कामिक आगम: पूर्व भाग (अष्टाविंशति मूल शैव आगमों का प्रथम एवं सर्वोच्च आगम महाकोश)

कम्पस्त्वंशेन कर्तव्यं अष्टांशं उपपीठकम्।
तदेवोर्ध्वमधस्ताच्चेत् अम्बुजेन विहीनकम्।। १८
षडंशं उपपीठं स्याच्चतुर्विंशति भाजिते।
navapan'ktya'ms'akam kr'tva' tryams'occopa'nam is"yate // 16
dvyams'am padmam tadu'rdhvam tu kampam eka'ms'am is"yate /
s"ad'ams'ah karn.am is"t'am sya'c ches"am pra'gvad i'ritam // 17
kampastvams'ena kartavyam as"t'a'ms'am uppi't'hakam /
tadevordhvam adhasta'ccet ambujena vihi'nakam // 18
s"ad'ams'am upapi't'ham sya'c caturvims'ati bha'jite /
If the height of the upapi't'ha is divided into 19 parts, plinth takes 3 parts; lotus(cyma) takes
2 parts; kampa(fillet) takes 1 part; karna( middle part) takes 6 parts; kampa(fillet) takes 1 part;
lotus(cyma) takes 2 parts; pattika(fillet) takes 3 parts and kampa takes 1 part.Thus, this type of
upapi'tha is associated with 8 members from the plinth to kampa. If the lotus in the upper part
and that in the lower part are left out, then this type of uppi't'ha is considered to be associated with
6 members.
तदर्धं करणं प्राग्वदंशेनोत्तरमिष्यते।। १९
रुद्रांशेन त्रिभागेन कपोतमिह संममतम्।
अलिन्दान्तरितं द्व्यंशं प्रत्युत्सेधं तु तत्समम्।। २०
वाजनं चैकभागं स्यात्कर्णस्त्वष्टांश इष्यते।
उत्तरे चैकभागं स्याद्रुद्रभागेन कीर्तिता।। २१
कपोतकं त्रिभागेन भागेनालिन्दमिष्यते।
अन्तरीतं तु भागेन भागाभ्यां प्रति इष्यते।। २२
प्रतिवाजनमेकांशं सर्वालङ्कार संयुतम्।
tadardham karan.am pra'gvad ams'enottaram is"yate // 19
rudra'ms'ena tribha'gena kapotam ihasammatam /
alinda'ntaritam dvyams'am pratyutsedham te tatsamam // 20
va'janam tvekabha'gam sya't karn.astvas"t'a'ms'a is"yate /
uttare caikabha'gam sya'd rudrabha'gena ki'rtita' // 21

kapotakam tribha'gena bha'gena'lindam is"yate|
antari'tam tu bha'gena bha'ga'bhya'm prati is"yate // 22
prativa'janam eka'ms'am sarva'lan'ka'ra samyutam|
If the total height of upapi't'ha is divided into 24 parts, karana(fillet) takes seven parts out of
eleven parts; uttara(fillet) takes 1 part; kapota(carona) takes 3 parts out of eleven parts;
alinda'ntarita(fillet) takes 2 parts; prati(stereobate) takes 2 parts; va'jana( fillet with greater
projection) takes 1 part; karna(neck or middle section) takes 8 parts; uttara takes 1 part out of
11 parts;kapota takes 3 parts; alinda(fillet) takes 1 part; antarita(recessed fillet) takes 1 part;
prati takes 2 parts and prati vajana(cavetto) takes 1 part. The upapi't'ha proportioned in this
way should be provided with all sorts of decorative members.
त्रिसप्तांशात उत्सेधो द्वाभ्यां जन्म तथाम्बुजम् ।। २३
गलमर्धेन चार्धेन पद्मं द्वयंशेन वाजनम् ।
अर्धेनाब्जं तथा कम्पं अष्टांशं कर्णमीरितम् ।। २४
अंशेनोत्तरमर्धेन पद्मं चोपानकं त्रिभिः ।
भागार्धमूर्ध्वकम्पस्स्यात् त्रिसप्तांशे तदुन्नते ।। २५
जन्म द्वयंशेन त्र्यंशेन पद्ममंशेन कन्धरम् ।
बाह्यवाजनमेकेन कम्पमष्टांशकैर्गलम् ।। २६
अंशेनोत्तरमंशाभ्यां वाजनं कम्पमंशकम् ।
trisapta'ms'ata utsedho dva'bhya'm janma tatha'mbujam // 23
galamardhena ca'rdhena padmam dvyams'ena va'janam|
ardhena'bjam tatha' kampam as"t'a'ms'am karn.am i'ritam // 24
ams'enottaram ardhena padmam copa'nakam tribhih|
bha'ga'rdham u'rdhvakampassya't trissaptams'e tadunnate // 25
janma dvyams'ena tryams'ena padmam ams'ena kandharam|
ba'hyava'janam ekena kampam as"t'a'ms'akair galam // 26
ams'enottaram ams'a'bhya'm va'janam kampam ams'akam|
If the total height of upapi't'ha is divided into 21 parts, janma(plinth) takes 2 parts; ambuja
(cyma) takes 2 parts; gala(lower neck) takes a half part and padma(cyma) takes a half part; va'jana
takes 2 parts; padma takes a half part and kampa takes a half part; karna(middle portion);

