ प्राग. ५ त
९ तीणिइ em-तीणीई A, तीण B, तेणी C H J, तेणि D, तीणइ K, तिणि L. परि-परि B, परिहूँ L.
सोनिगिरि-सोनगिह B J, सोनगिरि C D, सोनगिर H, सोनिगर K, सोनगरि L. ल्योस-लैसोग A, हूं लौंसि B,
लैस D K, लोस I1 (ख), लैसि J, लैसु L. हिव-हवि C H, हिवइ D K. मन-मानिमं A, मं B C,
मनमे D, ईम J, मत K, मनै L. भणिसि-भणिमु A, भणणि B D J, भणेसि C K, भणिमुं H, बहिरा L.
माहुरु-को अम्ह A, अझारु B, तमाहरु H, माहरो K, अम्हारो L. दोस-दोसि J. बोलइ-बोल्यु B J,
बोलिउ C D, बोलि H, बोलु K, वोल्या L. राउ-राय B D J. सुणउ-सुणे B C, सपुं D, सणु H,
सुणि हो J, सुणइ K, कहिइ L. प्रधान-परधान B, परधांन D H J K, परिधान L थोडइ-थोडइ A, थोडि
B H, थोडुं C D, थोडूं J, बोलइ L. वलि-दलि A, दल D C J, बोलि H. मोटउं-मोटोूं B, मोठुं C J, मोहु
H, मोटउ K, मोटइ L. अभिमान-अभिमान A D H J K.
C interpolates following two vss after 9:
अखपति राई बोलिउं मुं बुल समीभाणे लीधे मुं वुल । सु आवसि इहा दल मिली तु आवर्जन करसुं वली ॥
थोलि बीजी वार प्रधान कान्हडदे गुंडु अभिमान । सातलवीहिं करी घण मारि भेटि सातलनि हुइ हारि ॥
१० सांतलि-सातलि A C, सातले D, सातल H, सातिल K, सातल L. सुरताणी-सुरत्पणी C J, सुरताणी
H, सुलदाणी K, शुरितानी L. दलिउं-दामउं A, दलिउ B C D H L, दल्यउ K. वरस-मास H. समीयाणे-
सिवाणे A, सेवाणे B, समीआणे C, समीयाणे D, समीभांनि H, सर्माभाने K. रलिउं-डीउं A, रलिउ B C D,
अलिउ H, रल्यउ K, रुलिउ L. पातसाहनइ-पातसाहनी B, पातमाहनी C, पातसाहनई D, पातशाहनि H J,
पातिसहनइ K, पानिसादनी L. एवडी-एहवी H. वावरिउं-दावरुं D, वावरग्ड K, वावरिउ L. सहस-सहिसं
K. पल-पुल A. माहि-मांहि B, मांहि D J L.
११ सरवरि-सरोपरि B H K, सरोवर C J L. पीधउं-पीधूं B J, पीधू C, पीधु H, पीधुं K, पीधउ L.
पोपटइ-पोपर्टि B C J, जोड-जोडे A C, जूउ B, हु ते J, जो K, जोवड L. मान-मान A C H, सरोवर J,
अनुमान K. केतलउं-केनइ B, बहु केतूं C, करइ फेनूं D, केतलु H, फेतुं J, केतुलुं K, ते केनलउ L. घटइ-
घंटिइ B, घटि C H J. फाण्ड-फन्द A, कान्हददे B L, काहन D, कांहांन H. बोल-...B, बोलि H. मुपि-
मुषि B, मुष L. बोलइ-बोलि B C H J. इस्यूं-इ्यूं A, इस्सिउ C, इत्तिउ D H L, इशु J, इमूं K, समीयाणइ-
सिवाणे A, सेवानि B, समीआंणे C, समीयाणे D, समीभांनि H, भनीयाणि J, समणीयाने L. पुरपारथ-पुरपारय
B C J, परपारथ H. कियूं-कियूं A, कडिउं C, रिनिउं D, घडिड H, रियु J, किमुं K, रियु L.

