कामिक आगम: पूर्व भाग (अष्टाविंशति मूल शैव आगमों का प्रथम एवं सर्वोच्च आगम महाकोश)

tasyopakaraṇaṁ dravyaṁ khādiraṁ devaviprayoḥ|| 4
nṛpāṇāṁ khādiro rājatarussyādvaiśya śūdrayoḥ|
nimbaśca vakulaścāpi gavākṣī katphalastathā|| 5
tindukaḥ karavarṇaśca sarveṣāṁ tu mahīruhām|
halaśca lāṅgalo muṣṭiryugamasya prakīrtitaḥ|| 6
With regard to the materials needed for such ploughing, it is prescribed that the plough should be made
of khadira-wood for the Deities and the brahmins; kadira-wood for the kings; raja taru(konrai tree, in Tamil)
for the vaisyas and the sudras. It is directed that nimba, vakula, gavakshi, katphala, tinduka, karavarna –all such
trees could be used for making the plough-beam, plough-shaft, plough-tail and the yoke.
चतुर्वितस्ति दीर्घं स्याद्धलं तन्मूलनाहकम्।
द्विवितस्ति षडङ्गुल्यं लाङ्गलेषु प्रपठ्यते॥ ७
त्रिगुणो हलदैर्घ्येण मूलोऽष्टाङ्गुल नाहकः।
अग्रे तु चतुरङ्गुल्यं लाङ्गलेषु प्रशस्यते॥ ८
caturvitasti dīrghaṁ syāddhalaṁ tanmūlanāhakam|
dvivitasti ṣaḍaṅgulyaṁ lāṅgaleṣu prapaṭhyate|| 7
triguṇo haladairghyeṇa mūlo'ṣṭāṅgula nāhakaḥ|
agre tu caturaṅgulyaṁ lāṅgaleṣu praśasyate|| 8
The plough-beam should be with a length of four spans. Its bottom end should be with a thickness
of two spans and six digits. The length of the plough-shaft should be thrice the length of the plough
beam. The thickness of the plough-shaft at the bottom should be eight digits and that at its front
part should be four digits. These are the measures prescribed for the plough-shaft.
हलदीर्घस्समुद्दिष्टस्त्र्यङ्गुल घनान्वितः।
घनद्विगुण विस्तारा पताका ध्वज यष्टिवत्॥ ९
चतुर्हस्तायतश्चाग्रे वितस्ति परिणाहकः।
मध्ये त्रिसप्त मात्रेण नाभेर्वृत्तिनिभो युगः॥ १०
चतुर्वितस्ति दीर्घस्यादेकाङ्गुल विशालकः।
शम्यश्शम्यन्तरस्सम्यक् वितस्तिरिह कथ्यते॥ ११
मध्ये कीलो द्विमात्रस्स्यान्मध्ये वामे तु षड्यवः।
शम्यान्तरस्समं शम्यालम्बनं स्याद्युगादधः॥ १२
पांसुगर्भं च तत्तुल्यमयोमयमिहेष्यते।