takes 8 parts; uttara takes 1 part; padma takes a half part and upana takes 3 parts. U'rdhvakampa
(upper fillet) takes a half part. For the same 21 parts, the members may be held in a different way. In
this mode, janma takes 3 parts; padma takes 3 parts; gala takes1 part; ba'hya va'jana(outer fillet with
greater projection) takes 1 part; kampa takes 1 part; gala(middle portion) takes 8 parts; uttara takes 1
part; va'jana takes 2 parts and kampa takes1 part.
सिंहभमकरैर्व्यालैर्भूतैः पत्रैरलङ्कृतम् ।। २७
प्रतिवक्त्रं झषालं स्याद्बालेनारूढ मस्तकम्।
अर्पिते नार्पिते मत्स्यैस्सर्वत्र परिकल्पयेत् ।। २८
अङ्गमङ्गं विशेषेण वृद्धिं हानिं च कारयेत्।
चतुःपञ्च षडंशं वा सप्ताष्टांशं तथापि वा ।। २९
अंशद्वयं त्रयांशं वा परिगृह्यावशेषतः।
परिलोप्य विधातव्यं आद्यङ्गत्वोपपीठकम् ।। ३०
simhebha makarair vya'lair bhu'taih patrairalan'kr'tam // 27
prativaktram cas"a'lam sya'd ba'lena'ru'd'ha mastakam /
arpite na'rpite matsyais sarvatra parikalpayet // 28
an'gaman'gam vis'es"en.a vr'ddhim ha'nim ca ka'rayet /
catuh pan"ca s"ad'ams'am va' sapta's"t'a'ms'am atha'pi va' // 29
ams'advayam traya'ms'am va' parigr'hya'vas'es"atah /
parilopya vidha'tavyam a'dyan'gatvopa pi't'hakam // 30
The upapi't'ha should be beautified with the depictions of lion, elephant, makara, vyala, groups
of dwarfs and petals. Its each side should be depicted with jhas"a'la ( a kind of crocodile) having its
head mounted on by a young boy. Be it with or without the aisle, it should be provided with the
figures of fish all around. The parts and sub-parts of the upapi't'ha may be increased or decreased
according to the context. 4,5, 6, 7 or 8 parts or 2 or 3 parts – all of these are to be considered for the
pleasant designing of the pedestal. Adhering to the good aspects and omitting the inauspicious
allocation of the parts, the pedestal(upapi't'ha) which is considered to be the first member
of the building should be designed.
अनेनैव प्रकारेण ह्यधिष्ठानं च कारयेत्।
द्विविधं तदिह प्रोक्तं प्रत्यङ्गं पट्टिकाङ्गकम् ।। ३१
चतुर्विंशति भागं तु कृत्वाधिष्ठान तुङ्गकम्

जगत्यष्टांशकेनोक्ता कुमुदं तत्समानकम् ।। ३२
अष्टपादं तदुद्दिष्टं कम्पमंशत्रिभागभाक् ।
कर्णत्वंशेन कम्पं स्यात् त्र्यंशं वाजनमिष्यते ।। ३३
anenaiva praka'ren.a hyadhis"t'ha'nam ca ka'rayet |
dvividham tadiha proktam pratyangam pattikangakam || 31
caturvims'ati bha'gam tu kr'tva'dhis"t'ha'na tun'gakam |
jagatyas"t'a'ms'akenokta' kumudak tatsama'nakam || 32
as"t'pa'dam taduddis"t'am kampam ams'atribha'gabha'k |
karn.atvams'ena kampam sya't tryams'am va'janam is"yate || 33
In the same way, the architect should construct the base proper(adhis"t'ha'na). In this Agama
the base is considered to be of two kinds- pratyanga and pat't'ika'n'ga. If the total height of
the base is divided into 24 parts, jagati takes 8 parts; astragal(kumuda) takes 8 parts; kampa
(fillet) takes 3 parts; karna(ear- element) takes 1 part; kampa takes 1 part; vajana(fillet) takes
3 parts. Kumuda part is also known as as"t'a pa'da.
जगती प्राग्वदुद्दिष्टा सप्तांशं कुमुदं भवेत् ।
पद्मं अंशेन कर्तव्यं शेषं पूर्ववदाचरेत् ।। ३४
सप्तांशा जगती प्रोक्ता षडंशं कुमुदं भवेत् ।
पद्मं अंशं कर्तव्यं कम्पमेकांशतो भवेत् ।। ३५
त्र्यंशं गलमित्युक्तं एकांशं चोर्ध्वकम्पकम् ।
पद्ममेकांशतो ज्ञेयं वाजनं द्व्यंशं इष्यते ।। ३६
ऊर्ध्वपद्मं तदैकांशं उपकम्पं तथैव च ।
jagati' pra'gvaduddis"t'a' sapta'ms'am kumudam bhavet |
padmam ams'ena kartavyam s'es"am pu'rvavada'caret || 34
sapta'ms'a' jagati'prokta' s"ad'ams'am kumudam bhavet |
padmam ams'ena kartavyam kampam eka'ms'ato bhavet || 35
tryams'am galam ityuktam eka'ms'am cordhvakampakam |
padmam eka'ms'ato jn"eyam va'janam dvyams'am is"yate || 36
u'rdhvapadmam tadaika'ms'am upakampam tathaiva ca |