१०२ कान्हडदे प्रबन्ध
जउ आवसइ पातसाह वली, तउ आवर्जन करिसूं भली ।
जउ गढि नावइ करीय पराण, तु सूयर भक्ष करइ सुरताण ॥ १२
कान्हडदे बोलिउ हठि चडी, वल्या प्रधान न लाई घडी ।
तव प्रधान अवगुणणा हुई, पातसाह जुहारिउ जई ॥ १३
आगलि रही करि अरदास, चाहूआण राउ लीलविलास ।
जउ सायर वडवानल समइ, तउ कान्हड तुरकांनइ नमइ ॥ १४
कान्हडदेवि कही परि घणी, किसी वात समीयाणा तणी ।
केहउ गर्व तुम्ह मनि धरउ, सात वरसि लीधउ डूंगरउ ॥ १५
१२ जउ-जु B D H J, जो L. आवसइ-आवसि B, आवसिइ D, आवासि H, आवि J, आवस्यइ K,
आवइ L. पातसाह-पातशाह J, पातिसाइ K, पातिसाहि L. तउ-तु B D H J. आवर्जन-आवजेन A D,
आवरजन B H K. करिसूं-करस्यूं B, करसिउं D H, करशूं J, करिस्युं K, करिसउं L. भली-मिली J, वली K L.
C reads as 12 a: एहना गुण हुं तु मुखि भणे आहां आवि तु मत्रीपणे. जउ-तु B C H J, जइ L.
गढि-... D, गढ K. नावइ-न आवि B, नावि C J, आवि H. करीय-करी B C D J K L. पराण-पराण
D J K. तु-... K L. सूयर-सुयर D, सहर H, सूअर K, सूवर L. भक्ष करइ-पाइ A, भक्ष करि B, भक्ष करि
C H J, भव्य करि D. सुरताण-सुरतांण C J, सुरतांण H, सुरितांन K, सुरिताणि L.
१३ कान्हडदे-कान्हटदे A J, राहनडदे D, कांहानडदे H. बोलिउ-बोलइ A, बोलिउं D, बोल्युं H,
बोल्यउ K, बोल्यो L. हठि-हठ A C K, हठे B. B transposes as हठे बोलिउ. चडी-चडी L. प्रधान-
प्रधांन D H J K. न-नवि D, लागी J. लाई-लाइ A, लागी C D H K, नावि J. तव-तु B H, तउ L.
प्रधान-प्रधांन H J K, प्रधाने L. अवगुणणा-अवगणना A H, अवगुणता D, अठगुणी K, अवगुण L. हुई-
हीइ A, होइ B J, हुई D, सही K, नही L. पातसाह-पातशाह J, पातिसाहनइ K, पातिसाह L. जुहारिउ-
जुहारी A, जुदारि B, जुहाखा J, बातज K. जई-जीइ A, जोइ B, जइ H, कही K, जइ L.
१४ आगलि-आगल L. रही-जई A. करि-करी A D H K, करइ L. अरदास-अरदासि A K. चाहूआण-
वाहूयाण A, चहूयाण B D, चहूआंण C J K, चहूआंणां H, चाहुआण L. राउ-रा B, राय C D J K. लील-
विलास-डीलाविलास A, लीलविलाश C, लीलवीलास K. iii qr in J is: जु सूऱ्य उगे पश्चिमि. जउ-
जइ A K, जु B C H, जू D, जो L. वडवानल-वडवांनल A. समइ-समिइ B, समि C D. तउ-तोई A,
दुहि B, तु C D J, तुए H. कान्हड-दान्हट A C, काहान B, कांहान H, कान्ह K, कान्हडई L. तुरकांनइ
नमइ-तुरकां न नमइ A, न तुरकह भमिइ B, तुरकनि नमि C, तुरकनइं नमै D, तरफ़कू नमइ H, तुरकनि
ममि J, तुरकानइ नमइ L. C interpolates the following two verses after 14:
सूर्यकांत जु हुइ सोम मेह महीधर छंडि ठाम । जु विह्वानर तातउ थाइ तु कान्हडजी लागि पाय ॥
पातसाही ताहरी परिमांण जु कान्हडजी मानि थाण । कान्हडीना गुण केता भणूं हवि आणीसि बल तुम्ह सणूं ॥
१५ कान्हडदेवि-कान्हडदेवि A, कयी कान्हडदे B, कान्हडदेई C, काहनडदे D, कांहान तणी J,
कांहानडदेवि H, कान्हडदे L. कही परि-परि कही B, कहीइ परि D, परि कहीइ J. किसी-कही H.