In an alternate arrangement, jagati takes 8 parts; kumuda takes 7 parts and padma takes 1 part.
All other members are to be designed as explained before with the same parts. If the total height
is divided into 28 parts, jagati takes 7 parts; kumuda takes 6 parts; padma takes 5 parts; kampa
takes 1 part; gala takes 3 parts; urdhva kampa takes 1 part; padma takes 1 part; vajana takes 2 parts;
urdhva padma takes 1 part and upakampa takes 1 part.
पञ्चांशा जगती प्रोक्ता पद्ममेकांशतो भवेत् ।। ३७
दृगंशेनांशतः पद्मं कुमुदं चतुरंशकम् ।
शेषं प्राग्वत्समुद्दिष्टं कम्पस्तम्भोदयाश्रितम् ।। ३८
pan"ca'ms'a' jagati' prokta' padmam eka'ms'ato bhavet // 37
dr'gams'ena'ms'atah padmam kumudam caturams'akam /
s'es"am pra'gvatsamuddis"t'am kampastambhodaya's'reitam // 38
In an alternate way, in the same height of adhis"t'ha'na, jagati takes 5 parts; padma takes 1 part;
dr'g(eye-element) takes 1 part; padma takes 1 part and kumuda takes 4 parts. All other members
are to be designed as explained before with the same measures. These arrangements are based
on the height of the pillar.
भागैनैकेन जन्म स्यात्त्रिभागं गलमुच्यते ।
कम्पमेकांशतो ज्ञेयं षडंशं जगतिर्भवेत् ।। ३९
एकेन पद्ममंशेन गलमेकेन पद्मकम् ।
त्रिभागं कुमुदं पद्मं एकांशं परिकीर्तितम् ।। ४०
एकेन कम्पं द्व्यंशेन गलमंशेन कम्पकम् ।
दलमंशेन कर्तव्यं वाजनं द्व्यंशं ईरितम् ।। ४१
एकांशं जलजं प्रोक्तं कम्पमंशेन कीर्तितम् ।
bha'genaikena janma sya't tribha'gam galam ucyate /
kampam eka'ms'ato jn"eyam s"ad'ams'am jagatir bhavet // 39
ekena padmam ams'ena galam ekena padmakam /
tribha'gam kumudam padmam eka'ms'am pariki'titam // 40
ekena kampam dvyams'ena galam ams'ena kampakam /

dalam ams'ena kartavyam va'janam dvyams'am i'ritam // 41
eka'ms'am jalajam proktam kampam ams'ena ki'rtitam /
In another mode of arrangement, janma takes 1 part; gala takes 3 parts; kampa takes 1 part; jagati
takes 6 parts; padma takes 1 part; gala takes 1 part; padmaka takes 1 part; kumuda takes 3 parts;
padma takes 1 part; kampa takes 1 part; gala takes 2 parts; kampaka takes 1 part; dala
(petal-like moulding) takes 1 part; vajana takes 2 parts; padma takes 1 part and kampa takes
1 part.
एकभागेन जन्म स्यात्पञ्चांशा जगतिर्भवेत् ।। ४२
प्रकर्तव्ये तथान्येषां सर्वमेतत्प्रकल्पयेत् ।
eka bha'gena janmasya't pan"ca'ms'a' jagatir bhavet // 42
prakartavye tatha'nyes"a'm sarvam etat prakalpayet /
In another mode of arrangement, janma takes 1 part and jagati takes 5 parts. All other
members of the base should be designed as explained earlier, retaining the same measure.
आत्ताधिष्ठानतुङ्गेन द्विगुणापाततुङ्गता ।। ४३
अथवात्तांशमानेन तं भेदैः परिकल्पयेत् ।
a'tta'dhis"t'ha'na tungena dvigun.a'pa'ta tungata' // 43
athava'tta'ms'ama'nena tam bhedaih parikalpayet /
With an altered proportions of the original height or with the height two times the original height or
with the half of the original height, different measures for various members of the
base are to be arrived at.
एकांशं जलजं प्रोक्तं गलमर्धांशतो भवेत् ।। ४४
ऊर्ध्वपद्मं तथार्धांशं चतुर्भिः कुमुदं भवेत् ।
अर्धेन पद्ममर्धेन कम्पं द्व्यर्धांशकैर्गलम् ।। ४५
अंशेन कम्पमर्धेन पद्मं द्व्यंशेन वाजनम् ।
अर्धेन पद्ममेकेन कम्पमर्धेन पद्मकम् ।। ४६

ekams'am jalajam proktam galam ardha's'ato bhavet // 44
u'rdhvapadmam tatha'rdha'ms'am caturbhih kumudam bhavet /
ardhena padmam ardhena kampamdvyardha'ms'akair galam // 45
ams'ena kampam ardhena padmam dvyams'ena va'janam /
ardhena padmam ekena kampam ardhena padmakam // 46
Padmaka in 1 part; gala in half part; urdhva padma in half part; kumuda in 4 parts; padma in
half part; kampa in half part; gala in two and a half parts; kampa in one part; padma in half
part; vajana in 2 parts; padma in a half part; kampa in one part and padma in a half part.
एकेन जन्म द्वाभ्यां तु पद्ममेकेन कम्पकम्।
षडंशा जगती वेदभागं च कुमुदं भवेत्।। ४७
एकांशं कम्पकर्णौ दृग्भागं भागेन निर्मितम्।
कम्पमेकेन कर्तव्यं वाजनं द्व्यंशं इष्यते।। ४८
एकांशं कम्पकं पद्मं सार्धेनार्धेन कम्पकम्।
षड्विंशत्यंशकं प्रोक्तं सर्वस्मिन् धाम्नि योजयेत्।। ४९
ekena janma dva'bhya'm tu padmam ekena kampakam /
s"ad'ams'a' jagati' vedabha'gam ca kumudam bhavet // 47
eka'ms'am kampakarn.au dr'gbha'gam bha'gena nirmitam /
kampam ekena kartavyam va'janam dvyams'am is"yate // 48
eka'ms'am kampakam padmam sa'rdhena'rdhena kampakam /
s"ad'vims'atyams'akam proktam sarvasmin dha'mni yojayet // 49
Janma in 1 part; padma in 2 parts; kampaka in 1 part; jagati in 6 parts; kumuda in 4 parts;
kampa in 1 part and karna in 1 part; dr'g moulding in 1 part; kampa in 1 part; pattika in 2 parts;
kandhra in 2 parts; vajana in 2 parts; kampaka in 1 part; padma in half part and kampaka in half
part. These are for the adhis"t'ha'na whose height is divided into 26 equal parts. Such base is fit
to be designed in all types of building.
द्विभागं जन्म संप्रोक्तं एकांशं पद्मं इष्यते।
एकेन कम्पकं पञ्चभागेन जगती भवेत्।। ५०

कुमुदं चतुरश्रं स्यादेकं पद्मं तु भागतः।
कपकणौ द्विभागेन एकं पद्मं तथाब्जकम्॥ ५१
वाजनं तु द्विभागं स्यात्कम्पमंशेन कीर्तितम्।
एवं स्यात्पादबन्धं तु छेदनीयं यथोचितम्॥ ५२
देवानां च द्विजादीनां चतुर्णामपि योग्यकम्।
dvibhagam janma samproktam eka'ms'am padmam is"yate /
ekena kampakam pan"cabha'gena jagati' bhavet // 50
kumudam caturams'am sya'd ekam padmam tu bha'gatah /
kampakarn.au dvibha'gena ekam kampam tatha'bjakam // 51
va'janam tu dvibha'gam sya't kampam ams'ena ki'rtitam /
evam sya't pa'dabandham tu chedani'yam yathocitam // 52
deva'na'm ca dvija'ti'na'm caturn.a'mapi yogyakam /
Janma in 2 parts; padma in 1 part; kampaka in 1 part; jagati in 5 parts; kumuda in 4 parts;
padma in 1 part; kampaka in 2 parts; kampa in 1 part and padma in 1 part; vajana in 2 parts;
kampa in 1 part. This is the mode of arrangements of various members prescribed for the
pa'dabandha type of adhis"t'ha'na. These proportions could be modified as needed to
harmony and elegance. This is fit for the shrines of the gods, houses of the brahmins and even
for all the four castes.
प्रतिबन्धं प्रवक्ष्यामि त्रयोविंशति भाजिते॥ ५३
अष्टांशा जगती प्रोक्ता कुमुदं तत्समानकम्।
आलिङ्गं अर्धभागं स्यात् द्वाविंशत्यंशके कृते॥ ५४
तदेवं कुमुदं प्रोक्तं वाजनं स्यात्कपोतकम्॥ ५५
प्रत्युत्सेधं त्रिभागेन साब्जकं पञ्चभागतः।
देवद्विजनरेन्द्राणां प्रशस्तं नान्यजातिषु॥ ५६
pratibandham pravaks"ya'mi trayovims'ati bha'jite // 53
as"t'a'ms'a' jagat' prokta' kumudam tatsamanakam /
a'lin'gam ardhabha'gam sya'd dva'vims'atyams'ake kr'te // 54
tadevam kumudam proktam va'janam sya'tkapotakam // 55

pratyutsedham tribha'gena sa'bjakam pan"cabha'gatah /
devadvija narendra'n.a'm pras'astam na'nya ja'tis"u // 56
Now I will explain the details related to the pratibandha type of adhis"t'ha'na. If the total
height of the base is divided into 23 parts, jagati takes 8 parts and kumuda takes 8 parts. A'lin'ga
(fillet) takes a half part and the other members of the base are to be held as explained before.
If the total height is divided into 22 equal parts, kumuda takes 8 parts as before and vajana and
kapota take half part each. Prati takes 3 parts and padma takes 5 parts. This knid of adhis"t'ha'na
is highly recommended for the devas, brahmins and the kings(kshatriyas). This is not fit for
other castes.
अष्टांशं अंबुजं प्रोक्तं कण्ठभागे च भागतः।
अम्बुजं कुमुदं भूतैरेकांशं पद्ममिष्यते।। ५७
आलिङ्गस्य द्विभागं स्यात्तथैवान्तरितं मतम्।
प्रत्युत्सेधं त्रिभागेन साब्जक्षेपणं अंशुकम्।। ५८
तृतीयं विंशतिभागैः कल्पयेत्कल्पवित्तमः।
as"t'a'ms'am ambujam proktam kan.t'habha'ge ca bha'gatah /
ambujam kumudam bhu'taireka'ms'am padmam is"yate // 57
a'lin'gasya dvibha'gam sya't tathaiva'ntaritam matam /
pratyutsedham tribha'gena sa'bjaks"epan.am ams'ukam // 58
tr'ti'yam vims'atibha'gaih kalpayet kalpavittamah /
Eight parts are for the padma; one part is for the kan.t'ha(neck); 5 parts are for the padma and
kumuda; one part is for the padma; 2 parts are for the a'lin'ga(fillet); 2 parts are for the antarita
(fillet); 3 parts are for the height of prati. One part is for the padma and projection(kshepana).
In this way, the architect who is the foremost among the knowers of this technique should
design the base whose height is divided into 23 equal parts.
अष्टभागं महापद्मं रन्ध्रेकेनांशतो ऽम्बुजम्।। ५९
वृत्तं तु पञ्चभागेन भागेनोर्ध्वाम्बुजं भवेत्।
कम्पमेकेन कर्णस्तु त्रिभिरंशेन वाजनम्।। ६०
इन्द्रांशेन कपोतस्तु सार्धद्व्यंशेन कल्पितम्।