समीयाणा-सेवाणा B, समीआणा C H J, समीआंणा K. केहउ-केहु A B C, कीहुं D, तेह H, बहु J, किसउ
L. गर्व-गरव H J. तुम्ह-तह्म B H, तहमे D, तिसितउ J. मनि-म म H. धरउ-घइ B C D J, घरउ L.
सात-शता B, साते D. वरसि-वरस B, वरसे C D J K L, माहसे H. लीधउ-लीधु A B C H J, लीधू D,
लीधो L. डूंगरउ-डूंगह B C J, डुंगर D, डूंगह H, डूंगरउ K, डूगरो L.

तृतीय खंड १०३
सांतलसीह हुंतउ झूझार, तिणइ कटक करिउ सिंघार ।
कान्हडदेनव किसउ वपाण, हठि चडीउ हाकइ सुरताण ॥ १६
हूं चालवूं बुद्धि आपणी, जालोरउ गढ नापूं पणी ।
सूर ऊगंतइ दीवउ जिसउ, साम्हा गुरड भुयंगम किसउ ॥ १७
साम्हा सीह किसी गजमाल, झंपइ दव जिम वर्षाकाल ।
सेन तणी परि घालूं दोट, मारी प्राणि पालटूं कोट ॥ १८
साव दलइ चालिउ सुरताण, बार सहस वाज्यां नीसाण ।
चाल्यां कटक दुदामां करी, पेह तणी दीसइ डामरी ॥ १९
१६ सांतलसीह-सातळसीह A C L, सातलसी J, सातिलसीह K. हुंतउ-हुंतउ A, हतु B C D J, हुतु H,
इतउ K, हुतो L. झूझार-अति झुझार J, झूझारि L. तिणइ-तीणइ A, तिणिइं B, तेणि C, तिणिइ D, तिणि H J,
तिण L. कटक-कटकि A. करिउ-कीउ A B, कीधउ D L, कराउ K. सिंघार-सिंघार A B C, संघार H,
संधार J, संधार K L. कान्हडदेनव-कांन्हइदेनेइ A, कान्हउदेतुं B, कांहडदेनु C, काहनडदेनु D, कंहांनबदेनु
H, कांहडदेनु J, कांदडदेनउ K. किसउ-तिसूं A B, कई C, किसु D K, कसउ H, किसु J. वपाण-वपांण
C D J K, वखाण L. हठि-हठइ D, हठ H K. चडीउ-चडिउ B J, चडिउ C, पढी D, चडियउ K, चडियो
L. हाकइ-छिइ किमु B, हाकि C H J. सुरताण-सुरतांण C D J K, सुरतांग H, शुरतांण L.
१७ हूं-हं A D, ह H, ह K L. चालवूं em-चालाविस A, चालू B D, चाल्युं C H, चलायूं J, चालवु K,
चालवंड L. बुद्धि-बुधि D H K L. आपणी-आंपणी D. जालोरउ-जालेइर B, जालहुर C D, गढ जाल्हुरउ
H, जालहुर J, गढ जालउर K, जालोरो L. गढ-...C H K. नापूं-नापिस A, नांपूं B, नापुं C D L, नांपु H,
नांपुं K. पणी-पिणी K. ऊगंतइ-ऊगमइ B, उगवे C J, ऊगामतइ D, ऊगमति H, ऊगतइ L. दीवउ-दीवु
A B H J, दाठउं K, दीउउ L. जिसउ-किमु B, कसिउ C, इसिउ D, जासिउ H, जिसिउ J, किसउ L.
B omits iv qr. साम्हा-सांम्हा A, साहम C D J, साहामा H, सांम्हउ K, साही L. गुरड-गरड C,
गुरुड D H J. भुयंगम-भूअंगम H, भोयंगम J. किसउ-तिसउ C, विसिउ D, तसिउ H, जिसिउ J.
१८ साम्हा-सांम्हा A, साहामा B, साहमा C D, साहा H, साईमा J, सीह L. सीह-आगिइ L. किसी-
असी L, कसी H. झंपइ-झंपिउ A, झापि B, झंपि C H J, झपइ K. दव-दिवस L. जिम-यम C H, शनि J.