आलिङ्गान्तरिते द्वाभ्यां प्रतिभागद्वयेन तु ।। ६१
अर्धांशेनोर्ध्व कम्पं तु भागेन त्रिंशदंशके ।
as''t'abha'gam maha'padmam randhrakena'ms'ato ambujam // 59
vr'ttam tu pan''cabha'gena bha'genordhva'mbujam bhavet /
kampam ekena karn.astu tribhirams'ena va'janam // 60
indra'ms'ea kapotastu sa'rdhadvyams'ena kalpitam /
a'lin'ga'ntarite dva'bhya'm pratibha'ga dvayena tu // 61
ardha'ms'enordhva kampam tu bha'gena trims'adams'ake /
Mahapadma takes 8 parts; padma takes one part out of 9 parts; circular band(vr'tta) takes
5 parts; u'rdhva padma takes 1 part; kampa takes 1 part; karma takes 3 parts; va'jana takes
1 part; kapota takes two and a half parts; a'lin'ga and antarita take 2 parts each; prati takes 2 parts
and u'rdhva kampa takes a half part. In the base whose height is divided into 30 equal parts,
these are the proportionated members.
एकविंशति भागे तु जन्मभागेन कीर्तितम् ।। ६२
सार्धेन पद्ममर्धेन कम्पं स्यात्सप्तभागतः ।
जगती कुमुदं षड्भिरेकेनालिङ्गमंशुके ।। ६३
प्रोक्तमन्तरितं द्वाभ्यां प्रतिसाब्जं तु वाजनम् ।
एकभागेन कर्तव्यं लतापत्रादि शोभितम् ।। ६४
ekavims'ati bha'ge tu janmabha'gena ki'rtitam // 62
sa'rdhena padmam ardhena kampam sya'tsapta bha'gatah /
jagati' kumudam s''ad'bhir ekena'lin'gagam ams'ake // 63
proktam antaritam dva'bhya'm pratisa'bjam tu va'janam /
ekabha'gena kartavyam lata'patra'di s'obhitam // 64
If the total height is divided into 21 equal parts, janma takes 1 part; padma takes one and half parts;
kampa takes a half part; jagati takes 7 parts; kumuda takes 6 parts; a'lin'ga takes 1 part;
antarita takes 2 parts; prati and padma take 1 part and vajana takes 1 part. The base designed in this
way should be decorated with creepers and other depictions for the sake of elegant
appearance.

द्वात्रिंशद्भाजिते तुङ्गे जन्म द्वाभ्यां अथैकतः।
वाजनं स्यान्महापद्मं सप्तभागेन कीर्तितम्।। ६५
कर्णस्त्वंशेन पद्मं स्यादेकं वेदेन वृत्तकम्।
अब्जमेकेन कम्पं स्यादंशमग्न्यंशकैर्गलम्।। ६६
कम्पमेकेन तद्वत्स्यात्पद्मं वेदैः कपोतकम्।
आलिङ्गान्तरिते द्वाभ्यां प्रतिभागद्वयेन तु।। ६७
सपद्मकम्पमेकेन सर्वालङ्कार शोभितम्।
dva'trims'ad bhajite tun'ge janma dva'bhya'm athaikatah/
va'janam sya'n maha'padmam saptabha'gena ki'rtitam// 65
karn.astvams'ena padmam sya'dekam vedena vr'ttakam/
abjam ekena kampam sya'dams'am agnyams'akair galam// 66
kampam ekena tadvatsya't padmam vedaih kapotakam/
a'lin'ga'ntarite dva'bhya'm pratibhaga dvayena tu// 67
sapadmakampam ekena sarva'lan'ka'ra s'obhitam/
If the total height of the base is divided into 32 equal parts, janma takes 2 parts; va'jana takes 1 part;
mahapadma takes 7 parts;karna takes 1 part; padma takes 1 part; vr'tta takes 4 parts;
padma takes 1 part; kampa takes 1 part; gala takes 3 parts; kampa takes 1 part; padma takes 1 part;
kapota takes 4 parts; a'lin'ga takes 2 parts; antarita takes 2 parts; prati takes 2 parts; kampa and
padma take 1 part. The base designed in this way should be furnished with all sort of
decorative elements.
एकेन जन्मषड्भागैर्जगती शरभागिकम्।। ६८
कुमुदं भागवेत्रं स्यात् त्रिभिः कण्ठः प्रकीर्तितः।
एकेन कम्पमंशेन गलं त्र्यंशैः कपोतकम्।। ६९
एकं कम्पं भवेदुच्चैः कृते द्वाविंशकांशके।
ekena janma s"ad'bha'gair jagati' s'arabha'gakam// 68
kumudam bha'gavetram sya't tribhih kan.t'hah praki'rtitah/
ekena kampam ams'ena galam tryams'aih kapotakam// 69
ekam kampam bhaveduccaih kr'te dva'vims'aka'ms'ake/

If the total height of the base is held to be of 22 equal parts, janma takes 1 part; jagati takes
6 parts; kumuda takes 5 parts; netra takes 1 part; kan.t'ha takes 3 parts; kampa takes 1 part;
gala takes 1 part; kapota takes 3 parts; and kampa takes 1 part.
तत्तदेव भवेदूर्ध्वं भागेनान्तरितं भवेत् ।। ७०
द्वाभ्यां प्रतिरथांशेन गलत्र्यंशैः कपोतकम् ।
सार्धजं वार्थजं कम्पं महापद्मं शरांशकम् ।। ७१
गलमंशेन भागेन गलवृत्तं त्रिभागिकम् ।
पद्ममंशं भवेत्कम्पं अंशेन परिकीर्तितम् ।। ७२
अंशेनान्तरितं द्वाभ्यां प्रतिरंशेन वाजनम् ।
tatadeva bhavedu'rdhvam bha'gena'ntaritam bhavet ।। 70
dva'bhya'm pratratha'ms'ena gala tryams'aih kapotakam ।
sa'rdhajam va'rdhajam kampam maha'padmam s'ara'ms'akam ।। 71
galam ams'ena bha'gena galavr'ttam tribha'gikam ।
padmam ams'am bhavetkampam ams'ena pariki'rtitam ।। 72
ams'ena'ntaritam dva'bhya'm pratrams'ena va'janam ।
The upper portion of the base gets formed in this way: Antarita takes 1 part; prati takes 2 parts;
gala takes 7 parts; kapota takes 3 parts; kampa takes one and a half or half part. Mahapadma
takes 5 parts; gala takes 1 part; gala vr'tta takes 3 parts; padma takes 1 part; kampa takes 1 part;
antarita takes 1 part; prati takes 2 parts and va'jana takes 1 part.
द्वाभ्यां जन्मांशतः पद्मं कम्पमेकेन कीर्तितम् ।। ७३
जगती पञ्चभागेन वेदांशैः कुमुदं भवेत् ।
एकांशं पद्ममेकेन पद्मं कण्ठो द्विभागतः ।। ७४
कम्पमंशेन भागेन पद्मं द्वाभ्यां कपोतकम् ।
एकेन कम्पमंशेन त्र्यंशं द्वाभ्यां प्रतिर्भवेत् ।। ७५
अंशेन वाजनं तुङ्गे कृते षड्विंशकांशके ।
त्र्यंशं प्रतिश्च कम्पं च त्यक्त्वान्यैरन्यदिष्यते ।। ७६

dva'bhya'm janma'ms'atah padmam kampam ekena ki'rtitam // 73
jagati' pan"cabhagena veda'ms'aih kumudam bhavet /
eka'ms'am padmam ekena padmam kan.t'ho dvibha'gatah // 74
kampam ams'ena bha'gena padmam dva'bhya'm kapotakam /
ekena kampam ams'ena tryams'am dva'bhya'm pratirbahvet // 75
ams'ena va'janam tunge kr'te s"ad'vims'aka'ms'ake /
trayams'am pratis'ca kampam ca tyaktva'nyairanyadis"yate // 76
If the total height of the base is held to be of 26 equal parts, janma takes 2 parts; padma takes
1 part; kampa takes 1 part; jagati' takes 5 parts; kumuda takes 4 parts; padma takes 1 part;
kan.t'ha takes 2 parts; kampa takes 1 part; padma takes 2 parts; kapota takes 1 part; kampa takes 3
parts; prati takes 2 parts and va'jana takes 1 part. It is desired by others to leave out the
kampa part and to hold the prati to be of 3 parts.
एकेन जन्म भागाभ्यां पद्ममंशेन कम्पकम्।
जगती चतुरंशेन कम्पं पद्मं द्विभागकम्॥ ७७
कम्पमंशेन भागेन पद्मं वृत्तं त्रिभिर्भवेत्।
एकांशं पद्ममालिङ्गं अंशं अन्तरितं तथा॥ ७८
द्वाभ्यां प्रतिश्च भागेन वाजनं पञ्चविंशके।
ekena janma ba'ga'bhya'm padmam ams'ena kampakam /
jagati' caturams'ena kampam padmam dvibha'gakam // 77
kampam ams'ena bha'gena padmam vr'ttam tribhir bhavet /
eka'ms'am padmam a'lin'gam ams'am antaritam tatha' // 78
dva'bhya'm pratis'ca bha'gena va'janam pan"cavims'ake /
If the total height of the base is held to be of 25 equal parts, janma takes 1 part; padma takes
2 parts; kampa takes 1 part; jagati' takes 4 parts; kampa takes 2 parts; padma takes 2 parts;
kampa takes 1 part; padma takes 3 parts; vr'tta takes 3 parts; padma takes 1 part; a'lin'ga takes
1 part; antarita takes 1 part; prati takes 2 parts and va'jana takes 1 part.
यवमेकं समारभ्य चैकैकविवर्धनात्॥ ७९
पञ्चमात्रान्तकं वृद्धिमाधिक्यं वा प्रकल्पयेत्।

yavam ekam sama'rabhya caikaika vivardhana't // 79
pan"cama'tra'ntakam vr'ddhim a'dhikyam va' prakalpayet /
Starting from one yava-measure and increasing by one yava each time, the architect may
go up to 5 yava-measue to increase the obtained measure,if the harmony of the design needs such
increase. Exceeding this limit of 5 yavas, the obtained measure should not be increased.
मसूरकमधिष्ठानं वस्त्वाधारं धरातलम् ।। ८०
तलं कुट्टिममाद्यङ्गं पर्यायवचनानि हि ।
masu'rakam adis"t'ha'nam vastva'dha'ram dhara'talam // 80
talam kut't'imam a'dyan'gam parya'ya vacana'ni hi /
Masu'raka, adhis"t'ha'na, vastva'dha'ra, dhara'tala, tala, kut't'ima, a'dyan'ga – these
are synonymous words.
जगत्या निष्क्रमो यावत् तावदेव च कैरवे ।। ८१
अंबुजानां च सर्वेषां स्वे स्वे यो निष्क्रमो मतः ।
वेत्राणामपि सर्वेषां चतुर्भाकैक निर्गमः ।। ८२
स्वसमो वा त्रिभागो वा महावाजन निर्गमः ।
एवं निवृत्तमेवं स्यात् शोभाबलवशेन वा ।। ८३
jagatya' nis"kramo ya'vat ta'vadeva ca kairave // 81
ambuja'na'm ca sarves"a'm sve sve yo n is"kramo matah /
vetran.a'm api sarves"a'm caturbha'gaika nirgamah // 82
svasamo va' tribha'go va' maha'va'jana nirgamah /
evem nivr'ttam evam sya't s'obha'bala vas'ena va' // 83
The projection of kumuda(torus) should be up to the projection of jagati(plinth). The projection
of lotuses(doucines) should be equal to their height. The projection of vetras(top of the row of
leaves) should be equal to one fourth of the height of the rows. The projection of maha vajana