वर्षाकाल-वर्षाकालि D, वरषाकाल H K. सेन-सेत A, शेन H, सीह J, सेय K. परि-परि C. घालूं-घाहुं
B C, घालु D L, वालू H, चालुं K. दोट-टोट B J, मोट C. मारी-मारि D. प्राणि-प्रांणि C J, पांणि D,
प्राण K, पाण L. पालटूं-पालडूं A L, पालटउं B, पँडाउं C K, पँडापु D, पालढूं H, पँडावूं J. कोट-छोटि L.
१९ दलइ-दलि B, दलि C D H, दलिउ J. चालिउ-चालु A, चालुउ H,...J, चाल्यो K. सुरताण-
सुरतान B, सुरतांण C D J, सुरताँण H, सुरितांण K, शुरितांण L. बार-साठि K. वाज्यां-वागां B H J,
पागा C, वाजइ D, बाज्या L. नीसाण-नीसांन D H J, भीसांण K. चाल्यां-चाल्या C D L. कटक-
गटक A. दुदामां-दमांमां B J, दमामा C K, ददामा D, ददामां H, हुमामा L. पेह-छेह C. दीसइ-छपी
B D J K, चांपी C, रीसि H. डामरी-दामरी A C H J K.

१०४ कान्हडदे प्रबन्ध
गमे गमे घण धाडां धाइ, नाठा लोक दहोदिसि जाइ।
चालइ एक पाधरइ फेरि, कटक पहुतां बाहडमेरि॥ २०
जाण्यउं राउ घणउ अम्हे नडीउ, मारू देस घणु ऊजडिउ।
जई त्रागालउ आंविउ हेरि, पड्यउ हाथ तब बाहडमेरि ॥ २१
पातसाहि दीधउं फुरमाण, लूसी नगर दीउं मेल्हाण।
ब्राह्मण सहिस पंचतालीसि, पृथिवी देव अवंतरीया जैस ॥ २२
भणवा तणउ न आणइ पेद; अंग सहित छइ च्यारइ वेद।
ब्राह्मण तणां भलां आचरण, जिहां वरतइ आठइ व्याकरण ॥ २३
२० गमे गमे-गमे २ B D L. घण-भंद B C D H J L. धाडां-धांडा C K L. धाइ-जाइ A, धाय
C H J. नाठा-नाठा B, नाठां J, न्हाठा L. दहोदिसि-दहोदसि C, दुह दसि D, दह दसि H, दहु दिसि J,
दह दिशि L. जाइ-जाय C J. चालइ-चालिइ B, चाल्यां C H, चालि J, चाल K, चालूए L. एक-कटक H,
इक K. पाधरइ फेरि-पाधरा फेर A B, पाचरि फेरि C, पाधरा फेरि H J, पाधारइ फेर K. कटक-बेगि H.
पहुतां-पुहतां A, पहुता B L, पुहता C, पहुतं D, पुहता H, पहुतां J, पहुता K. बाहडमेरि-बाहरमेरि A,
बाहडमेर B D K, वाहडरमेरि H, बापानेरि J.
२१ B L omit vs 21. In K vs 22 precedes 21. जाण्यउं-जांणउ A, जांणु C, जाणइ D,
जाणिउं H, जाण्यूं J, जाप्यउं K. राउ-राय D H J K. घणउ अम्हे-घणउ अम्ह A, अम्हे घणु C, अम्हे
घण D, घणू अह्मा H, अम्हे घणु J, घणउं अम्हे K. नडीउ-नडिउ C D H, नड्यु J, नज्यउ K. मारू-मारु
C H. देस-देश C J. घणु-घणं C D, घणू H, घणुं J, घणउ K. ऊजडिउ-उजडिउ D, ऊजडिउं H, ऊजड्यउ
K. K interpolates मारु देस घणउं अम्हे नज्यउ between qrs i and ii. जई-जे D, जईं H K,
जै J. त्रागालउ-त्रागालु C H, गालुं D, त्रिगाल J, त्रिगालउ K. आंविउ-आंव्यु A H, आव्यउ K. हेरि-
आहेर D. पड्यउ-पडीव A, पडिउ C H, पाडिउ D, पड्यु J. बाहडमेरि-बाहरमेर D K.
२२ पातसाहि-पातसाह B D H K, पातसाहनूं J, पातिसाहि L. दीधउं-दीधूं B, दीधुं C D H, हृयूँ J,
दीधु K, दीधउ L. फुरमाण-फुरमान D K, फरमांण H J, फुरिमाण L. लूसी-लसीयां A, लूंड्या D, छह्यो J.
नगर-नगरी D. दीउं-दीउ C, दीऊं J, देयुं K, दिउ L. मेल्हाण-मेहलाण B, मेल्हाण C J, मल्हांण
D, मेहलान H. ब्राह्मण-ब्राह्मण A B K, ब्राह्माण C, बाह्मण D, महास्थान J, ब्राह्मन L. सहिस-सहस
A C D H, ... J, सहस से L. पंचतालीसि-पंचतालीश तेय B, पंचतालीश थई C D, पचिंताळीस H,
पंचतालीति थई J, पयतालीस L. पृथिवी-पृथ्वी A, प्रथवी D H K, प्रथीवी J, प्रथम L. देव-वेद A,
देवि C. अवंतरीया-अवतरिया B H J, अवतरा C D K. जैस-जेह B, जई C D J, जगीस H, ईस K L.
२३ भणवा-भणईवा D, भणइ K. तणउ-तगा B, तणु C D H J, यात K, तणो L. न-नई K.
आणइ-आवि B, आणि C H J, आयइ D, आयउ K. पेद-छेद J, द्वेप L. अंग-अर्थ C, अंगे D. सहित-
सहीस D, सहत H. छइ-ठि B, मुथि C, भूपें D, नि J, मूप K. च्यारइ-च्यारि B H J, चेद-थौदि L.
ब्राह्मण-ब्रह्मणां A, ब्राह्मण C J, ब्राह्मण D K, विप्र H, ब्राम्हण L. तणां-... A, तणि B, तणा C D H L.
भलां-चाडि B, भला C D L, वाह H. आचरण-आचारि B, आचर्ण C, आवर्ण D. वरतइ आठइ-आठि
वरति C, वर्तइ षेठा D, परति आठि H J. व्याकरण-व्याकरण C D H. iv qr in B is: शाख भणिजे
छि सतारि, iv qr in L is. ते मुष भला सगूत्त व्याकरण.

भिन्नमालनूं किस्यूं वपाण, विद्या चउद अढार पुराण ।
आयुर्वेद भरह संगीत, ज्योतिप पिंगल विपय विनीत ॥ २४
वाजी नाटक विद्या घणी, ब्रह्मपुरी चूहूआणा तणी ।
श्रीमालीनां गिरुआं गोत्र, घरि घरि अवसथ अग्निहोत्र ॥ २५
स्मृतिविचारना जाणइ मर्म, नितु नितु आचरीइ षट्कर्म ।
इंद्रादिक देवनउ विभाग, भिन्नमालि नितु कीजइ ज्याग ॥ २६
भेट्यां पातिक जाइ नासि, धोती ऊगाइ आगासि ।
साजां त्रंवालू छइ हाथि, सष्य भणंता जाइ साथि ॥ २७
२४ भिन्नमालनूं em-भीनमालनूं A J, भीनमालनुं B C, भीन्नमालनुं D, भीनमालनु H, भिन्नमालनु K,
भिन्नमांलनउ L. किस्यूं-कहूं A, कस्यूं B, कसिउ C, किसुं D K, कसिउ H, किसूं J, कहं L. वपाण-वपांण
C D J, वीपाण H, वपाणि L. विद्या-वद्या H. चउद-चौद B C D J, चैद H, चवद K, चउंद L. अढार-
तणूं J. पुराण-पुरांण C D H K, निधांन J. पुराणि L. आयुर्वेद-आयुवेद नइ D, आयुर्वेद H, आयुवेद L.
ज्योतिप-द्योतिष B, योतिक C, यातकि D, योतिष H J, जोतिक L. पिंगल-व्यंगल H, वैयक J. विपय-विपि
B, भरह D, विप्र K, नइ L. विनीत-वनीत H, राजनीति L.