(the greater string course) should be equal to its height or to three fourth of that height. In this
way, the designing of these members should be such that as to increase the elegance and strength
of the base.
प्रवेशनिर्गमौ कार्यौ सर्वाङ्गानां मसूरके।
प्रतिच्छेदो न कर्तव्यो सर्वत्रैव विचक्षणैः ।। ८४
praves'a nirgamo ka'ryo sarva'n'ga'na'm masu'rake /
praticchedo na kartavyo sarvatraiva vicaks"an.aih // 84
The projection and recess of all the mouldings should be calculated accoding to the directions
given above. Under no circumstance, the skilled architect should consider fractional measures for
the stereobate ( which tops the base) or alter the original measures obtained.
द्वारार्थं यः परिच्छेदस्सम्पद्द्वारं च नेत्यलम्।
स्वायम्भुवादि लिङ्गेषु प्रतिच्छेदो न दोषकृत् ।। ८५
dva'ra'rtham yah paricchedas sampaddva'ram ca netyalam /
sva'yambhuva'di lin'ges"u praticchedo na dos"akr't // 85
If the original measure of the stereobate is altered with fractional measures for the purpose of
fixing the entrance or door, such entrance or door will be rendered inauspicious. But, in the
case of self-manifest linga and others, such alteration by fractions will not create any bad effect.
पादबन्धमधिष्ठानं छेदनीयं यथोचितम्।
जन्मादि पञ्चवर्गेषु तत्तदंशे ऽवसानके।। ८६
pa'dabandham adhis"t'ha'nam chedani'yam yathocitam /
janma'di pan"ca varges"u tatadams'e avasa'nake // 86
If necessary, the measures of the pa'dabandha base may be altered by fractional measures.
Such alterations should be above any one of its five main mouldings from the plinth onwards,
up to the edge of such moundings.

पट्टिकाङ्गे त्वधिष्ठानैरन्यस्मिन्नेवमूह्यताम्।
तदधिष्ठानमानं च श्रूयतां मुनिपुङ्गवाः॥ ८७
pat't'ika'n'ge tvadhis"t'hanairanyasminnaivam u'hyata'm /
tadadhis"t'ha'nama'nam ca s'ru'yata'm munipun'gava'h // 87
In the same way, even for prati and other mouldings of the base, alterations could be considered
according to the rules. O, the foremost Sages!, now listen to the details with regard to the
height of the base(adhis"t'ha'na).
देवानां स्याच्चतुर्हस्तं द्विजानां तत्समो भवेत्।
नृपाणां त्रिकरं सार्धं द्विहस्तं यौवराजकम्॥ ८८
द्विहस्तं वणिजातेकहस्तं शूद्रस्य कीर्तितम्।
एतज् जातिवशाद् भूमिवशादत्रैव कथ्यते॥ ८९
deva'na'm sya'ccaturhastam dvija'na'm tatsamo bhavet /
nr'pa'n.a'm trikaram sa'rdham dvihastam yauvara'jakam // 88
dvihastam va'n.ijateka hastam s'u'drasya ki'rtitam /
etaj ja'tivas'a'd bhu'mivas'a'datraiva kathyate // 89
For the gods, the height of the base should be 4 hastas; that for the brahmins is also 4 hastas;
for the kings, 3 hastas; for the designated princes two and a half hastas; for the merchants,
2 hastas and for the workers(sudras), one hasta. Such height is accoding to the order of the
castes. Now, the height of the base according to the number of storeys is explained.
दण्डात् षण्मात्रहृत्यात्तु द्वादशाद्यात् त्रिभूमिकात्।
त्रितलोत्तमस्येष्टं पादेनोनं द्विहस्तकम्॥ ९०
महत्तराणां क्षुद्राणां मानमेवात्र चानयेत्।

dan.d'a't s"an.ma'tra hatya'ttu dva'das'a'dya't tribhu'mikam /
tritalottamasyes"t'am pa'dononam dvihastakam // 90
mahattara'n.a'm ks"udra'n.a'm ma'nam eva'tra ca'nayet /
Starting with the height of one danda(rod or pole) for the base of the building with twelve
storeys and decreasing by six angulas for each storey below up to the three storeyed building,
the height of the base pertaining to the foremost type of three storeyed building could be
arrived at one and three fourth hasta. For the greater buildings as well as for the smaller buildings,
the height of the base should be calculated in the same way.
मसूरकोन्नतं पञ्चहस्तैर्द्वात्रिंशदङ्गुलम् ।। ९१
त्रिंशदङ्गुल मूलंवा द्विक्यङ्गुल विवर्धनात् ।
अष्टत्रिंशाङ्गुलं चान्ते त्रयोदश विशालतः ।। ९२
षडादीनां तु पञ्चानामेकत्रिंशाङ्गलादितः ।
नवत्रिंशाङ्गुलं तस्याच्चतुर्दश करस्य तु ।। ९३
त्रिचतुर्हस्तयोर्धाम्नोस्तन्नीत्यैव विनिश्चयः ।
masu'rakonnatam pan"ca hastairdva'trims'ad an'gulam // 91
trims'adan'gula mu'lam va' dvidvyan'gula vivardhana't /
as"t'atrims'a'n'gulam ca'nye trayodas'a vis'a'latah // 92
s"ad'a'di'na'm tu pan"ktya'na'm ekatrims'an'guladitah /
navatrims'a'n'gulam tasya'c caturdas'a karasya tu // 93
tricatur hastayor dha'mnos tanni'tyaiva vinis'cayah /
If the height of the base is 5 hastas, the height of the plinth should be 32 angulas. Or, the
height of the plinth may be from 30 angulas to 38 angulas, increasing the height by 2
angulas successively. The width of the plinth should be 13 angulas. If the height of the
base is from 6 hastas to 10 hastas, the height of the plinth should be 31 angulas. If the height
of the base is 14 hastas, the height of the plinth should be 39 angulas. In those houses in
which the height of the base is 3 hastas or 4 hastas, the height of the plinth should be
calculated and ascertained in the same way.

An accurate line-by-line transcription of the page:

आप्तोत्सेधांशमानं वाधिष्ठानस्य विधीयते ।। ९४
तत्तत्पादोदयार्धेन षडष्टांशोनमानतः।
अधिष्ठानोच्छ्रयो वा स्यात् पादतुङ्गोनेमव वा ।। ९५
त्रिभागाद्रवि भागान्तं त्यक्त्वाधिष्ठानतुङ्गकम् ।
भागेन वा प्रकर्तव्यं अङ्गुलैर्वा यवैस्तु वा ।। ९६
a’ttotsedha’ms’a ma’nam va’dhis”t’ha’nasya vidhi’yate // 94
tattatpa’dodaya’rdhena s”ad’as”t’a’ms’ona ma’natah /
adhis”t’hanocchrayo va’ sya’t pa’datun’gonam eva va’ // 95
tribha’ga’dravi bha’ga’ntam tyaktva’dhis”t’ha’na tun’gakam /
bha’gena va’ prakartavyam an’gulair va’ yavaistu va’ // 96
Or, the height of the base may be calculated from the obtained height of the plinth. Another method
of calculating the height of the base is to hold the height to be less by 6 or 8 parts than the half the
height of the corresponding pillar. Or it may be held to be less than the height of the pillar by one
fourth. Or, leaving out 3 to 12 parts of the height of the pillar, the remaing height may be taken as
the height of the base. The fractions may be in terms of angula or yava-grain.
न्यूनं वाप्यधिकं वापि कारयेत्कर्तुरिच्छया ।
अधिष्ठानादि षड्वर्गेप्येवमेव समाचरेत् ।। ९७
nyu’nam va’pyadhikam va’pi ka’rayet karturicchaya’ /
adis”t’ha’na’di s”ad’vargep yevameva sama’caret // 97
The height may be decreased or increased by these fractions as desired by the master of
the building. The height of the unit-pillar comprising six component parts from the base
(adhis”t’ha’na) and others is to be calculated in the same way.
। इति कामिकाख्ये महातन्त्रे उपपीठाधिष्ठानविधिः द्विपञ्चाशत्तमः पटलः ।
। iti kamika’khye maha’tantre upapi’t’ha’dhis”t’ha’navidhih dvipan”ca’s’attamah pat’alah ।
This is the 52ⁿᵈ chapter titled “Directions for the Construction of the Pedestal and Base” in the
Great Tantra called Ka’mika

५३ पादमानविधि पटलः
53 PA'DAMA'NA VIDHI PAT'ALAH
53 Proportionated Parts of the Columns
अतः परं प्रवक्ष्यामि पादमानं विचक्षणाः ।
पादश्च द्विविधो होमस्तम्भस्स्यात्प्रतिपादकः ।। १
atah param pravaks"ya'mi pa'dama'nam vicaks"an.a'।
pa'das'ca dvividho homastambhassya't pratipa'dakah ।। 1
Next in order, O, the Sages well skilled in the techniques of architecture, I will explain the
proportionated parts of pillars. In the treatises on architecture, pillars are said to be of two
kinds – homastambha and pratistambha.
अधिष्ठानोपगूढस्तु निर्घातस्तम्भ इष्यते ।
प्रतिस्तम्भवृतेरूर्ध्वे चोत्तरान्त समायातिः ।। २
सवितस्त्यष्टहस्तोच्चः प्रतिस्तम्भोदयो मतः ।
adhis"t'ha'nopagud'hastu nigha'tastambha is"yate।
pratistambhavrrteru'rdhve cottara'nta sama'yatih ।। 2
savitastyas"t'hastoccah prtistambhodayo matah।
The pillars whose base remains concealed under the ground are called nirghatastambhas.
The height of pratistambhas(pillars of the ground floor of muti-storey building), when measured
from the rounded moulding of the base to the architrave should be eight and a half hastas.
अयं द्वादशभूमेस्स्यात्तलं प्रति तलं प्रति ।। ३
वितस्त्याः क्षपयेदेकभूमौ त्रिकर इष्यते ।
अनेनैव क्रमान्नेयं षोडशक्ष्मान्तमेव हि ।। ४

ayam dva'das'abhumessya't talam prati talam prati // 3
vitastya'h ks"apayedeka bhu'mau trikara is"yate /
anenaiva krama'nneyam s"od"as'aks"ma'ntam eva hi // 4
This height of pratistambha is said for the buildings with 12 storeys. Substracting one vitasti
(half a hasta, that is 12 angulas) for each storey above, the height of the pillars of the twelfth storey
comes to 3 hastas. In the same way, the height of the pillars of sixteen storey building
should be calculated.
द्व्यन्तराणां च षड्वेदाङ्गुलेन क्षय इष्यते ।
जातीतराणां क्षपणं द्वाभ्यां वा त्र्यङ्गुलेन वा ।। ५
dvyantara'n.am ca s"ad'veda'n'gulena ks"ya is"yate /
ja'ti'tara'n.a'm ks"apan.am dva'bhya'm va' tryan'gulena va' // 5
For the two storeyed building, the reduction in height should be by 6 angulas and 4 angulas.
For the other types of buildings, the reduction in height may be by 2 angulas or 3 angulas.
रविभौमस्य विस्र्तिरष्टाविंशतिमात्रकम् ।
द्व्यङ्गुलेन क्षयौ भूमौ भूमावेव षडङ्गुला ।। ६
एकभूस्तम्भविस्तारस्तलोपरि तले मतम् ।
द्व्यन्तराणां च सर्वेषां द्वाभ्यां वा त्रिभिरङ्गुलैः ।। ७
ravibhaumasya visr'tiras"t'a'vims'ati ma'trakam /
dvyan'gulena ks"ayau bhu'mau bhu'ma'veva s"ad'an'gula' // 6
ekabhu'stambha vista'ras talopari tale matam /
dvyantara'n.a'm ca sarves"a'm dva'bhya'm va tribhiran'gulaih // 7
The width or diameter of the ground floor pillars of 12 storeyed building should be 28 angulas.
Substracting 2 angulas for each storey above, the width or diameter of the pillar of twelfth
storey comes to 6 angulas. For the two storeyed building, the height of the pillars should be
reduced by 2 angulas or 3 angulas.