२५ वाजी-विजया A, वीजी B L, वीजा C, पांत्री H, वाजी J. नाटक-नाटिक C D H J. विद्या-वृंदा
B, वीद्या D, वद्य H. ब्रह्मपुरी-वंम्हपुरी A, ब्रम्हपुरी B, मद्यपुरी C, मेद्मपुरी D, ब्रमपुरी H, ब्राह्मणपुरी K,
चहूआणा-चहूयाणा A, चहूह्मान B, चहूआंगह C, चहूओगह D, चहूआणा H, चहूआगह J, चहुआंणां K,
चहुवाणा L. श्रीमालीनां-श्रोमालीना C D. गिरुआं-गरूआ A, गिएया B, गिरूया C, गिरूआ D, गिरुआ
J K, गरुवा L. घरि घरि-घरि २ A C D J K L. अवसथ-अवशक A, आवसत B, अनस्य हुइ C, अलेषयि
D, आवस्योनइ H, आवशिक J, आवश्यक K, उछवनइ L अग्निहोत्र-अग्निकहोत्र A, अगनहोत्र H, अम्रहोत्र L.
२६ स्मृति-स्मृत D, रमृत्य H, स्मृत K, स्मृति L. विचारना-विचारनूं A, विचारनु B D H J, विचार-
नउ K, विचारि L. जाणइ-जाणि B C, जाणइ D K, आणिइ H, जाणि J, जाणीयइ L. नितु नितु-नितु २ A
B D J, नित्य २ C, नित नित H, नित २ K L. आचरीइ-आदरीउ B, आयरि C, आचरीई D, आचरियइ K,
आचरिय L. षट्कर्म-पट कर्म C J, षट कर्म्म D K, षट् वर्म L. इंद्रादिक-दद्रादिक H, येंद्रादिक L. देवनउ-
देवनु B D H J, नु प्रथम C. विभाग-भाग J. भिन्नमालि-भीनमालि A, भिन्नमाल B K, मीनमालि C,
भींन्नमाल D, भिनमाल H, मीनमाल J, भीन्नमाल L. नितु-नित A H K L, निल C. कीजइ-कीजि B C H J.
ज्याग-याग B C H J L.
२७ भेट्यां-भेटीया A, मोटो B, मेटि C, भेटें D, नेटियां H, भेट्या J L. पातिक-पातक A, पातिग D.
जाइ-जाई K. नासि-नाश B J, नारि L. धोती ऊगाइ-धीती ऊगाइ A, ऊगाइ भोतीया B, धोती ऊप्रति ते
C, धोतिकं ऊगाइ D, ऊगाइ धोती H L, भोवती ऊगाई K. आगासि-आघाशे B, आकाशि C K, आकासि D,
आगाति H, आवाश J, आगम L. साजां-साझा A, गाहि B, माज्या C, म्भाज्या D, याज्यां H, माज्यां J,
माजा L. त्रंवालू-त्रावाझ्या B, त्रापू C, तंवाल K. छइ- . B, छि पनि C, सउ D, छि H, जि J. सष्य-
शिष्य B C, गष्य D J L, सइ्या K. भणंता-भगंतो J. जाइ-जाइ A, भांवि B C, जाई K, आयइ L.
14

१०६ कान्हडदे प्रबन्ध
सहस अठ्यासी आगइ सरखा, जाणे वली तेहजि अवतरया ।
लिपमी तणउं इसूं वरदान, एह घरि फूटइ नही निधान ॥ २८
भिन्नमालि श्रीमाली वसइ, पद्मनाभ पुहविइ वर्णवइ ।
भांपरियइ ते करिउं वपाण, हियइ घात धरइ सुरताण ॥ २९
गोरी मलिक दीउं फुरमाण, रूडउ भायलु आगेवाण ।
साम्ही रातिइ आगलि थयउ, भिन्नमालि आव्यउ घूंचीउ ॥ ३०
फेरिउ वीर पाडीउ त्रास, विप्र विछेदि करव्यो नास ।
कीजइ होम दोहीइ गाइ, तउ नासीजइ व्याहणा माहि ॥ ३१
२८ सहस-सहस्र B, सहिस K. आगइ-आगि B C J, आगे D, आगइं L. सरखा-सरिया B J, सरीया
H, सरूपां L. जाणे-जांणे A C H J K, जि गुण D. वली-वलि D. तेहजि-वे B, तेहज C H K L, तेहे D,
तेह J. L transp as तेहज वली. अवतरया-अवतरिया B J, अवतरीया H, अवतरया L. लिपमी-
लिष्मी A, लषिमी B, लक्ष्मी C D J, ल्क्ष्मीमी H. तणउं-तणां B, तणं C K, तणु D, तणू H, तणं J,
तणउ L. इसूं-इस्यां B, असुं C, इसुं D K, इसिउ H, ए J, इसउ L. वरदान-वरदांन A H J K, वरदांण D.
एह-तीहां A, ... B, इहां H, जिहां K, तिगइ L. घरि-... B. फूटइ-छूटि B, फूटई D, फुटि H, फूटि J.
नही-नहीं कहीइ B, नहि D, नहीअ J. निधान-धांन A, धान B, निधांन C H J K, नीधांण D.
२९ भिन्नमालि-भिननालि A, सुखवासि B, भीनमाल C H J, भीन्जमाल D, भिन्नमाल L. श्रीमाली-
भिन्नमालि B, श्रीमालीं K, ...L. वसइ-वसई A L, वसि B J, विसनि C. पद्मनाभ-पदमनाभ C J,
पद्मनाभि K. पुहविइ-पुहवि A C, पंडित B H J, पहुवइ K, पुहवै L. वर्णवइ-वर्णवई A, वर्णविइ B,
दंम भनि C, वर्णवि H J. भांपरियइ-भापरीइ A C, भांपरीए B, भापरीई D, भांपरीइ H, भांपरीय J,
भापरिउ L. ते-तिहां B, त J. करिउं-करूं B D, कस्युं J, वखाउं K, करु L. वपाण-वपांणि C, वधांण D J K,
वखाणि L. हियइ-हीइ A, हुई B, इंइह C, हीइड D, हइह H, हईइि J, हीयइ L. घात-घात ए B. धरइ-
घरि B, धरी C D H J L. सुरताण-सुरताण A D K, सुरिताण B, सुरतांणि C, सरतानि H, सुरतानि J,
शुरिताण L.
३० गोरी-गौरी B, गोहरी J. मलिक-मलिक्लइ A, मिलक L. दीउं-दीउ H, दीऊं J, दियउ K, दीयो L.
फुरमाण-फुरमाग A D K, फुरिमान B L, फरमाण H J. रूडउ em-रूदव A, रन्न B, रूडु C D J, रूल H,
रूडू K, सलहो L. भायलु em-भायल A C, भावलिइ B, भाईलुं D, भाइल H, भाईलु J, भायिलउ K,
भावलिउ L. आगेवाण-आघेवाण B, आगेवाण C, आगेवाण D K, आगेवाणि H, अग्गेवाणि J, अगिवाण L.
साम्ही-साहामी B, साह्मी C K, साहसी D, हातमी H, साह्मी J. रातिइ-राति A C H J, राति B, राउत D,
रातइ K. आगलि-आगि H, सामहो L. थयउ-थउ A, थयु B C H J, थ्युं D, थयो L. भिन्नमालि-भिंल्ल-
मालि A, भीनमालि B D H J, भीनमालि C, भिन्नमालहूं K, भीनमाल L. आव्यउ-आवित B D H, आब्यु
C J, आव्योउ L. घूंबीउ-घूचीउ A, धुंचीउ H, धुंबियउ K, घूचीयो L.
३१ फेरिउ-फेराउ A, फिरिउं B, फेरिउं C, फेलां D, फिरी K. वीर-चीर A B C D L, वीट K.
पाडीउ-पाडियउ K, पाडियो L. विप्र-विप्र D विछेदि-विछेद A, विच्छेदि C, थेगि D, वछेदि H, विछेदइ K.
करव्यो-करेज्यो A, करयो B C H J, करजो D K, कराव्यउ L. नास-नाश B K, नावास D, नासि L.
कीजइ-कीजि B, दीजि C H J, दीनइ D. होम-हाम D. दोहीइ-दोहीजि J, दोहिवई K, आपीये L. गाइ-
वाइ D, गाय H J, गाम L. तउ-तु B C D H J. नासीजइ-नासीइ ज A, नाठीइ B D, नाहीजि H J,
नाछीय्यह K. व्याहणा-व्याहना A, विहाणा B H K, वांगा C, वाहाना D, व्याहाणा L. माहि-मांहि C J.